ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/48
ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު ވ. އާދަމް ޢީސާ، 2019/HC-A/48
Abdhulghanee Mohamed v. Adam Eesaa 2019/HC-A/48 (2019/HC-A/48, High Court of the Maldives, 21 March 2019)
ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު ވ. އާދަމް ޢީސާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، ކުލި ދައްކަމުން ގޮސްފައިނުވާތީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފްލެޓުން މީހުންނާއި މުދާ ނެރެ ތަން ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރި ފަރާތަށް އެންގިއެވެ.
ބަންޑާރަ ގޯތީގައިވާ 4 ކޮޓަރީގެ ފްލެޓެއް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ދައްކާ ކުލި، ވެރިފަރާތް ނިޔާވުމަށްފަހު ވާރިޘުން ބަލައިނުގަންނާނެކަމަށް އެންގުމުން، 10 މަސްދުވަހުގެ ކުލި ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ވާރިޘުންނާ ޙަވާލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ދަޢުވާކުރިއެވެ. ތަރިކަ ބެހުމުގެ މައްސަލައިގައި ކުލި އެއްބަސްވުންތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިވުމަށް ވާރިޘުންނަށް އަންގާފައިވިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ދަޢުވާއަކީ ކުލި ޙަވާލުކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްކަމަށްވާއިރު ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރި ކަމަށާއި، ދަޢުވާލިބޭ ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ ބަސް ނުހޯދައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ށ) އާ ޚިލާފަށް ޙުކުމްކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުލި ބަލައިނުގަތުމުން ކުލި ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ޙަވާލުކޮށްދިނުމަށް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއްގައި، ކުލި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅައި ތަނުން ނުކުތުމަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ ދަޢުވާގެ ސީޣާއިން ބޭރުން ކުރެވުނު ޙުކުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ދަޢުވާގައި އެދިފައިވަނީ ކުލި ޙަވާލުކުރުމަށް ކަމަށްވާއިރު، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ތަނުން ނެރުމަށް ކުރި ޙުކުމަކީ ދަޢުވާގެ ސީޣާއިން ބޭރުން ކުރެވުނު ޙުކުމެއް ކަމަށްވާތީއާއި، ތަރިކަ ބެހުމުގެ ޙުކުމާއި ވާރިޘުންގެ ބަޔާން ވެސް ނުބެލުނުތީ، ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢު ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ބަލާފައިނުވާތީ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މަދަނީ ދަޢުވާތައް ފައިޞަލާކުރަންވާނީ ދަޢުވާގެ ސީޣާއަށް ބަލައި، ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ ކަނޑައަޅައި، ސާބިތުވާނަމަ ދަޢުވާގައި އެދިފައިވާ ކަންތަކަށް ޙުކުމްކޮށް، ސާބިތުނުވާނަމަ އެގޮތަށް ޙުކުމް ކުރެވެން ނެތްކަމަށް ނުވަތަ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ނުހިމެނުނު ކަމެއް ޙުކުމުގައި ހިމަނަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް ދެފަރާތުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުން ޝަރީޢަތަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އެކަން ކުރަންވާނީ އެގޮތަށް ކުރަން ޖެހުނު މަޞްލަޙަތު ނުވަތަ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަށްފަހުއެވެ؛ ދަޢުވާކުރެވުނު ސީޣާގެ ބޭރުން ޙުކުމްކުރުމަކީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިދާނެ ސަބަބެކެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުން ފައިޞަލާކުރަންވާނީ ޚަޞްމުން ހުށަހަޅާ ވަޤާއިޢުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފައިޞަލާކުރަން އެދިފައިވާ ކަންތަކަށެވެ؛ ޚަޞްމުން އެދިފައިނުވާ، ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ބަލާފައިނުވާ ވަޤާއިޢުތަކަށް ފައިޞަލާ ނުކުރެވޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ކުލި ޙަވާލުކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއްގައި، ކުލި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާކުރި ފަރާތް ތަނުން ނެރުމަށް ކުރާ ޙުކުމަކީ މަދަނީ ދަޢުވާތައް ފައިޞަލާކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާ ގޮތާ ޚިލާފު، ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި އެދިފައިނުވާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ޙުކުމެކެވެ؛ މިފަދަ ޙާލަތުގައި ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 46 (ށ) ގެ ދަށުން އަލުން ބެލުމަށް ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44
- ސިވިލް ކޯޓުގެ C/2014-2153/Cv (ތަރިކަ ބެހުމުގެ މައްސަލަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް