ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/204
އާމިނަތު ނަޝްއާ އާދިލް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް، 2020/HC-A/204
Aminath Nashaa Aadhil v. Maldives Police Service 2020/HC-A/204 (2020/HC-A/204, High Court of the Maldives, 17 December 2020)
އާމިނަތު ނަޝްއާ އާދިލް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ބަންދަކީ އިމިގްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނާއި ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރެވިފައިވާ އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށާއި، އިމިގްރޭޝަނުން ޢަމަލުކުރި ގޮތާ ބެހޭ ނުކުތާތަކަކީ އެކޯޓަށް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބޭ ކަންކަމެއް ނޫންކަމަށާއި، ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރާނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ޖިނާއީ ތުހުމަތެއްގައި ބަންދުކުރެވުނު ބަންގްލަދޭޝްގެ ރައްޔިތުންގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ފުލުހުން އެމީހުން އިމިގްރޭޝަނާ ޙަވާލުކޮށް، ހުޅުމާލެ ޑިޓެންޝަން ސެންޓަރުގައި ބަންދުކުރުމުން، އެ ބަންދަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ބަންދެއްކަމަށް ބުނެ އެމީހުންގެ ބަދަލުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންތަކެއް ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ހޭބިއަސް ކޯޕަސް ރިޓަކަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތްތަކުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކާއި ބައިނަލްއަޤުވާމީ މުޢާހަދާތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ބުނެ މައުޟޫޢަށް ގޮތެއް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހޭބިއަސް ކޯޕަސް މައްސަލައެއްގައި ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރަންވާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަމަށާއި ބަންޑާރަނައިބު ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޞައްޙަ ވިސާއެއް ނެތުމުން ފުރުވާލެވެންދެން އިމިގްރޭޝަނުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ޑިޓެންޝަން ސެންޓަރެއްގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ ބިދޭސީންގެ ބަންދުގެ ޤާނޫނީ ޞައްޙަކަމާ ބެހޭ މައްސަލައަކީ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހޭބިއަސް ކޯޕަސްގެ ގޮތުގައި ބެލޭނެ މައްސަލައެއްތޯ، އަދި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އެ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ގޮތެއް ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު (އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި ފިޔަވައި)
ބަންދަކީ އިދާރީ ބަންދެއް ކަމަށާއި، ދަޢުވާގެ ސުވާލަކީ އިދާރީ އިޖުރާއަތުގެ ޞައްޙަކަމާ ބެހޭ މަދަނީ ޠަބީޢަތުގެ ސުވާލެއް ކަމުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް މައުޟޫޢަށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓަކީ ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ކޯޓެވެ؛ ޤާނޫނީ ބާރެއް ނެތި ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބަންދުކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރަށް އެދޭ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ލިބިދީފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ހޭބިއަސް ކޯޕަސް ރިޓަކަށް އެދި ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި މައްސަލަ ރައްދުވާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް އޮންނަން ވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ޞައްޙަ ވިސާއެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ފުރުވާލެވެންދެން އިމިގްރޭޝަނުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ ބިދޭސީންގެ ބަންދަކީ އިދާރީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ކުރެވިފައިވާ ބަންދެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ދަޢުވާ ބިނާވެފައިވަނީ ބިދޭސީން އިމިގްރޭޝަނުގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނައުމުގައި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ޢަމަލުކުރި އިޖުރާއަތުގެ ޞައްޙަކަމާ މެދު އޮތް ސުވާލެއްގެ މައްޗަށް ނަމަ، އެއީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ހޭބިއަސް ކޯޕަސް ޠަބީޢަތުގެ މައުޟޫޢެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ކަމާބެހޭ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހަޅައިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ މަދަނީ ޠަބީޢަތުގެ ދަޢުވާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- އިދާރީ ބަންދަކާ ގުޅިގެން ހުށަހެޅޭ ޚުޞޫމާތެއްގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ނުވަތަ އޭގެ މައުޟޫޢަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ލިބިގެން ނުވާތީ، އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި ފިޔަވައި، ކްރިމިނަލް ކޯޓުން މައުޟޫޢަށް ނިންމި ނިންމުންތަކަކީ ބާޠިލް ނިންމުންތަކެކެވެ؛ އަދި ކަމާބެހޭ ދަށުކޯޓުގައި ވާހަކަދެކެވޭނެ ކަންކަމާ މެދު ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާކަށް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު (ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ، އަދި ހޭބިއަސް ކޯޕަސްއާ ބެހޭ މާއްދާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2007 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ބުރަވެފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 14/2013 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ބުރަވެފައި)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 223 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) (ދައުލަތުގެ ޖަވާބުގައި)
- 2019/HC-A/231 (ދަށުކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި)
- 2012/HC-A/256 (ދަށުކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް