ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-B12/58
އަޙްމަދު ނިއުޝާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2022/HC-B12/58
Ahmed Niushaadhu v. Prosecutor General 2022/HC-B12/58 (2022/HC-B12/58, High Court of the Maldives, 19 June 2022)
އަޙްމަދު ނިއުޝާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެތީއާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެތީ 10 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ފުވައްމުލަކު ފަޅު ގެއެއް ބަލައިފާސްކުރުމުން މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ރަބަރު ޕެކެޓްތައް ފެނި، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން 6 ނުކުތާއެއްގައި ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު، ގަވާއިދު، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު، ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރިކަމަށާއި ކުރީގެ ރެކޯޑުން ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ މަރުޙަލާގައި، 10 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު ތުހުމަތަށް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރުމާއި، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތުމުން، އަމުރަށް ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތަކުން ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ؛ އެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވާކަން ސާބިތުކުރާ މިންގަނޑަކީ ވުޖޫދުވުން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުމެވެ. (2020/SC-A/93 އަށް ތަބާވެ)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ މަރުޙަލާއަކީ ހުރިހާ ހެއްކެއް ހާމަކުރަންޖެހޭ މަރުޙަލާއެއް ނޫނެވެ؛ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކި ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ބުނެދިނުމެވެ؛ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ސީނަށް ދިޔަ ފުލުހުންގެ ބަޔާނާއި ފެނުނު ޕެކެޓްތަކާއި ހައްޔަރު/ބަންދުގެ ރެކޯޑަށް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު ތުހުމަތު ކުރުމަށް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރިކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
- ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބަލަންވާނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ؛ ކުށަށް އިޢުތިރާފުވެފައި ނުވާ، ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައިވާ މައްސަލައެއްގައި ހެކިބަސް ނަގާފައި ނުވާއިރު ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތެވެ.
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ބަލަންވާނީ އެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި، ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކިތަކާއި ކުރިން ގިނަ ފަހަރު ހައްޔަރު/ބަންދުކުރެވިފައިވާ ރެކޯޑަށް ބަލާއިރު، ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމެކެވެ. (2017/HC-A/242 އަށް ތަބާވެ)
- ތަޙްޤީޤުގެ ކުރީކޮޅު، ބަންދާމެދު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގޮތް ކަނޑައަޅާ މަރުޙަލާގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަނާއި ބާވަތް ކަށަވަރުނުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމުން، އެއީ އެވަގުތު ލިބިފައިވާ ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހުރަހެއް ނޫނެވެ.
- ބަންދަށް އެދޭ ފޯމުގައި ހައްޔަރުކުރީ ކޮން ޤާނޫނެއްގެ ކޮން ކުށަކާ ގުޅިގެންކަމާއި ލިބިފައިވާ ހެކި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ބަންދަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ އަދި 60 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '53' އަދި '62'؛ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މަޢުލޫމާތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ 5 އަދި 6 (ލިޔުމުގައި '55 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) (ލިޔުމުގައި '33 (ކ)')
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (01-REG-SC-2021) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) (ލިޔުމުގައި '32')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) (ލިޔުމުގައި '326' އަދި '323' ވަނަ މާއްދާ – އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
- ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (ލިޔުމުގައި '36/31') ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2017/HC-A/242 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިޙްސާން ޙުސައިން)
- 2012/SC-A/23 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް