ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/208
އަޙްމަދު ސުހައިލް މޫސާ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/208
Ahmed Suhail Moosa v. Prosecutor General 2019/HC-A/208 (2019/HC-A/208, High Court of the Maldives, 7 May 2019)
އަޙްމަދު ސުހައިލް މޫސާ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހުށަހެޅުމުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި 5 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ބޭންކަކަށް ޖަމާކުރަން ގެންދިޔަ ފައިސާ ދަބަހެއް ފޭރިގަތް މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރުމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް، އެ ދުވަހު ފުލުހުން ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދި، އަމުރުގެ ދަށުން އަލުން ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އަމުރަކީ މުއްތަހަމުގެ ޙައްޤުތަކާ ޚިލާފު، ދެ ފަހަރަށް ހައްޔަރުކުރިކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާ، ރެސް ޖުޑިކާޓާ އާއި ޑަބަލް ޖެޕަޑީ ގެ މަބްދަޢުތަކާއި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ފޭރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހަކު 5 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ މުއްތަހަމުގެ ޙައްޤުތަކާއި، "ރެސް ޖުޑިކާޓާ" އާއި "ޑަބަލް ޖެޕަޑީ" ގެ މަބްދަޢުތަކާއި، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
އަމުރު ނެރުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރަކުން ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ކަމުން ޚިލާފުވި އިޖުރާއަތު ސާފުކޮށްދީފައި ނުވެއެވެ. ރެސް ޖުޑިކާޓާ އާއި ޑަބަލް ޖެޕަޑީ ބަންދުގެ އަމުރަށް ތަޠުބީޤުވާކަން ދައްކާފައި ނުވެއެވެ. ތުހުމަތަކީ ބޮޑެތި ކުށެއް ކަމާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުށަހެޅިފައިވާތީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުކުރުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދުގެ އަމުރެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން، އަމުރު ނެރުމުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ކޮން އިޖުރާއަތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމާއި އޭނާގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން އައީ ކޮންގޮތަކުންކަން ސާފުކޮށް ބުނެދޭން ޖެހޭނެއެވެ. (3.2)
- "ޑަބަލް ޖެޕަޑީ" ގެ މަބްދަޢުއަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާ ނުވަތަ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު ހަމަ އެ ކުށުގެ ޢަމަލުން ފުރިހަމަވާ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ ދެވަނަ ފަހަރަށް އުފުލުން މަނާކުރާ މަބްދަޢުއެވެ. (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 (ހ)) (3.3)
- "ރެސް ޖުޑިކާޓާ" ގެ މަބްދަޢުއަކީ ކޯޓަކުން ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، އެ މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅި ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެ ފަރާތްތަކުން އިތުރު ދަޢުވާއެއް ކުރުން މަނާކުރާ މަބްދަޢުއެވެ. ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ކުރި ހައްޔަރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އަލުން ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގެ މުއްދަތު ކަނޑައެޅުމަށް މި ދެ މަބްދަޢު ތަޠުބީޤުވާކަން ދައްކާފައި ނުވެއެވެ. (3.3)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބަކަށް މެނުވީ ޝަރީޢަތުން ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. ބަންދާމެދު ފަނޑިޔާރަށް ނިންމިދާނީ 60 (ހ) ގައިވާ 4 ގޮތުން ގޮތަކަށެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުން. (3.4)
- ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގައި ޢަމަލުކުރި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ) (3.4)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމާއި ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވުމާއި ފިލުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ބިރު ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ. 100,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ ފޭރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ބޮޑެތި ކުށެއްކަމުން، ހެކި ހުރެ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުންނަންވާނީ ބަންދުގައެވެ. (3.4)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 40 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 41 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- 2012/HC-A/305 (ހައިކޯޓު)
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޢަލީ، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް