ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/337
މުޙައްމަދު ވަޙީދު އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2017/HC-A/337
Mohamed Waheed Ibrahim v. Prosecutor General 2017/HC-A/337 (2017/HC-A/337, High Court of the Maldives, 23 July 2019)
މުޙައްމަދު ވަޙީދު އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހައްޔަރުކުރީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތުމާއި، ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ހެކި ހުރުމާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރި.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން 2017/SC-C/17 ގެ ދަށުން ނިންމައި ބައި-އިލެކްޝަނަށް އިޢުލާނުކުރި މެންބަރަކު، އެ ނިންމުމާ މެދު ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައި ރަޖިސްޓްރީވެފައި ހުއްޓައި، ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ މުވައްޒަފެއްގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުން ހައްޔަރުކުރި. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ބަހެއް ނުހޯދި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހުއްޓައި ބަންދުކުރީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާއި 2011/SC-C/46 އާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، 44(ށ)، 45(ށ)، 59 އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް. ދައުލަތުން ބުނީ ގޮނޑި ހުސްވެފައިވާތީ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކޭ ކަމަށާއި، ޤާނޫނީ އިންޒާރު ފުރިހަމައަށް ދީފައިވާ ކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަމަށް ނިންމި ނިންމުމާ މެދު ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މައްސަލައެއް ހުއްޓައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރެއްނެތި ހައްޔަރުކޮށް، އެ ހައްޔަރަށް ބިނާކޮށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނީ އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ގޮނޑި ހުސްވިކަމާ މެދު ނިންމާނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަމަށް ވާތީ، އެ މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރެއްނެތި ހައްޔަރުކުރުމަކީ 13(ހ) އާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް އަޣްލަބިއްޔަތު ދެކުނެވެ. ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒު ދެކުނީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16(ބ) ދެމިއޮތްއިރު އޭނާ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިހުރުމުން ހައްޔަރަކީ އަޞްލުން ބާޠިލު ކަމެއް ކަމަށް.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ނަންބަރުތަކުގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ. އަދި 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް (ކުށުގެ ބާވަތާއި ބޮޑުމިނާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ހާޒިރުވި ގޮތް) ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ނުކުތާ 3.3)
- 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބެއް އޮވެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، ތުހުމަތަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި އެވަގުތު ނެތް ނަމަވެސް 59 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ. (ނުކުތާ 3.3)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 74 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމުގެ ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެކަމާ މެދު ޚިލާފެއް އުފެދިއްޖެނަމަ އެކަން ކަނޑައަޅާނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުންނެވެ. (ނުކުތާ 3.5 - އަޣްލަބިއްޔަތު)
- ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރަނިކޮށް ހިފާ ޙާލަތު ފިޔަވައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރެވޭނީ، ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅައިގެން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުމުން ސުޕީރިއަރ ކޯޓެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީ ކޯޓެއްގެ އަމުރަކަށެވެ. ގޮނޑި ހުސްވިކަމާމެދު ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހުއްޓައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރެއްނެތި ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. އެ ހައްޔަރަށް ބިނާކޮށް ބަންދު އިތުރުކުރުމަކީ ބާޠިލު ނިންމުމެކެވެ. (ނުކުތާ 3.5 - އަޣްލަބިއްޔަތު)
- ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން، ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޓިކެޓުގައި އިންތިޚާބުވި މީހަކު ޕާޓީން ވަކިކުރި ނަމަވެސް އެ މީހަކު އިންތިޚާބުވި މަޤާމުގައި ދެމިހުންނާނެއެވެ. އެ މާއްދާ ބާޠިލުކޮށްފައި ނެތްހާ ހިނދަކު އޭގެ ޚިލާފަށް އެއްވެސް އިދާރާއަކަށް ޢަމަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގައި ނެތް ކަމެއްގައި ފަނޑިޔާރުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުންނެވެ. (ނުކުތާ (ހ) - ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު)
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ހައްޔަރުކުރުމުގައި 13 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުނުކޮށް ކުރާ ހައްޔަރަކީ އަޞްލުން ބާޠިލު (void ab initio) ކަމެކެވެ. އޭގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނެރޭ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ނުކުތާ (ށ) - ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 74 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2013 (ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- 2017/SC-C/17
- 2011/SC-C/19
- 2011/SC-C/46
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙަސަން ޢަލީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް