ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/330
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2017/HC-A/330
Ahmed Faaris Maumoon v. Prosecutor General 2017/HC-A/330 (2017/HC-A/330, High Court of the Maldives, 3 February 2021)
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތަޙްޤީޤަށް ހުރަސްއެޅި، ހެކި ފޮރުވައި، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ހެކި ނައްތާލުމުގެ ފުރުސަތު ތަނަވަސްވާނެތީ ހައްޔަރުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލައަކަށް ސޮއި ހޯދުމަށް މެންބަރުންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި، އިސްތިއުނާފުކުރި މަޖިލީހުގެ މެންބަރު ހައްޔަރުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 7 ދުވަހުގެ އަމުރެއް ނެރުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމާއި މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 202 (ރ) އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49، 57 އަދި 143 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް، ހެކި ނެތި ޟަރޫރަތެއް ނެތި އަމުރު ނެރުނު ކަމަށެވެ. ޕީޖީން ބުނީ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށް، ޟަރޫރަތެއް އޮވެގެން އަމުރު ނެރުނު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ނެރެފައިވާ އަމުރެއްތޯ؛ ޚާއްޞަކޮށް މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 202 (ރ)، މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާ، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމެއް، އަދި ހެކި ޤަރީނާއާއި ޟަރޫރަތުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ފައިލުގައި ނިންމުމުގެ ބައި ނުހިމެނޭ (ތަޙުލީލުގައި އިސްތިއުނާފީ ހުރިހާ ނުކުތާއެއް ބަލައިނުގަނެވިފައި)
އިމްތިޔާޒުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަވެފައިވާކަމާއި، ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހުގެ އެފަދަ ނިންމުމެއް ނެތްކަމާއި، 202 (ރ) އަކީ ހައްޔަރުކުރުމަށް މުޠުލަޤަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫންކަމާއި، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ޤަރީނާއާއި ޟަރޫރަތުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާއާއި 46 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވާ ޤާނޫނަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރެގެން ނުވަތަ ކޯޓު އަމުރަކުން ހުއްދަލިބިގެން މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20-22)
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރަންވާނީ ސުޕީރިއަރ ކޯޓެއްގެ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީ ކޯޓެއްގެ އަމުރަކަށް ކަމަށާއި، އެ އަމުރަކަށް އެދޭނީ ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކަމަށް މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތު، ފުލުހުން ޕީޖީ މެދުވެރިކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެދުމުން ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23)
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމަކާ ޚިލާފަށް އަމުރު ނެރެފައިވާކަމަށް ބުނާނަމަ އެފަދަ ނިންމުމެއް އޮތްކަން ސާބިތުކުރަން ޖެހެއެވެ؛ ކޮންމެ ދުވަހަކު ކޯޓު އަމުރުތަކާމެދު ގޮތް ނިންމާނީ އެއް ފަނޑިޔާރަކު ކަމަށް ކަނޑައަޅާ ނިންމުމެއް ނެތްހިނދު، އެއް ދުވަހު ތަފާތު ފަނޑިޔާރުން އެކި އަމުރުތައް ނެރުމަކީ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24-26)
- މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ މަޤްޞަދަކީ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރުން މަނާކުރުން ނޫން ކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް އޮތްނަމަ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް އެ މާއްދާ ހުރަސްނާޅާކަމަށް 2012/HC-A/319 ގައި މާނަކޮށްފައިވާތީ، އެއީ ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުމަށް މުޠުލަޤަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-28)
- ހައްޔަރު އަމުރަށް އެދި ހުށަހެޅި ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ ބަޔާން، އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓު، މެސެޖްތަކުގެ ތަފްޞީލާއި އޯޑިއޯ ޓްރާންސްކްރިޕްޓަށް ބަލާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ޤަރީނާ ލިބޭނަމަ، އަދި ހައްޔަރުކުރަން ބޭނުންވި ސަބަބާއި ހެކި ޤަރީނާއިން ޟަރޫރަތެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފެންނަނަމަ ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 29-30)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި 57 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 31)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 57 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތު) ގެ 510، 511 އަދި 540 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 204 ވަނަ މާއްދާ
- 2012/HC-A/319
- 2013/SC-C/12
- 2013/HC-A/177
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް