ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/376
އަޙްމަދު ރިފާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/376
Ahmed Rifaau v. Prosecutor General 2019/HC-A/376 (2019/HC-A/376, High Court of the Maldives, 30 June 2022)
އަޙްމަދު ރިފާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް ކުރިއެވެ.
ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުން ޖުމްލަ ގާތްގަނޑަކަށް 106 ގްރާމްގެ ކެނެބިސް ފެނިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނީ ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާ ކަމަށާއި، ތަކެތީގެ ޒިންމާ އެހެން މީހަކު ނަގާފައިވާ ކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، UNODC ގައިޑްލައިނާ އެއްގޮތަށް ތަޙުލީލުނުކުރާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިވެރިޔާގެ ބަސް ބުރަވެވޭނެ ބަހެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސުވާލު ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާ ކަމަށާއި، ތަކެތި މެޝިނުން ތަޙުލީލުކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ފެނުނު ކެނެބިސް އޭނާގެ ޙިޔާޒަތުގައި ހުރީ ކަމަށް ސާބިތުވޭތޯ، އެހެން މީހަކު އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާ ނަގާ ކަމަށް ދިން ހެކިބަހުގެ ބުރަދަން؛ ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސުވާލު އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެވޭތޯ؛ ތަޙުލީލު ޞައްޙަތޯ؛ އަދި ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވީތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކޮޓަރިއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ތަނަކަށްވުމާއި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ފައްސިވުމާއި، ދިފާޢީ ހެކިވެރިޔާގެ ބަސް ބުރަނުވެވޭތީ ޙިޔާޒަތު ސާބިތުވިއެވެ. ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިނުގަނެވޭ ކަމަށާއި ތަޙުލީލު ގޯސްނޫން ކަމަށް ނިންމައި، ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވި ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މީހެއްގެ ޙިޔާޒަތުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެހެން މީހަކު ނަގާ ޙާލަތުގައި، ހަމައެކަނި އެ ބުނުމަށް ބިނާކޮށް ޙިޔާޒަތުގައި ތަކެތި ފެނުނު މީހާ ބަރީއަކުރުމަކީ ހަމަޖެހޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ ބަޔާން ޤަބޫލުކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ފަރުވާތެރިކަމެއް ބަހައްޓައި، ބަޔާން ދިން ވަގުތާއި ޙާލަތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައި އިޢުތިރާފަށް ބާރުލިބޭކަން ނުވަތަ ކޮރޮބޮރޭޓްކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/23 ގެ ޙަވާލާއާއެކު). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފުރިހަމަ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުން މަސްތުވާތަކެތި ފެނި، އޭނާގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އެ ބާވަތަށް ފައްސިވެ، ތަޙްޤީޤުގައި ތަކެތި ކާކުގެކަން ނޭނގޭ ކަމަށް ބުނުމަށްފަހު ދިފާޢީ ހެކިވެރިޔާ ދިން ތަފާތުތައް ހުރި ހެކިބަހަށް ބަލާއިރު، އެ ތަކެތި އެހެން މީހެއްގެ ކަމަށް ބުރަނުވެވޭނަމަ، އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާއިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަރީއަ ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8–13، 18)
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސްލުކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))؛ އޭގެ އިސްތިސްނާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ހެކިއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެމެ ނުއުފައްދާ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީއާ ބެހޭ ސުވާލުތައް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14–16)
- އިބްރާހީމް ޝިފާޙް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި UNODC މެނުއަލަށް ޙަވާލާދީފައިވަނީ ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސްއެއްގެ ގޮތުންނެވެ، އަދި އެ ޤަޟިއްޔާގައިވާ ކަންކަން ނިސްބަތްވަނީ މެޝިނުން ނޫން ގޮތަކަށް ބޭރު ފުށުން ބަލައިގެން ތަޙުލީލުކުރާ ޙާލަތަށެވެ؛ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ބަރުދަނާއި މަސްތުވާތަކެތި އެކުލެވިގެންވާ ނިސްބަތް ހިމެނޭނަމަ، ތަޙުލީލު ގޯސްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވުމަށް ގިރާކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވުމެވެ؛ ހެކިތައް ވަޒަންކުރުމުގެ ކުރިން ޙިޔާޒަތާއި ހެކިންނާ ބެހޭ ނުކުތާތަކާމެދު ފައިޞަލާކުރަންޖެހެއެވެ، ސަބަބަކީ ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ހެކިތައް ދެނެގަނެވެނީ އެއިންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5، 18–19)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 146 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/23
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/212 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ނާފިޒު [2012])
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/41 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ [2020])
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/323 (އިބްރާހީމް ޝިފާޙް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް [2015])
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/451
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް