ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/415
އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު، 2016/HC-A/415
Attorney General's Office v. Ismail Abdhulhameedhu 2016/HC-A/415 (2016/HC-A/415, High Court of the Maldives, 12 February 2019)
އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ އެ ފައިސާ ދައުލަތަށް ނަގައިދޭނެ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށެވެ.
މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީގެ ވޭސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ސެކްޝަންގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް، ލޭންޑިންގ ކްރާފްޓް "އުފުލި 5" ލިބުމުގެ ކުރިން ޕްރޮޓޮކޯލް އޮފް ޑެލިވަރީ އެންޑް އެކްސެޕްޓެންސްގައި ސޮއިކޮށް މަޤާމުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފިކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސާބިތުކުރިއެވެ. ދައުލަތުން އުޅަނދުގެ މުޅި އަގު US$643,750 ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވޮރަންޓީގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުކަމަށް ކަނޑައެޅި ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަޤާމުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފިކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސާބިތުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރު މުވައްޒަފެއްގެ ކިބައިން، އުޅަނދެއްގެ މުޅި އަގު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ނަގައިދޭންޖެހޭތޯ؛ އަދި ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ރުކުންތައް ސާބިތުވެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދައުލަތުން ސާބިތުކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި ޚަޠައު ހިނގިކަމެވެ. ޢައިބުތަކަކީ ބަނުމުގެ އުނިކަމެއް ނޫންކަން އެކްސްޕާޓާއި އެއްބަސްވުމުން ފެންނާތީ ވޮރަންޓީގެ ފުރުޞަތު ލިބުނަސް އުޅަނދު ބަދަލުކުރެވޭނެ ނުވާތީ، ސަބަބީ ގުޅުމާއި ދަޢުވާކުރި މިންވަރުގެ ގެއްލުން ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް (1) ޝަރުޢިއްޔަތެއް ނެތް ޢަމަލު (ޚަޠައު/Fault)، (2) ގެއްލުން (ޟަރަރު/Damage)، އަދި (3) ޚަޠައުގެ ޢަމަލާއި ލިބުނު ގެއްލުމާ ދެމެދު ސަބަބީ ގުޅުން (Causal link) ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މި ތިން ރުކުން ސާބިތުނުވެ ބަދަލުގެ ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ބަދަލު ހޯދަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ޙައްޤުވަނީ މަސްއޫލުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އޮތް ކޮން ޤާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތަކާ ޚިލާފުވުމުން ލިބުނު ކޮން ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލުކަމާއި، އެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ މަދަނީ (ޢަޤްދީ ނުވަތަ ތަޤްޞީރީ)، ޖިނާއީ ނުވަތަ އިދާރީ މަސްއޫލިއްޔަތެއްކަން ދަޢުވާގައި ކަނޑައަޅައި ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޚަޠައު ހިނގިކަން ސާބިތުވިޔަސް، އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނުކަމާއި، ދަޢުވާކުރާ ޢަދަދުގެ ގެއްލުމެއް ލިބުނުކަން ސާބިތުނުކުރާނަމަ، އުޅަނދުގެ މުޅި އަގު ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- އުޅަނދުގައި ހުރި ޢައިބުތަކަކީ ވޮރަންޓީގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ބަނުމުގެ އުނިކަމެއް (manufacturing defect) ނޫންކަން ފެންނަނަމަ، ވޮރަންޓީގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުކަމަށް ބުނެ އުޅަނދު ބަދަލުކުރުމުގެ ނުވަތަ އަނބުރާ ރައްދުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ވޭސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ސެކްޝަނާއި އައިލެންޑް ލޮޖިސްޓިކް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (i) އަދި 5 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/47
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-C/10
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް