ޢަބްދުލް މުޙްސިން މުޙައްމަދު ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް

1ހއ.ތަކަންދޫ، […] ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދ )ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރ ( )މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް" ނުވަތަ "ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު"(، މޯލްޑިވްސ ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސގް )މީގެ ފަހުން "އެމް.އެން.ޑީ.އެފް"( މެނޭޖަރެއްގެ މަޤާމުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދަނިކޮށް، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމި ގައި ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއ ސުލޫކީ ޚިލާފަށް، ސަދަން އޭރިއާގެ ކޮމާންޑަރ ކާނަލް ޢަބްދު ﷲ އިބްރާހީމް އާ މުޢާމަލާތުކޮށްފައިވާކަމަށް، މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަހުޤީޤުނ ސާބިތުވާކަމަށް ބުނެ، 31 މެއި 2018 ގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދގު މަޤާމު، ކެޕްޓަނެއްގެ މަޤާމަށް ދަށްކުރުމަށްފަހު، ހަމަ އ ތާރީޚުގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސްގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާކަން، މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018 ( މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓުންނާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފްޑިފެންސް އެނޑ ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރު 1/2018/191-(3)PM )4 ޖޫން 2018 ( ވަޒީފާ ބަދަލުކުރި ޗިޓުންނާއ އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރ 1/2018/57-(2)PM )4 ޖޫން 2018( ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ޗިޓުނ އެނގެން އޮވެއެވެ.

2މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ނަންބަރު 120/274-5/PD/20188-MNDF )22 މެއި 2018( މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައިވަނީ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ސަދަން އޭރިއާގެ ސނ 2405 ކޮމާންޑަރާ ދިމާލަށް ބޭއަދަބީކޮށް ހަޑިހުތުރު ބަހުން މުޚާތަބުކޮށްފައިވާ އޯޑިއޯ ކްލިޕެއް މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަހުޤީޤަށް ލިބިފައިވުމާއި، އަދި "ކިހާބު ޑު ބަލާއެއްހޭ، މިތާވާކަމެއް ކަލެއަށް އަންޑަސްޓޭންޑް ނުވޭހޭ" ފަދަ ބަހުރުވައިނ މުޢާމަލާތް ކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަހުޤީޤުގައި އިޢުތިރާފުވުމަކީ، ގަވާއިދު ނަންބަރ SR 101-MNDF ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގިއި ބަޔާންކުރަ މަޑުމައި ތިރިކަމާއ ކެތްތެރިކަމާއ ޚިލާފުވުންކަމާއި، އަދި ބުނެވިދިޔަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކުރާ ރީތި ބަހުރުވައިނ ވާހަކް ދެއްކުމަށް އޮންނަ އޮތުމާ ޚިލާފުވުންކަމާއ އަދި ބުނެވިދިޔަ މާއްދާގެ )ރ( ގައީ ބަޔާންކުރާ ގޮތުގު މަތިން ތިމާއަށްވުރެ މަތީ ރޭންކުތަކަށާއި މަޤާމުގެ ގޮތުން އިސް ފަރާތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް އަދަބު އ ޙތިރާމް އަދާކުރާ ކިޔަމަންތެރި ބަޔަކަށްވުމަށ އޮންން އޮތުމާއި ޚިލާފުވުންކަމާއި، އަދި ގަވާއިދު ނަންބަރ SR 117-MNDF ދިވެހި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓުގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގައި، ސފަވަންތަ ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ސިފައިންގެ ނަފްސާއި ޖިސްމު ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަށ އޮންން އޮތުމާ ޚިލާފުވުންކަމާއި، ބުނެވިދިޔަ ކަންކަމާ މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ޚިލާފުވެފައިވުމުން، ގަވާއިދު ނަންބަރ 101 SR-MNDF ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނި މާއްދާގެ )ވ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސިފައިންގެ އަސްކަރ އަޚްލާޤީ އޭގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ދަމަހައްޓާފައި ނުވާކަން އެނގެންއޮންނާތީ، ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ، ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ސިފައިންގެ ސީނިއަރ އޮފިސަރެއްގެ ކިބައިގާއި ހުންނަންޖެހޭ އަޚްލިޤއް ސުލޫކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ މައްޗަށް އިދާރީ މިނގނޑުން ސާބިތުވާކަމަށެވެ.

3ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަ ގޮތް ކަމުގައި މި ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ގަވާއިދު ނަންބަރ SR-MNDF 101 ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(، )ނ(، )ރ( އަދި )ވ( ގައި މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018( މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓު ބަޔާންކުރާ ސިފައިނު ގ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ މައްޗަށް އިދާރީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާތީ، ގަވާއިދު ނަންބަރ SR 109-DFMN ސިފައިން ކުރެ ކށްތަކަށ އިދާރް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކަށް ޚިލާފުވުމުގެ ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަންނަނިވި އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން އަދަބެއް ނުވަތަ އަދަބުތަކެއް މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅައި، އޭނާގެ ރެކޯޑު A/B ފްއިލއަށް ހިމަނަންފެންނަކަމާއި، މިގޮތުން "ނަންބަރު )6( ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޑިމޯޓް ކުރުން" އާއި "ނަންބަރު )7( ގައިވާގޮތުގެ މަތިން ވަޒިފާއިން ވަކިކުރުން" ގައި ފާހަގަ ޖަހާފައިވެއެވެ.

4މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރ 1/2018/191-(3)PM )4 ޖޫން 2018( "ވަޒީފާ ބަދަލުކުރާ ޗިޓް" ގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު "މޭޖަރ"ގެ މަޤާމުން "ކެޕްޓަން"ގެ މަޤާމަށް 31 މެއި 2018ގައިބަދަލުކޮށްފައިވާކަމާއި، މި މަޤާމަށް ބަދަލުކޮށްފައިވަނީ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގ ނަންބަރު W/28/2018/07-J1-1-MNDF )30 މެއި 2018( ސިޓީއާ ޙަވާލާދީ ކަމާއި، ކެޕްޓަން ރޭންކަށް ބަދަލުކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ 6 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންކަމުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ.

5މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރު 1/2018/57-(2)PM )4 ޖޫން 2018( "ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ޗިޓް" އިން ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ތާރީޚަކީ 31 މެއި 2018ގައަ ކަނި އެނގޭއިރު، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ބާ ޔާންކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންގެ އަޚްލި ޤަ އ އިންޓެގްރޭޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒް މޯލަޑްވްސް ނޭޝް ނ ލ ޑިފެންސް ފޯސް އިން މިނިސްޓަރ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީއަށ އެޑްރެސްކޮށް ފޮނުވާފައިވާ މި ސިޓީގައިވަނީ ގަވާއިދު ނަންބަރ MNDF-SR 109 ސިފައިން ކުރާ ކ ށްތަކަށ އިދާރް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދގާ 6 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މޭޖަރ ރޭންކުން ކެޕްޓަން ރޭންކަށް ޑީމޯޓް ކުރުމާއެކު، ހަމަ އެ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ 7 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ސިފައިން ގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ހަމަޖެހިފއިވާތީ، ފެނިވަޑައިގަންނަވާނަމަ، މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު މޭޖ ރޭންކުން ކެޕްޓަން ރޭންކަށް ޑީމޯޓްކުރުމާއިއެކު، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް އެދިފައި. ސުލޫކާ ޚިލާފުވެފައިވާތީ، ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ 7 ވަނީ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންކަމާއި، އަދި ޙަވާލާދެނެއންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގ ނަންބަރު W/28/2018/07-J1-1-MNDF )30 މެއި 2018( ސިޓީއާ ކަމުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ.

6މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހުށަހެޅި ތަޙްޤީޤްކޮށް ނިމިފައިވާ މައްސަލަތަކުގެ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަންގާ އެންގުމާއި 28 މެއި 2018ގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ޙަވާލުވެފައިވާކަމާއި، އަދ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގެ ނަންބަރު MNDF-1-J1-W/SJ/2018/71 )29 މެއި 2018( "ސިޓީގެ ޖަވާބު"ން "...މޭޖަރ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ކޮށްފައިވާ ކުށަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކަމުގެ ސީރިއަސްކަމުން، އެދިލައްވާފައިވާގޮތަށް އަދަބު މާފުކޮށްދެވެން ނެތްކަމަށާއި، އަދި ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކ ރިޓަޔަރކޮށްދެވެންވެސް ނެތްކަމުގައި ދަންނަވަނ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް ވިދާޅުވި" ކަމަށ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

731 މެއި 2018 ގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ މަޤާމު ކެޕްޓަނެއްގެ މަޤާމަށް ދަށްކުރުމަށްފަހު، ހަމަ އެ ތާރީޚުގައި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފީ ސްގެ ވަޒީފާއިނޯ ވަކިކޮށްފައިވާތީ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގުމަޤާމު ކެޕްޓަނާއްގެ މަޤާމަށް ދަށްކުރި ނިންމެ މ އ، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދ މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 )ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( އާއި، ސިފިއިންގެ ވަޒީފާއާބެހަގަވާއދާއ ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދާއި، އަދި ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފު ނިންމުން ތަކެއްކަމުގައ ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވައި، އެ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުންޢަބްދުލްމުޙްސިނ މުޙައްމަދުއަށ ލިބުނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓާ ކިބައިން ހޯދުމަށާއި، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ ވަޒީފާ 3 ވަނި ފުޓްނޯޓްގައ މި ސިޓީގައިވާ އިބަރާތް ޚުލާޞާކުރވިފައެ މޭޖަރއެއްގެ މަޤާމަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކޮށްދިނުމަށާއި، އެ ފަރާތަކީ ވަޒީފާއިން ވަކިވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުބަލުމަށާއި، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބުން ޚިދުމަތް މެދުކެނޑިފައިވާ ދުވަސްތކަށު ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ގ ނުމަށާއި، އަދި މި ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޢަބްދުލްމުޙްސނ މުޙައްމަދުއަށް ޙައްޤުވާ ޕްރމޯޝަންއެއް، ޝަރަފުގެ ނިޝާނެއް ވާނަމަ ދިނުމަށާއި، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކޮށްދޭ ދުވަހާއި ހަމައަށް، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުއަށް ލިބެންޖެހޭ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް އެކީ އެއްފަހަރާ ދިނުމަށާއި، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ އެމް.އެން.ޑް.އފިބަނޑީ ރޭ ކޮށިނ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދް ނެރެފައިވާތީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު މާލީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެޕާޓްމަންޓް ރެނޮވޭޓްކުރުމަށް ޚަރަދުވި -/000400,ރ. )ހަތަރުލައްކަ ރުފިޔާ( އަނބުރާ ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުއަށް ދިނުމަށާއި، ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު ދިރިއުޅުމަށިއެފަދަ އިތުރު ތަނެއް ހަމަޖައްސައދިނުމަށާއި، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދޯއާމެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ ރިކޯޑު ފައިލްގައި އެއްވެސް އެންޓްރީއެއް ރެކަޑ ކުރެވިފައިވާނަމަ، އެ ރެކޯޑެއް ބާޠިލުކުރުމަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްދިނުމަށް އެދި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ ފަރާތުނ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ )މީގެ ފަހުން "މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފުރައްދުވާ ފަރާތް" ނުވަތަ "ދައުލަތް"(އަށް ރައްދުވާގޮތަށް، ދިވެހި ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކުރިއެވެ. އެ މައްސަލަ ބަލާފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 79/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ.

8މިއީ ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރު 79/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށްއެދި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދުގެ ފަރާތުން ދިވެހި ދައުލަތަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުކޮށް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލެވިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ގޮތް:

9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 79/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު،އެ މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ؛ "ދެންފަހެ، އިސްވެދިޔަ ބަޔާންތަކާއި، ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކާއި، ކަމާ ގުޅޭ ޤާނޫނުތަކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލާއިރު، ދަޢުވާކުރާ، ހއ. ތަކަންދޫ، […] ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދު، މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މޭޖަރކަމުގެ މަޤާމުން، ކެޕްޓަންކަމުގެ މަޤާމަށް ބަދަލުކޮށް، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ، ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 109-SR-MNDF )ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދާ( ގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ )6( އަދި )7( ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008)ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( އާ އެއްގޮތަށްކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާތީއާއި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ ވަޒފާގައީ ދެމިހުރި ހިނދަކު، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ބަނޑޭރިކޮށިން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާއި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ ފްލެޓް މަރާމާތުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ޚަރަދުކޮށްފައިވާ ފައިސާގެ ބަދަލު، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ނަގައިދެވޭނެ، ޝަރުޢީ އަދ ޤާނޫނި ހަމައެއް ނެތަތީ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާގޮތަށ، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ މައްޗަށާއި، ދިވެހި ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ޝަރިޢީ ތުން އަންގައި އަމުރު ކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމުގައި، ކަނޑައަޅައި ޙުކުމް ކޮށްފީމެވެ. " މިފަދައިންނެވެ. އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ނުކުތާތައް:

10ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 79/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ މިނިފައިވާ ގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްނުވާކަމަށްބުނެ އެޤަޟިއްޔުއިސްތިއުނާފު ކޮށްދިނުން އެދި ޢަބްދުލްމުޙްސިން މުޙައްމަދް ގ ފަރާތުނ އަންނަނިވި 04 )ހަތަރެއް( ނާކުތިހުށަހަޅ އެނުކުތތަކާއާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއޖޭގ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގް މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ:

10.1. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލަ އިދާރީގޮތުން ބަލައި ތަޙުޤީޤު ހިންގާފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/1 )ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( އާ ޚިލާފަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއްގައި ބަންދުކޮށްގެންކަމަށްވާތީ، އެ ތަޙްޤީޤުގެ މައްޗަށް ބުރަވެ އިސްތިއުނާފުކުރިފަރާތުގެ މައްޗަށް އަދަބު ކަނޑްއަޅައި އިސްތައުނާފުކުރ ފަރާތުގާ މަޤާމު ދަށކޮށ، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމާފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/211 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލާއި، އަދި ނެޗުރަލްޖަސްޓިސްގެ ހަމަތަކާއި ޚިލާފަށްކަން ފާހަގަކޮށްފެއި ވީނަމަވެސް އެކަމަށް ރިޢާޔަތކުރުމަ އްނެތި، މައްސަލާ ނިންމަވާފައިވކަމަށ ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

10.2. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މޭޖަރކަމުގެ މަޤާމުން، ކެޕްޓަންކަމުގު މަޤާމަށް ޑމޯޓްކޮށް، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/1 )ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( ގެ ދަށުންހަދާފައިވ ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގވާއިދުގ 202 ވަނަ މާއްދާއާއި ޚިލާފަށްކަމުގައިވާއިރު، މިކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރެއްވުމެއް ނެތި މައްސަލަ ނިންމަވާފައިވާކަމަށ ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

10.3. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މޭޖަރކަމުގެ މަޤީ މުން، ކެޕްޓަންކަމުގެ މަޤާމަށް ޑމޯޓްކޮށް، ވަޒިފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/1 )ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( ގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި ޚިލާފަށްކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށް، މި މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރެއްވުމެއް ނެތި ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

10.4. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގާ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލައިގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ވަޒީފާ ދަށްކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނަންމ ނިންމުނި ބިނާކޮށްފައިވާ ގ ވާއިދުތަކަކީ، ޢާއްމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށްފައިނާވާ ގ ވ އިދުތަކަކަށް ވާއިރު، ސިވިލް ކޯޓުގައަމައްސަލ ކުރިއަށް ދިޔައިރު އެ ގ ވާއިދުތައް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުވަތަ ބެލޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނަ އެދިފައިވަނިކޮށް، އެގް ވާއިދުތައް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުވަތަ ބެލޭނީ ގޮތެއުހަމަޖައްސައި ދިނުމެއް ނެތި މައްސަލަ ނިންމަވާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނ އްޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށކަމަށ ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

11ފުރަތަމަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ތަޙުޤީޤި ހިންގާފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށް ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއްގައި ބަންދުކޮށްގެންކަނ ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ކިތާބީ ހެއްކާއި ޝަފަހީ ހެކި ހުށަހަޅާފައިވި ނެކަމަށާއި، އެހެނަސް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެއްކަށް ރީޢާޔަތްކުރުމެއްނެތި، އަދ ޝަފަހީ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނެކަމަށ ޝަރީޢަތުން އިޢުލާންކުރުމަށްފަހުވެސް، އެކަމަށް ވަކް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމެއްނެތި، އަދި އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން މައްސަލަ ނިންމުމުގައިވެސް ވަކިގޮތެއް ކަނޑައެޅުމެއްނެތ މައްސަލި ނނި މާފައިވާކަމަށެވެ. އަދި ސިފައިންގެ ޤާނޫނއާ ޚިލާފަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ މައި މަރުކަޒުން ބޭރަށް ނުދެވޭގޮތަށް އެތަނުގައި ބަންދުކުރުމަށްފަހު، އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ހިންގާފައިވާ ތަހުޤީޤަކީ ޑިއު ޕްރޮސެސްއ ޚިލާފަށާ ނިންމާފައިވާ ނިނމުމެއްކަމަށެވެ.

12ދެވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނު ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ސިފައިންގެ ވަޒިފާއާބެހެ ގ ވާއިދުގ 202 ވަނަ މާއްދާގައި، ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ޤާބިލްކަން ނުވަތި އަޚްލާޤީ މިންގަނޑު ރަނގަޅުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްފަހުވެސް އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤާއި ނުވަތަ އޭނާގެ ޒިންމާ އަދާނުކުރާކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ލައިގެން މެނުވީ، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްގެންނުވާނެކަމުގައ ބަޔާންކޮށްފައި އ ތުމުން، ސިފައިންގެ މީހެއްގެ އަޚްލާޤު ނ ވަތަ ސުލޫކު ގޯސްވެގެނ އެ މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރް ވެ ނ، އެ މީހެއްގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑު ރަނގަޅުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްފަހުވެސް އެކަމެއް ރަނގަޅު ނުވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައިކަމަށާއި، ސިފައިންގެ ވަޒިފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނި މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެ މަތެ ން ފިޔަވަޅު އަޅާފައިނުވާކަމަށާއި، އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށްފައިނުވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާމެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅަކީ، ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއި، ސިފައިންގެ ވަޒިފާއާބެހޭ ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

13ތިންވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި، އެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ސިފައިން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތާއި ޚިލފުވެއްޖެނަމ، އެކުޅަ ކަމެއްގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި، ކަނޑައެޅިފައިވާ އިދާރީ އަދަބެއް ދެވޭނެ ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމުން، މީހަކު ކުރާ ކަމެއްގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލަންޖެހޭނެކަން އެނގޭކަމަށާއަ އަދި އެގޮތަށް އަދަބު ދޭ ޙާލަތުގައިވެސް، ދެވޭނީ އެންމެ އަދަބެއް ކަން އެނގޭކެމަ ށ ވެ. މީގެ އިތުރުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތގްމައްޗަށ ކަނޑައަޅާފައިވް އަދަބާ ކަނޑައެޅުމުގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނަކުރިކަމަށ ބުން ޢަމަލުގެ ކުޑެ ބޮޑަ މިނަށް ބަލާފައިނުވާކަމު ށާއި، މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2012/SC-A/27 އެޓާރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙުސައިން ރިޝީފް ޠާހާ ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލާއި ޚިލާފަށް ޢަދުލު އިންސާފުގެ ހަމަތަކުގެ ބޭރުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކެއް ކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެއެވެ. އބމ.

14ހަތަރުވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކުރަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމް ނިންމުނި ބިނާވާ ގަވާއިދުތަކާއި ގުޅިގެން، ދަޢުވާގެ ޖަވާބުގައި ދައުލަތުން ގަވާއިދުތަކޭ ގެ ބައެއް މާއްދާތަކުގެ ކޮޕީ ހިމަނާފައިވީނަމަވެސް، އެ ގަވާއިދުތައް އެކުގައި ހޯދުމަށް/ބެލުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދެނީ، ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ކޮންމެ ޚަޞްމަކުވެސް ޙަވާލާދީ ޤާނޫނެއ ނުވަތް ގަވާއިދެއްގައި ހުރި އެ ޚަޞްމަކަށް ފަހިވާ މާއްދާތަކަށް އެކނިކަމަށްވާތ އާއި، އެ ގަވާއިދުތައް އެކުގައި ބަލައި ދިރާސާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން މެނުވީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޙައްޤު ހިމާޔަތްކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއިމެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ "ޑިއު ޕްރޮސެސް"ގެ ތެރެއިން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކެއް ކަނެ ބެލވ ން ނެތްކަމަށެވެ.

15އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފުރަތަމަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާގައީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ބަންދެއްގައި ހުރި ވާހަކަ ބުނެފައިނުވާކަމަށާއި، މިކަން ފުރަތަމަ ފާހަގަކޮށްފައިވަނ 27 މެއި 2019ގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅާ ބަޔާނުގައިކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތުހުމަތު ތަހުޤީޤުކުރުމުގައި މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން އެއްވެސް ސިފައެއްގައި އިސްތިއުނާފުކުރީ ފަރާތް ބަންދުކޮށްފައިނުވާކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ބަންދެއްގައި ހުރިކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހެކިން ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، އެ ހެކިންނަކީ މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ނުވާއިރު، އިސްތިއުނާފަކުރާ ފަރާތުނު ބަންދެއްގއި ހުރިކަން އެ ފަރާތަށް އެނގެން ނެތަތީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ބަންދެއްގައި ހުރިކަން ދަޢުވާ ހުށަހަޅާފައިވަނީ 3 ޖަނަވަރީ 2019ގައި ކަމުގައި ދައުލަތުން "އިސްތިއުނާފީ ޖަވާބު ހުށަހަޅާ ފޯމު"ގެ 4.1.2.1ގައި ބަޔާންކުރެވޭ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައިނުވާކަމި ށ އ، ހެކި ބަލައިގަތުމާއި ގުޅޭ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭނީ ހެކި ޙާޟިރުނުކުރަން ނިންމި ނިންމުން ބިނާވު ނ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މިކަމުގ މައްޗަށްކަމުގައ ބުނި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2017/SC-A/26 މެރީޑިއަމ ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢީދާ މޫސާޤަޟިއްޔާއަށް ޙަވަލް ދީފައިވާކަމާއި، ދަށު ކޯޓުން ހެކިން ޙާޟިރުނުކާރުމަށ ނިންމި ނިންމުން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަށިގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ކަމުގައި ދައުލަތުން ފާހަގަކުރެއެވެ. އަދި ތަހުޤީޤަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް 21 މެއި 2018 ގައި ހާޟިރުވެ، ބަޔާން ދިނުމުގެ ކުރިންވެސް ފަހުންވެސް ޤާނޫނަ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާކާމަށް ބުނެފައިނުވާކަމިށއ، ދެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ދަށު ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، މަދަނީ މިންގަނޑުން ދައުލަތުން ދަޢުވާގެ ދިފާޢުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ދަށު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާފައިވާކަމުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

16ދެވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު(ގ 32 ވަނި މާއްދާގަ )ހ( ގައި ވަނީ ހައިކޯޓުން މައްސަލތައަ ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅަ ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލު އިގެންކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2013/SC-A/20 ޤަޟިއްޔާއާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/133 ޤަޟިއްޔާ ގައް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލަށް ބަލާއިރު،ދަށު ކޯޓުގައު ފާހަގަކޮށްފައިނުވާ ނުކުތާ ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާތީ، އަދި އެއީ އެއްވެސ ވަރަކަށް ދަށު ކޯޓުގައި ވާހަކަ ދެކެވިފައިވާކަމަކަށް ނުވާތީ، އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ. ދެވަނަ ނުކުތާއާ ގުޅިގެން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ ޙަވާލާދީފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2016/HC-A/422 ޤަޟިއްޔާއަކީ ދަށު ކޯޓުގައި އެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއްނޫންކަމާއި، ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދގު 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައި، ސިފައިންގެ ގަވާއިދުގައި ބުނާ "ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު" މި ސުރުހީގެ ދަށުގައިވާ މާއްދާތަކުން މާއްދާއަކާއި ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކަށް، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލައި، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން އަދަބެއް ނުވަތަ އަދަބުތަކެއް ދެވިދާނެކަމުގައ ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ މާއްދާގެ )6 ( އަދި )7( ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އެ ފަރާތް ޑީމޯޓުކުރުމާއިއެކު، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކަމުގައި ދައުލަތުން ބަޔާންކުރެއެވެ.

17ތިނވަން އިސްތިއުނާފަ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ އެކިއެކި މައްސަލަތައް ބަލައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަސްކަރީ ފުލުހުންނަށް ލިބިދީފައިވާއިރު، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގައި، ވަކިކަމެއް ކުރުމުގެ ބާރު މީހަކަށް ޤާނޫނުން ދޭކަމަށްވާނަމަ، އެ ބާރު ހެޔޮގޮތުގައި ތންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި، އޭނާއަށް ބޭނުންވާ އެންމެހާ ސީދާ ބާރުތަކާއި ނުސީދާ ބާރުތައް ލިބިގެންވާކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޢަމަލުކޮށްފައިވަނީ ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކާ ނުލާކަމަށް ބުނެ ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ އެއްވެސް ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޝަރުޢް އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދައްކާފައިވާ ވާހަކައެއްކަމަށް ދައުލަތުން ދަށުކޯޓުގައިވެސް ފާހަގަކޮށްފައިވާކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައަކީ ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއަކީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(އާ ޚިލާފު މާއްދާއެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްނޫންކަމުން، ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި، އެކަމަށް ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނެތްކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަށ ޤާނޫން ބުރަދަނެއް ދެވެންނެތްކަމަށެވެ.

18ހަތަރަވަނ އިސްތިއުނާފަ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނީ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއް ޢާންމކޮށު ޝާއިޢުކުރުމުގެ މަޤުޞަދަކީ އޭގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް އެންގުންކަމަށްވާއިރު، ސިފައިންގެ ޤާނޫނގްދަށުން ހެދޭ ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތަކަކީ ސިފައިންނަށް ޚާއްޞަކުރެވިގެން ސިފައިންގެ މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ބަޔާނެ ކުރެވިފައިވާ ގައުމީ މަޞްލަޙަތާއި ގުޅުން ހުރެ ގަވާއިދުތަކެއް ކަމަށްވާއިރު، އެ ގަވާއިދުތަކަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވެގެންވަނީ ސިފައިންނަށްކަމަށާއި، އ ގަވާއިދުތަކަކީ ޢާންމުކޮށް ސިފައިންނަށް ފެންނާންހެން ސިފައިންގެ މަރުކަޒުތަކުގައި ބެހެއްޓިފައިވ ގަވާއިދުތަކެއް ކަމުން، އެ ގަވާއިދުތަކަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރެވިފައިވާ ގަވާއިދުތަކެއ ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެކަމަށެވެ. ސިފައިނގާ ގަވާއިދުތަކަކީ އެއްވެސް އިރެއްގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރެވިފައިވަ ގަވާއިދުތަކަކަށްނުވާއިރު، އޭރުވެސް މިހާރުވެސް އެ ގަވާއިދުތކަށަ ރިޢާޔަތްކުރެވި ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާގުޅޭ މައްސަލަތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަމާބެހޭ ކޯޓުތަކުން ބަލައި ފައިސަލާކުރެވެމުން ގޮސްފައިވާކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދށަ ކޯޓުގައު ދައުލަތުން ޝަރީޢަތަށް ސިފައިންގެ ގަވާއިދުގެ މާއްދާތައް ހުށަހަޅާފައިވާތީ، މިޙާލަތުގައ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ހަމައެއް ނެތް ކަމުގައި ދައުލަތުން ދެކޭކަމަށެވެ.

19ޕްރިސިޑެންސް 1އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއިބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުއާހަދާތަކާއި، އެކި ޤައުމުތަކުގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި، ކޯޓުތަކާއި ކޯޓުތަކުގެ އިޖުރާއަތުތަކާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމިއްޔާ/ޖަމާޢަތްތަކުން މ އްސަލަ ބެލުމުގައި ގެންގުޅޭ އެންމެ އަސާސީ އުޞޫލަކީ މައްސަލަ ބެލުމުގައި ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސް (principles of natural justice) ގެ އުޞޫލުތައް ދެމެހެއްޓުމެވެ. ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ މަފްހޫމްގެ ތެރޭގައި )1 ( މީހަކާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން، އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އެ މީހަކަށް ދިނުމާއި، އެ މީހަކަށް އެކަމުގެ މައްޗަށް ބަސް ބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމާއި (hearing rule) )2( މީހަކާމެދު ނުވަތަ ކަމަކާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާ މީހެއްގެ މަޞްލަޙަތެއް އެކަމުގައި އޮވެގެން ނުވުން އަދި ވަކި ފަރާތަކަށް ނޖެހުމާއ (rule against bias) )3( ހެއްކާއި ގަރީނާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މީހަކާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމާއި، މިއާ ޚިލާފަށް، ހީވާ ހީވުމެއްގެ މައްޗަށް ނުވަތަ އެނގިފައިވާ މަޢުލޫމާތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނޫންކަމާއި (evidence rule) )4 ( ނިންމާ ނިންމުމަކީ ޙާލަތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އެކަށޭނަ ނިންމުމެއް ކަމުގައިވުން (proportionality) ހިމެނެއެވެ. ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި، ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހާމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތްކުރުމުގެ ނައްސުގައި ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

20ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ޝަރީޢަތްކުރުމަކީ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ އެންމެހާ ފަރާތްތަކަށް އެ މައްސަލައާ ގުޅޭ ގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށާއި، ދަޢުވާއަށް ދިފާޢުވުމަށް ފުރުޞަތު ދީ، އެކުލަވލެވިފައިވާ ގާއިދާތަކާއ އުޞޫލުތަކާއި އެއްގޮތަށް (due process) އިންސާފާއި އަދުލު ޤާއިމުކުރުމެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ އަލީގައި، މި މައްސަލައިގައި ބަލަންޖެހެނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި natural justice އާއި due process ގެ މަފްހޫމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެވެ.

21ޕްރިސިޑެންސް 2މަސައްކަތްކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ އަސާސީ ޙައްޤަކަށް ވާހިނދު، ވަޒީފާ ދިނުމާއި، ވަޒީފާގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑާއި، މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި، އިޖުރާއަތތައ އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ބަޔާންކުރަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/28 ޤަޟިއްޔާ )މޯލްޑިވްސ އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. މޯލްޑިވްސް ކޮލިޓީ ސީފުޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް( ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ ( ގައާ ވަނި "ކޮންމ މީހެއްގެމެ މަދަނީ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ނުވަތަ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް އުފުލުމުގައި، ޤާނޫނަކުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މިނިވަން އަދި މުސްތަޤިއްލު ކޯޓެއްގައި ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލެއްގައ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި، ޢާންމުކޮށް ހުޅުވައިލެވިގެން ބާއްވާ، އަޑުއެހުމެއްގައި އިންޞާފުން ޝަރީޢަތްކުރެވުމުގެ ޙައްޤު ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ." ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު ގައެވެ. އެހެނަސް، މި ޤާނޫނުންވަނީ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން އިސްތިސްނާކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން، ސިފައިން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްޗަށް ހިނގާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރީ ޢާންމު ހަމަތަކާއި މިންގަނޑުތަކެއްނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ހިނގާނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނ އާއި މި ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކެވެ. ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގައި ސިފައިންނާއި ގުޅޭ ގޮތުން ހަދަންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް ބަޔާންކޮށްފި އިވެއެވެ. މިގޮތުން މި މާއަދާގައ ބަޔާންކުރެ ގަވާއިދުތަކގ ތެރެއިން މި މައްސަލައިގައި ޙަވާލާދީފައިވަނީ ގަވާއިދު ނަންބަރު MNDF-SR

101 )ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދު( )މީގެ ފަހުން "ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދު"( އަށާއި، ގަވާއިދު ނަންބަރ MNDF-SR 109 )ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު( )މީގެ ފަހުން "ސިފައިން ކުރު ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"(އަށާއި، ގަވާއިދު ނަންބަރ MNDF-SR 102 )ދިވެހި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް އެތިކްސް( )މީގެ ފަހުން "ދިވެހި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް އ ތިކްސް"( އަށާއި، ގަވާއިދު ނަންބަރ MNDF-SR 105 )ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދު( )މީގެ ފަހުން "ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދު"(އަށެވެ.

22ޕްރިސިޑެންސް 3ވަޒީފާއަދާކުރަމުންދާ މީހަކު،ވަޒީ ފާއިނީވަކިކުރުމުގައި މައުޟޢޫ ޢދުލުވެރިކަމާއަ fairness) (substantive އިޖުރޢާ ޢަ ދުލުވެރިކަނ fairness) (procedural ޤއިމުކުރެވިފައާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި މިކަން ބަޔާންކޮށްފައި އބމ. Article 4 of the Termination of Employment Convention 1982 (No. 158): The employment of a worker shall not be terminated unless there is a valid reason for such termination connected with the capacity or the conduct of thr worker or based on the operational requirements of the undertaking, establishment or service. Article 7 of the Termination of Employment Convention 1982 (No. 158): The employment of a worker shall not be treminated for reasons related to the worker’s conduct or performance before he is provided an opportunity އޮންނަންވާނެއެވެ. ޓަރމިނޭޝަން އޮފް އެމްޕްލޯއިމަންޓް ރެކޮމެންޑޭޝަން 1982 )ނަންބަރު 1966( ގައި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާއިރޭ ޢަމަލުކުރަންޖެހ ޢީ ދުލުވެރި ހަމަތަކަކީ މިއީކަން ބަޔާންކުރެއެވެ. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫއަޢާދުލުވެރިކީމާއި އިޖުރޢް ޢިދުލުވެރިކަނަ ޤާޢި މުކޮށްފައިވާނަމަ، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި natural justice ގެ އުޞޫލުތަކަ ށާއި، due process ގެ ތެރެއިން ޢާމަލުކޮށްފައިވކަމުގައ ބެލެވޭނެއެވެ.

23މައުޟޫއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ މުވައްޒަފަކީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކުރުމަކެ ޢދުލުވެރ ނުވަތި އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރެވި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމެވެ.ޢ ޖުރާއީޢދުލުވެރިކަމަކަ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކޮށްފައިވީ ޢަޖުރާއަތަކި ޢިދުލުވެރެޢޖުރާއަތަކަށްވުމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން، އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނުކަމުގެ މަޢުލޫމާތު އޭރަކު ދެވެން ހުރި މިންވަރަކަށް ދިނުމާއި، އެ ކަންކަމަށް ޖަބާވދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން ހިމެނެއެވެ.

24ސިފައިންގެ ޤާނޫނގު 43 ވަން މާއްދާގައިވަނީ ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކާއި ގުޅިގެން ތަހުޤީޤު ހިނާ ގުމާއި، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ އެކިއެކި މައްސަލަތައް ބަލައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި، ސިފައިންގެ މަރުކަޒުތަކާއ ސިފައިން ހިންގާ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމާއި، ވަޒިފާއިން ފިލާމީހުން ހޯދުމާއި، އަދި ހަނގުރާމައިގެ ޙާލަތްތަކުގައި ހައްޔަރި ކުރެވޭ އަސީރުންނާބެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމަށްޓަކައ ސިފައިންގެ ތެރެއިން އަސްކަރީ ފުލުހުން، މިނިސްޓަރ އެކުލަވަންވާނެކަމަށެވެ. މި ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ to defend himself against the allegations made, unless the employer cannot reasonably be expected to provide this opportunity. އިންޓަރނޭޝަނަލް ލޭބަރ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ޓަރމިނޭޝަން އޮފް އެމްޕްލޮއިމަންޓް ކޮންވެންޝަން 1982 ނަންބަރު 581 މި ޤާނޫނުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި "މިނިސްޓަރ" ކަމުގައި ބުނެފައިވަނީ ދިފާޢީ ސަލާމަތާބެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް މަސްއޫލުވާ ވުޒާރާގެ މިނިސްޓަރ ށ، ނުވަތަ އެ ވުޒާރ ހިންގުމާ ހަވާލުވެހުންނަ އެންމެ އިސްވެރިޔާކަމުގައެވެ. މާއްދާގައި ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް ދެވޭ އިދާރީ އަދަބު ގެ މިންގަނޑު ކަނޑައަޅާފައިވެއެވ . މިގޮތުން މ ޤާނޫނުގި ދަށުން ހަދާ ގަވަ އިދުގައި ސފައިނ ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާގޮތާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެކުޅ ކަމެއްގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ "ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"ގެ ދަށުން އެކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އިދާރީ އަދަބެއް ދޭންވާނެކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.އަދި މި މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ އަދަބުތައް ކަނޑައެޅިފައި ހުންނަންވާނީ އަންނަނިވި މިންގަނޑުގެ ތެރެއިން ކަމުގައި މި މާއްދާގެ )ނ( އިން ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. )1(-/10 )ދިހައެއް( ރުފިޔާއަށްވުރެ މަދުނޫން އަދި -/25,000 )ފަންސަވީސްހާސް ( ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކަށް ޖޫރިމަނާކުރުން؛ )2(01 )އެކެއް( ދުވަހާއި 220 )ދުވިސައްތަ ވިހި( ދުވަހާ ދެމެދގު މުއްދަތަކަށް ސިފައިންގެ މަރުކަޒުގައި ބަންދުކުރުން؛ )3(01 )އެކެއް( ދުވަހާއި 120 )ސަތޭކަވިހި( ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއްގައި ޢާންމުކޮށް އެހެން މީހުންނާ ބައްދަލުނުވާ ގޮތަކަށް ބަންދުކުރުން؛ )4(05 )ފަހެއް( ދުވަހާއި 90 )ނުވަދިހަ( ދުވަހާ ދެމް ދުގެ މުއްދަތަކަށް ބުރަ މަސައްކަތާއެކު އެ މީހަކު ޢާންމުކޮށް ދިރިއުޅޭ ރަށް ނޫން ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއް ނުވަތަ އިމާރާތެއް ހުންނަ އެހެން ރަށެއްގައި ބަންދުކުރުން؛ )5( ސިފައިންގެ ރޭންކް ދަށްކުރުން؛ )6( ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން؛ )7( ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުން. ސިފައިންގެ ޤާނޫނގު 44 ވަނަމާއްދާއިނ އެނގެން ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކާއި ގުޅޭ ހަމަތަކާއި، އަދ މިފަދައިން ކުރާ ކުށްތަކާއި ގުޅިގެން އިދާރީ އަދަބު ދޭނެ އުޞޫލްތަފްޞީލުކޮށްފައިވަނީ "ސިފައިން ކުރާ ކުށްތކަށ އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"ގައި ކަމެވެ.

25ސިފައިން ކުރެ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދގ 2 ވަނަ ބާބުގައި ޢާންމު ކުށްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، މި ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައވަނި ސިފައިންގެ ގަވާއިދުގައި ބުނާ"ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު" މ ސުރުހީގެ ދަށުގައިވާ މާއްދާތަކުން މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް ކަމުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށ ބަލް ތިރީގައިވާ އަދބތަކުގެ ތެރެއިން އަދަބެއް ނުވަތަ އަދަބުތަކެއް ދެވިދާނެކަމަށެވެ. އެއީ: )1( ނަސޭޙަތްދިނުން )2( ނަސޭޙަތްދީ އިންޒާރުކުރުން )3( -/50 )ފަންސާސް( ރުފިޔާއާއި -/5000 )ފަސްހާސް( ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޢަދަދަކް ނ ޖޫރިމަނާކުރުން )4( 7 )ހަތެއް( ދުވަހާއި 30 )ތިރީސް( ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ބުރަ މަސައްކަތާއެކު ބަންދުކުރުން )5( 5 )ފަހެއް( ދުވަހާއި 60 )ފަސްދޮޅަސް( ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަށް ބުރަ މަސައްކަތާއެކު ބަންދުކުރުން )6( ޑިމޯޓްކުރުން )7( ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން )8( ވަޒީފާއިން ވަކިކްށް ޝަރީޢަތޮ ށ މައްސަލަ ފޮނުވުމެވެ.

26ބަޔާންކުރަނިވި ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަދަބެއް ނުވަތަ އަދަބުތަކެއް ކަނޑައެޅޭނީ ސިފައިންގެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ "ސިފައިންގާއަޚްލާޤާއ ސުލޫކު" މީގެ ދަށުގައިވާ މާއްދާތަކުން މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކަށް ނުވަތަ ބަޔަކަށް ކަން އެނގެއެވެ. ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގެ ދެވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ސިފައިންނަކީ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކުގެ ވަކި މިންގަނޑުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާންޖް ހ ބައެއް ކަމަށާއި، އަސްކަރީ ބައެއްގެ ތެރޭގައި އަސްކަރ އަޚްލާޤުގެ ރިވެތި އުޞޫލުތައް ހުންނަންޖެހޭނެ ކަމުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މިގޮތުން މި މާއްދާގައި ވަކި ވަކީނ އަންނަނިވި ކަންކަން ބަޔާންކުރެއެވެ. )ހ( ސިފައިންނަކީ އަމުރެއް ކުރެވޭ ހިނދު ވަގުތުން ކިޔަމަންތެރި ކަން އަދާކުރާ ރިވެތި އަޚްލާޤާއި ސުލޫކުގެ ވެރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. )ށ( ސިފައިންނަކީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކެތްތެރިކަން ލިބިފައިވާ، ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކޮންމެ ޙާލަތަކަށް، ސާބިތުކަމާއެކު ކުރިމަތިލާ އަދި އެ ޙާލަތާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުތައް ބަހައްޓަންޖެހޭ ހަރުދަނާ ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. )ނ( ސިފައިންނަކީ މުޢާމަލާތު ކުރުމުގައި ކެތްތެރިކަމާއެކު އަޑުއަހާ، ރީތި ބަހުރުވައިން ވާހަކަދައްކާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކ ޖަވާބުދާރީވާ ބަޔަކަށްވެސް ވާންޖެހޭނެއެވެ. )ރ( ސިފައިންނަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމުކުރާ، ތިމާއަށްވުރެ މަތީ ރޭންކުތަކަށާއި މަޤާމުގެ ގޮތުން އިސްފަރާތްތަކަށ ފުރިހަމައަށް އަދަބު އިޙްތިރާމް އަދާކުރާ ކިޔަމަންތެރ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. )ބ( ސިފައިންގެ ކޮނެމެ މީހަކު އެ މީހެއްގެ ޢިއްޒަތާއި ޤަދަރު ހިފަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ސިފައިންގެ ޢިއްޒަތާއި ޤަދަރާއި ކަރާމާތް ގެއްލޭފަދަ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ކޮށްގެންނުވނެއެވެ. )ޅ( ސިފައިންނަކީ، ދީނުގައާއަންގަވާފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތާ އަދި ދީނީ ވުޖ ބުތައް އަދާކުރާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. )ކ( ސިނަމާ، ހޮޓާ، މާރުކޭޓް އަދި ކުޅިވަރު ކުޅޭ ތަންތަންފަދަ ޢާންމުން ގިނައިން އެއްވާ ތަންތަނަށްގޮސް އުޅޭއިރު ސިފައިންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތަށް ހުތުރުވާފަދަ ޢަމަލެއް ނުހިންގުމާއި، އެފަދަ ޢަމަލެއް ސިފައިންގެ މީހަކު ހިނާގާނަމަ، އެކަން ހުއްޓވ ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް ރިޕޯޓުކުރަންވާނެއެވެ. )އ( ސިފައިންގެ މީހުންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ދިވެހި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް އެތިކްސްގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތަކާއި ޚިލާފުވެގެންނުވާނެއެވެ. )ވ( ސިފައިންނަކީ އަސްކަރީ ބަޔަކަށްވީހިނދު، ސިފައިންގެ އަސްކަރ އަޚްލާޤީ އޭގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ދަމަހައްޓަންވާނެއެވެ.

27މި މައްސަލައިގައިއިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތް ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ 31 30 29 )ށ( އާއި، މި މައްދާގެ )ނ( އަދި މި މާއްދާގެ )ރ( އާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން ސާބިތުވާކަމާއި، އަދި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓްގެ 1 ވަނަ ނަންބަރާއި ޚިލާފުވުމުން، ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގެ 2 މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކެތްތެރިކަނ ރީތި ބަހުރުވައިން ވަހަކަ ދެއްކުމަށް އޮންނަ އޮތުން ތިމާއަށްވުރެ މަތީ ރޭންކުތަކަށާއި މަޤާމުގެ ގޮތުން އިސް ފަރާތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް އަދަބު އިޙްތިރާމް އަދާކުރާ ކިޔަމަންތެރ ބަޔަކަށްވުމަށ އޮންން އޮތުން ސިފަވަންތަ ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ސިފައިންގެ ނަފްސާނީ ޖިސްމު ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަށ އޮންން އޮތުން ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ )ވ( ގައި ބަޔާންކުރާ ހަމަ ދަމަހައްޓާފައިނުވާކަން އެނގެންއޮތުމުން، ސިފައިންގ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖހ، ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ސިފައިންގެ ސީނިއަރ އޮފިސަރެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ސާބިތުވާކަން މޯލްޑިވްސް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ނަންބަރު MNDF-85/PD/2018-120/274 )22 މެއި 2018( މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ.

28އަދި މިކަމުގެ އަލީގައި، ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނި މާއްދާގައިވާ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކަށް ޚިލާފުވުމުގެ ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބުގެ ތެރެއިން ޑިމޯޓްކުރުމާއ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ކަނޑައަޅައި، އެކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ރިކޯޑު ފައިލްގައި ހިމަނަން އަންގާފައިވެއެވެ. މި ރިޕޯޓުގައިވާ ފަދައިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ކެޕްޓަން ރޭންކަށް ބަދަލުކޮށް އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެން ކަމުން، މި މައްސަލައިގައި ޝަރީޢަތުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުންހުށަހަޅާފައިވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކާއި، އަދި މި މައްސަލައިގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމުގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރތުނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޢި ޢި ދުލުވެރިކަމާއަ ޢަޖުރާއް ޢާދުލުވެރިކަނ ޤއިމުކޮށްފައިވޭތޯއެވެ. ސިފައިންގެ އަސްކަރ އަޚްލާޤީ އޭގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ދަމަހައްޓަންވާނެކަމަށ އޮންން އޮތުން ބަޔާންކުރަނިވި ނިންމުން ނަންބަރު W/28/2018/06-J1-1-MNDF )22 މެއި 2018 ( ސިޓީން މިނިސްޓަރާއި ހިއްސާކުރުމުން، ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދަން ފެންނަ ކަމުގައި ނަންބަރ 28-AD-3/28/2018/75 )28 މެއި 2018( ސިޓީން މިނިސްޓްރީ އަންގާފައިވެއެވެ. ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018( މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓު ގެ "ޢަމަލުކުރަން ފެންނަ ގޮތް" މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރ 1/2018/191-(3)PM )4 ޖޫން 2018( "ވަޒީފާ ބަދަލުކުރާ ޗިޓް" މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ނަންބަރ 1/2018/57-(2)PM )4 ޖޫން 2018( "ވަޒީފައިން ވަކިކުރި ޗިޓް" އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު މައްސަލަ އިދާރީގޮތުން ބަލައި ތަހުޤީޤު ހިންގާފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ މަރުކަޒެއްގައި ބަންދުކޮށްގެން ކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނާ ބުނުން

29އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން 19 މެއި 2018ގައި މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ އިންޓަރގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއާޓަރޒްއަށް ރިޕޯޓުކުރުމާއިއެކު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ މައި މަރުކަޒު )ބަންޑާރަ ކޮށިން( ބޭރަށް ނުދެވޭގޮތަށް އެތަނުގައި ބަންދުކުރުމަށް ފަހު 21 މެއި 2018 ގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް މިލިޓަރ ޕޮލިހަށް ހޟުރުކޮށް، މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ތަހުޤީޤަކީ ބާޠިލު ތަހުޤީޤެއްކަމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2013/HC-A/211 ޤަޟިއްޔާއަށް ޙަވާލާދީ، ބާޠިލުކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވެގެން އަންނަ ކޮންމެ ނަތީޖާއަކީވެސ ބާޠިލް ނަތީޖާއެއްކަމުން، އިސްތިއުނާފުކރެފަރާތުގެ މައްޗަށް މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ހިންގާފައިވާ ތަހުޤީޤަކީ ބާޠިލު ތަހުޤީޤެއްކަމުގައ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

30ޕްރިސިޑެންސް 4އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން މިކަމަކީ ސިވިލް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ހުށަހެޅިއިރު ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމެއިނޫނެވެ. "އިދާރީ މައްސަލަތައް ބަލާ ޑިވިޜަނަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމް"އިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސީ ވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ފޯމުގައި މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނ "މިއީ، ޢަބްދުއްމުޙުސިނ މުޙައްމަދް )މީގެ ފަހުން "ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް" މިފަދައިން ބުނެފައިވާ ފަރާތް( މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މޭޖަރ އެއްގެ މަޤާމުގައި ވަޒީފާއަދާކުރަމުން ދަނިކޮށް، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަޤާމު، މޭޖަރެއްގެ މަޤާމުން ކެޕްޓަނެއްގެ މަޤާމަށް 31 މެއި 2018 ގައި ދަށްކުރުމަށްފަހު، ހަމަ އެ ތާރީޚުގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާތީ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަޤާމު މޭޖަރެއްގު މަޤާމުން ކެޕްޓަނެއްގެ މަޤާމަށް ދަށްކުރުމަށ ނިންމް ނިންމުމަކީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/1 )ސިފައިންގެ ޤާނޫނު( އާއި، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާއިދާއި، އަދި މަރްޔަމް ނަހުޝ ނާޞިރާ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ސިފައިންކުރާ ކުއްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ޤަވާއިދާއި ޚިލާފް، އަދި ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލް ފ ނިންމުންތަކެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވައިދެއްވުމަށާއި، އެ ނިންމެވުންތަކުގެ ސަބަބުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ލިބުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދި ދިވެހި ދައުލަތް )މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ( )މީގެފަހުން "ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް" މިފަދައިން ބުނެފައިވާ ފަރާތް( ގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާއެކެވެ." މިފަދައިންނެވެ. އަދި ދަޢުވާ ބިނާކޮށްފައިވާ ގޮތާއި، މައްސަލާގައި ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތުގެ ތަފްޞީލީ ބިނާކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ:

1. އަސްކަރީ ޚިދުމަތުގެ ތެރޭގައި އެކިއެކި "ކުލަ" އާއި "މެޑަލް" އަދި ރޭންކް ލިބި، ވަޒީފާގައި މެދުކެނޑުމެއްނެތ ޚިދުމަތްކުރި 23 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކމިޔާބީތައް ހޯދައި، ޒިންމާދާރު މަޤާމުތަކާއި، އިލްމީ ޤާބިލްތައް ހޯދާފައިވާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކޮށް މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހުށަހެޅު ނ އަޚްލާޤު މައްސަލައަކީ ގުޅިގެން، މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ބެލި ބެލުމުން، ސިފައިންގެ ޢާންމީ ގ ވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ސިފައިންގެ އަސްކަރ އަޚްލާޤާ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ދަމަހައްޓާފައިނުވާކަނ އެނގެން އޮތްކަމަށް ބުން ސިފައިން ކުރު ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބަދިނުމާއި ބެހޭ ޤަވާއިދުގެ ދަށުން، 31 މެއި 2018 ގައި ވަޒީފާގެ މަޤާމު "މޭޖަރ" ގެ މަޤާމުން "ކެޕްޓަން"ގެ މަޤާމަށް ބަދަލުކޮށް، އަދ 31 މެއި 2018ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާކަމާއި،

2. މިފަދައިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި މެދު ޢަމަލުކޮށްފައިވާއިރު، އިސްތިއުނާފުކި ރ ފަރާތުނު ޚިދުމަތުގައި ހޭދަކުރި 23 )ތޭވީސް( އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަޚްލާޤީ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ޖެހި އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައިނުވާކަމުން، މިފަދަ އެންޓްރީއެއ ނެތް ކުއްލިއަކަށް އަސކަރް އަޚްލާޤާއި ޚިލާފުވެފައިވކަމަށް ނިންމައާ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއިމެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާއި ޚިލާފަށް، ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަމާއި، އަދި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ ވަޒީފާއިނަވަކިކޮށްފައިވަނީޢދުލޭ އިންސާފުގެ ހަމަތަކާއި، ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތަކާއި، ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއި، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހާޤާ ވާއިދ އ އަދި ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ޤަވާއިދާއި ޚިލާފަށްކަމާއި،

3. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާއި ގުޅިގެން، އޭނާ 2013 ޖަނަވަރީ 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ، އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ބަނޑޭރިކޮށ 2-N/2016 ހުސްކުރުމަށް އެންގި އެންގުމާއި އެއްގޮތަށް، އެތަން ހުސްކުރިނަމަވެސް، އެތަނަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ރިނޮވޭޓްކުރުމަށ ގާތްގަޑަކަށް 400,000/-ރ. )ހަތަރުލައްކަ ރުފިޔާ( ޚަރަދުކޮށްފައިވާނޭކަމަށާއި، އިންސާފުގެ ހަމަތަކުން ބޭރުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި މެދު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް އިއާދަނުކުރެވޭ ވަރުގެ ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާކަމާއި،

4. މިކަންކަމުގެ ސަބަބުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރތަށާ ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއި ރިޓަޔަރމަންޓް ޤވާއިދުގައ ކަނޑައަޅާފައިވި އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން އަސްކަރީ ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ވަކިވުމުގެ ޙައްޤުން މަޙުރޫމުވެފައިވާކަމާއި،

5. ބަޔާންކުރަނިވި ނިންމުންތަކަކީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއިސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގވާއިދާއ ޚިލާފު ނިންމުންތަކެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، އެ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް އެދޭ ކަމަށެވެ.

31ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލައިގައި 13 ފެބްރީ ވ ރ 2019ގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުންސިވިލ ކޯޓަށް ބަޔާނެއްދީފައިވެއެވެ. އަދި އެ ބަޔާނުގައި މި މައްސަލައަކީ ޞުލްޙަވެރި ޙައްލެއް ލިބިދާނެ މައްސަލައެއްކަމުގައި ނުދެކޭތީ، ޝަރީޢަތުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ކަމާބެހޭ ޑިވިޜަނަށް ފޮނުވުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވެއެވެ. މިއަށް ފަހު، ޝަރީޢތަށަ 16 އޕްރިލޭ 2019 ގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާނެއް ހުށަހެޅިއެވެ. މި ބަޔާނުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ސިފައިންގެ މއ މަރުކަޒު )ބަންޑާރަ ކޮށިން( ބޭރަށް ނުދެވޭގޮތަށް އެތަނުގައި ބަންދުކޮށް ތަޙުޤީޤު ހިނގާފައިވާކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނފައެއްނުވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން 27 މެއި 2019 ގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ބަޔާނުގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ 19 މެއި 2018ގައި އިންޓަރގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްއަށް ރިޕޯޓުކުރުމުން، ސިފައިން މައި މަރުކަޒު )ބަންޑާރަ ކޮށި(އިން ނުނިކުމެވޭގޮތަށް އެތަނުގައި ބަންދުކުރިކަމަށާއި، އަދި ތަޙުޤީޤުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ބަޔާން ނަގާފައިވަނީވެސް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހުގައިކަމަށާއ އެހެންކަމުން، މި ތަޙުޤީޤަކީ ބާޠިލު ތަޙުޤީޤެއްކަމުގައ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެ، މިކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހެކިންގެ ގޮތުގައި ފ.ނިލަންދޫ ދަނބުރުއްދޮށުގެ ޢަލީ އާދަމް އާއި ދަފްތަރު ނަންބަރ 6918 އަޙްމަދު ހަނީފް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. "އިދާރީ މައްސަލަތައް ބަލާ ޑިވިޜަނަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމް" އިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓުގައި އެދިފައިވަނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި -/640,445.06 )ހަލައްކަ ސާޅީސްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ސާޅީސް ފަސްރުފިޔާ ހަލާރް ( އަދި ވަޒީފާ އަނބުރާ ރުޖޫޢަކެ ށްދިނުމާއި ހަމައަށް މުސާރައިގެ ނިސްބަތުނ ހިނގި ފައިސާ ހޯދުމަށެވެ. 27 މެއި 2019ގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ބަޔާނުގެ 1.1ގައި 27 މެއި 2019ގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ބަޔާނުގެ 1.2ގައި

32މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަޙުޤީޤަށް 21 މެއި 2018ގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބަޔާނެއްދީފައިވެއެވެ. މި ބަޔާނަކީ 2018 މެއި 16 ވަނި ދުވަހު ސަދަން އޭރިއާ ކޮމާންޑާރާއެކ ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުމުގައި، ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއަ ސުލޫކާ ޚލާފި ށ ސަދަން އޭރިއާ ކޮމާންޑަރާ މުޢާމަލާތްކޮށްފައިވާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައިގައ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހ ޟްރުކޮށ ކުރެވުން ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުކަމުގައ މި ބަޔާނުގައި އިސް ތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައްވެއެވެ. އަދި މި ބަޔާނުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށ ތުހުމަތުކުރެވޭ ހާދިސާ ހިނގާދިޔަ ގޮތް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.މީގެ އިތުރުން މި ބަޔާނަކީ "އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއްނެތި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް އަޅުގަނޑު ދީފައިވާ ތެދު ބަޔާނެކެވެ" މިފަދައިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށް، މި ބަޔާނުގައި ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވެއެވެ.

33މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ތަޙުޤީޤު ނިންމައި، "މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހުށަހެޅި ތަޙްޤީޤްކޮށް ނިމިފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަންގާ އެންގުން" އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި ޙަވާލުކޮށްފައިވާކަމާއި، މި އެންގުމުގައި 28 މެއި 2018ގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވެއެވެ. މި އެންގުމާއި ގުޅިގެން، 29 މެއި 2018ގައި ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށް އެޑްރެސްކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސިޓީ ފޮނުވިއެވެ. އެއީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށ ކަނޑައަޅާފައިވް އަދަބާ މާފުކޮށް، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އިސި ތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދިނުމަށް އެދިއެވެ. މި ސިޓީގައިވެސް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ތަޙުޤީޤު ހިންގާފައިވަނީ ބޭރަށް ނުދެވޭގޮތަށް އެތަނުގައި އޭނާ ބަންދުކޮށްގެން ކަމުގައި ބުނެފައެއްނުވެއެވެ.

34ވީމާ، މިކަންކަމުގެ އަލީގައި، މިއީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ނުކުތާއެއް ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނާ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނާ ބުނުން

35ޕްރިސިޑެންސް 5އިސްތިއުނާފުކުރު ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ސިފައިންގެމީހެއްގެ ޤާބިލުކަން ނުވަތަ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑު ރަނގަޅުކުރުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްފަހުވެސް އޭނާގެ މަސީއްކަތުގެ އަޚްލާޤާއި ނުވަތަ އޭނާގެ ޒިންމާ އަދާނުކުރާކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ލައިގެން މެނުވީ، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްގެންނުވާނެކަމުގައި ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނަ މާއްދާ ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ މި މާއްދާގެ ދަށުން ރަނގަޅުކުރުމަށް ފުރުޞަތު ނުދީކަމުގައެވެ. ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނި މާއްދާގަ )ށ(، )ނ(، )ރ( އ ދަ )ވ( ގައި ބަޔާންކުރާ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކުގެ އުޞޫލުތަކާއި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޚިލާފުވެފައިވާކަން އިދާރީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމުގައި މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގި ރިޕޯޓުގއަ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގެ ބަޔާންކުރަނިވި މާއްދާ ނިސްބަތްވަނީ ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު ހުންނަންޖެހޭ މިންގަނޑަށްކަމަށްވާއިރު، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނަ ވަނަ މާއްދާ ޚާއްޞަކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންގެ މީހެއްގު ޤާ ބިލް ކަމާއި، އަޚްލާޤީ މިންގަނޑަ އ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތުމުގެ މައްޗަށެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގެ ދެވަނަ ބާބުގެ 1 ވަން މާއްދާގަ )ށ(، )ނ(، )ރ( އަދި )ވ( ގައާ ހިމެނި ކަންކަނެ ސ ބިތުވާކަމުން، ސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދުގް "އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު"އ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ދެކިގެން، ސިފައިން MNDF-85/PD/2018-120/274 ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދެ ޙަވާލާދީ ކަމަށްވާއިރު، މިކަމަށް ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 202 ވަނަ މާއްދާ ގައި ބަޔާންކުރާ ހަމަ ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހޭނެކަމުގައި ނުދެކެމެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ޑީމޯޓްކޮށް، އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނާ ބުނުން

36ޕްރިސިޑެންސް 6ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގައި،ސިފައިންގެ ޤާނޫނު ނުވަތަ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ސިފައިން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވް ގޮތާއި ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއްގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލައި، މ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ "ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"ގެ ދަށުނ އިދާރީ އަދަބު ދެވޭނެކަން ބަޔާންކޮށް، އަދަބުތައް ހުންނަންވާނެ މިންގަނޑު ބަޔާންކޮށްދީފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ޤާނޫނުގުދަށުނ ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކާއި ގުޅިގެން ތަޙުޤީޤު ހިންގުމާއި، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ މައްސަލަތައް ބަލައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އަސްކަރީ ފުލުހުން )މިލިޓަރީ ޕޮލިސް( އެކުލަވާލަންވާނެކަމުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ.

37އިސްވެ ބަޔާންކުރަނިވި މާއްދާތަކަށް ބަލާއިރު، ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނީ މާއްދާގައި ލިސްޓުކުރެވިފައިވަނ ސިފައިން ޢަމަލުކުރަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތު ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ދެވިދާނެ އަދަބުތަކެވެ. މި އަދަބުތައް ދެވޭނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނ ނުވަތަ އެ ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ސިފައިން ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ގޮތެއް ކަނޑއެޅިފައިވަ ޙާލަތުގައި، އެއާ ޚިލާފުވުމުންނެވެ. އަދި ސިފައިންގެ ޤާނޫނ ނުވަތާ މި ޤާނުނުނޫ ބާރުލިބިފައިވާ ގަވާއިދުގައި ސިފައިން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތް ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެކަމަށް ދެވޭނެ އަދަބު ނުވަތަ އަދަބުތައް "ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"ގައި ކަނޑައެޅިފައިވާންވާނެއެވެ. ކުރިންވެސް ބަޔާންކުރި ފަދައިން ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގައި ލިސްޓުކޮށްފައިވަނީ ދޭންޖެހޭނެ އަދަބުތަކެވެ. މި އަދަބުތައް ދެވޭނެ ޙާލަތތައީ ބަޔާންކުރަނީ "ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު"ގައެވެ. ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދަށް ބަލާއިރު، މި ގަވާއިދުގެ ދެވަނަ ބާބު )ޢާންމު ކުށްތައް(ގ 3 ވަނަ މާއްދާގައި، ސިފައިންގެ ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކުރާ "ސިފާ އިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކު" މި ސުރުހީގެ ދަށުގައިވާ މާއްދާތަކުން މާއްދާއާ ޚިލާފުވެއްޖެ މީހަކަށް، ކަމުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ބަލާ މި ނިންމުމުގެ 25 ވަނަ ނުކުތާގައި ތަފްޞީލުކޮށްފައިވ އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން އަދަބެއް ނުވަތަ އަދަބުތަކެއް ދެވިދާނެކަމުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މި މާއްދާގެ ދަށުން އެ ކުޅަ ޢަމަލަށް ބަލައި، އަދަބެއް ނުވަތަ އެއް އަދަބަށް ވުރެ ގިނަ އަދަބުތަކެއ ކަނޑައެޅިދާނެކަން އެނގިގެންދެއެވެ. މިއީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުނޭ ބާރު ލިބިގެން ކަނޑައެޅިގެންދާ ހަމައެއްކަމުން، "ސިފައިން ކުރް ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހިގަވާއިދު"ގ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން މީހެއްގެ މައްޗަށް އަދަބުތަކެއ ކަނޑައެޅިގެން ދިޔުމަކީ، ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއި ޚިލާފުކަމެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.

38ޕްރިސިޑެންސް 7ސިފައިންނ ގުޅާ ގޮތުން ހިންގާ ތަޙުޤީޤުގައި އެ މީހަކު ސިފައިންގެ ޤާނޫނއާ ނުވަތަ ސިފައިންގެ ގަވާއިދާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ސާބިތުވާ ޙާލަތުގައި، ޢަމަލުކުރަން ފެންނަ ގޮތް ބަޔާންކުރެއެވެ.ވަޒީފާއަށް ފިލައިގެން، ނުވަތަ އަޚްލާޤީ މައްސަލައެއް ދިމާވެގެން، ނުވަތަ ކުށެއް ކޮށްގެން، ނުވަތަ ސިފައިންގެ ޤާނޫނގ ދަށުނު ހަ ދ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވެގެން، އެ މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު މިނިސްޓަރަށް ސިފައިންގެ ޤާނޫނގު 31 ވަނަ މާއްދާއިން ދީފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ މި އިޚްތިޔާރު ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 195 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ. ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 195 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރަނީސިފައިނ ވަޒީފާއަށް ފިލައިގެން، ނުވަތަ އަޚްލާޤީ މައްސަލައެއް ދިމާވެގެން، ނުވަތަ ކުށެއްކޮށްގެން، ނުވަތަ ސިފައިނާގަވާއިދާއި ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އ ދާރީ އަދަބުދިނުމެ ބެހޭ ގަވާއިދާ އާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތިން ސިފައިން، ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށް ލިބިގެންވާކަމުގައެވެ.

39މިކަންކަމުގެ އަލީގައި، މި މައްސަލައިގައި ޙަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ މަސްޢޫލިއްޔަތު އުފުލުމުގައި، ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކާ ޚިލާފަށް ސަދަން އޭރިއާގެ ކޮމާންޑާރއ މުޢާމަލާތާ ކޮށްފައިވާކަމުގެ ތުހުމަތުގައި މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން މައްސަލަ ބަލާފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ 21 މެއި 2018ގައި މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ބަޔާނެއްދީފައިވެއެވެ. މި ބަޔާނުގައި "2018 މެއި 16 ވަނަ ދުވަހު ސަދަން އޭރިއާ ކޮމާންޑަރާއެކ ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުމުގައި، ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކާ ޚިލާފަށް ސަދަން އޭރިއާ ކޮމާންޑަރާ މުޢާމަލާތްކޮށްފައިވާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައިގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހާޟިރުކޮށް އަޅުގަނޑާއި ކުރެވުނު ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުގައި ދަންނަވަމެވެ" މިފަދައިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައިވުމުން، އެ ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018( މިލިޓަރީ ޕޮލިސް މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ "މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓް"ގެ "މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ" ތަހުޤީޤަކީ ކޮން ކަމަކާ ގުޅިގެން ހިންގާ ތަހުޤީޤެއްކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށަ ސާފުކޮށްދެވް ފައިވާކަނ އެނގެއެވެ. މި ބަޔާނުގައި ކާނަލް ޢަބްދް ﷲއިބްރާހީމްއާ ދެއްކި ބޭއަދަބީ ވާހަކަ ބަޔާންކޮށް، އެހެން ބުނެވިގެނ ނުވާނެކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފ ރާތުން ޤަބޫލުކުރާކަމާއި، އެ އިބްރާތަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ވުރެ ސީނިއަރ މީހަކާ ދިމާއަށާ ބުނުން އެކަށީގެންނުވާ އިބާރާތެއްކަމުގައ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޤަބޫލުކުރާކަމުގައ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

40އިސްވެ ބަޔާންކުރަނިވި 26 ވަނަ ނުކުތާގައިސިފައިންގެ ޢާންމު ގަވާއިދގ ދެވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއް ސުލޫކު ބަހައްޓަންޖެހޭ މިންގަނޑު ތައެ ތަފްޞީލުކުރެވިފައިވާއިރު،މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަޙުޤީޤަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރތ ވެފައިވް އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށި،އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާ ޚިލާފވެފައިވާކަމާއި،ރީތި ބަހުރުވައިނ ވާހަކް ދެއްކުމަށް އޮންނަ އޮތުމާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމާއ، މަތު ރޭންކްތަކަށާއި މަޤާމުގެ ގޮތުން އިސް ފަރާތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް އަދަބިއިޙްތިރާމް އަދާކުރާ ކިޔަމަންތެރި ބަޔަކަށްވުމަށ އޮންން އޮތުމާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމާއ، ސިފައިންގެ އަސްކަރީ އަޚްލާޤު އޭގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ދަމަހައްޓާފައިވާނުވާކަމާއި، އަދި ދިވެހި ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓްގައި ސިފަވަންތަ ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ސިފައިންގެ ނަފްސާއި ޖިސްމު ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަށ އޮންން އޮތުމާއީ އިސްތިއުނާފުކރު ފަރާތުން ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް އިދާރީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމުގައި މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ފާހަގަކޮށް، ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމަބެހޭ ގަވާއިދގު 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މައްދާގެ )ށ( ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މައްދާގެ )ނ( ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މައްދާގެ )ރ( ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މައްދާގެ )ވ( ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓްގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018( މިލިޓަރީ ޕޮލިސްގެ "މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓް"ގެ "މައްސަލައިގެ ނިންމުން" މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބުތަކުގާ ތެރެއިން ޑމޯޓްކުރުމާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ފެންނަ ކަމުގައި މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

41މި ނިންމުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް "މިލިޓަރީ ޕޮލިހަށް ހުށަހެޅި ތަހުޤީޤްކޮށް ނިމިފައިވާ މައްސަލަތަކުގެ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަންގާ އެންގުން" އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި 28 މެއި 2018 ގައި ޙަވާލުކޮށްފައިވާކަން މި ލިޔުމުން އެނގެއެވެ. އަދި މި ލިޔުމުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށ ސާބިތުވެފައިވ މައްސަލައިގާ ކުށާއި އަދަބާއި ނުވަތަ އެ މައްސަލަ ބެލިގޮތާއިމެދު ހިތްހަމަނުޖެހުމެއް އޮތްނަމަ، އެކަމަށް އެޕީލްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދެވިފައިވާކަން އެނގެއެވެ.

42މިއާއިއެކު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޚިދުމަތަށް ބަލައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބު މައާފުކޮށްދިނުމަށ އެދް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުނ 29 މެއި 2018ގއ ސިޓި ފޮނުވާފައިވެއެވެ. މި ސިޓީގެ ޖަވާބުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ކޮށްފައިވާ ކުށަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކަމުގެ ސީރިއަސްކަމުން، އެދިފައިވާގޮތަށް އަދަބު މައާފުކޮށްދެވެން ނެތކަމުގައްޗީފ އޮފް ޑިފެންސް ފޯ ސ ނިންމާފައިވެއެވެ.

43މި ތަހުޤީޤު ނިންމުމާއިއެކު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތ ހުމަތުކުރެވިފައިވާ ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއު ސުލޫކާ ޚިލާފުވުމުގެ މައްސަލަ މިލިޓަރީ ޕޮލިހުން ބެލި ބެލުމުން ސިފައިންގެ އާންމު ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ ށ، ނ، ރ އަދި ވ އާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އިދާރީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވެފައިވާތީ، ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ 6 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މޭޖަރ ރޭންކުން ކެޕްޓަން ރޭންކަށް ޑީމޯޓްކުރުމާއިއެކު، 7 ނަންބަރު 120/274-85/PD/2018-MNDF )22 މެއި 2018( މިލިޓަރީ ޕޮލިސްގެ "މައްސަލަ ނިންމިގޮތުގެ ރިޕޯޓް"ގެ "ޢަމަލުކުރުމަށް ފެންނަގޮތް" މިއީ ސިފައިން ކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 6 ވަނަ ބާބުގައި ބަޔާންކުރާ އިޖުރާއަތެކެވެ. މި ބާބުގެ "މައްސަލަ އަލުން ބަލައިދިނުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުން )އެޕީލްކުރުން("ގައި ވަނި ކުށެއްކޮށްފްމީހަކަށް ކަނޑައެޅޭ އަދަބު އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ކުރިން އެ މީހަކު އެކަމަށް އެޕީލްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެކަމާއި، ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަމަށް އެޕީލްނުކޮށްފިނަމަ، އެ އަދަބު އެ މީހެއެގެ މައްޗަށ ތަންފީޒުކުރެވިދާނެކަމާއި، އޕީލްކޮށްފިނަމަ ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެކަން ބެލުމަށްފަހު އެ މީހަކަށް ޖަވާބުދޭންވާނެކަމަށެވެ. އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގެ ނަންބަރު W/SJ/2018/71-J1-1-MNDF )29 މެއި 2018( ސިޓީ ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ފަދައިން ސިފައިން ގ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ކ ނޑައަޅާފައިވާތީ، މި އަދަބުތައް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ތަންފީޒުކުރުމާމެދ މިނިސްޓަރު އޮފް ޑިފެންސްއަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާގޮތުގ ލަފައަކަށ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފސްއިން އެދިވަޑައިގެންފައިވެއެވް.މި ސިޓީގެ ޖަވާބުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގާ މައު ޗަށް ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ ސިފައިންގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކާ ޚިލް ފ ވުމުގެ މައްސަލާގައި އިންޓެގްރޭޓެޑ ހެޑްކްއޯޓަރޒްއިނ ހުށަހަޅާފައިވް ގޮތަށާ ކުރިއަށް ގެންދަން ފެންނަ ކަމުގައި މިނިސްޓްރާރ އަންގވާފއިވެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ޑީމޯޓްކުރުމާއިއެކު،ވަޒިފާއިނ ވަކިކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާތީ، މިނިސްޓަރަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނަމަ މިފަދައިން ނިންމުމަށް އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގެ ނަންބަރު MNDF-1-J1-W/28/2018/07 )30 މެއި 2018( ސިޓީއިން އެދިފައިވުމުން، މި ސިޓީއާ ޙަވާލާދީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ވަޒީފާ ބަދަލުކޮށްފައިވާކަމާއި، އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާކަން އެނގެއެވެ.

44ތަޙުޤީޤުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނގު 31 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން މިނިސްޓަރަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރަށެ ވާއިރު، ހަމަ މި އިޚްތިޔާރު ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 195 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށްވެސް ދީފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާގޮތަށް ބަލާއިރު، މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ތަޙުޤީޤުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒިފާއިނ ޑީމޯޓްކުރުމާއިއެކު، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމާފައިވާކަމުގައި ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.މިއީ ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބހެ ގަވާއިދުގެ 195 ވަނަ މާއްދާއިން ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށް ލިބިފައިވާ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްއަށް ފެންނަ ގޮތް ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ހަމަ އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގެ ނަންބަރ W/28/2018/06-J1-1-MNDF )22 މެއި 2018( ސިޓީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ނަންބަރު 3/28/2018/75-AD-28 )28 މެއި 2018( ސިޓީ "ވ ޒަ ފ ބަދަލުކުރާ ޗިޓް" ނަންބަރ 1/2018/191-(3)PM )4 ޖޫން 2018( އާއި "ވަޒިފާއިން ވަކިކުރި ޗިޓް" ނަންބަރު 1/2018/57-(2)PM )4 ޖޫން 2008( އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ އިންޓެގްރޭޓެޑް ހެޑްކްއޯޓަރޒްގެ ނަންބަރު W/28/2018/06-J1-1-MNDF )22 މެއި 2018( ސިޓީ މިއާއެކު، މިނިސްޓަރުގެ ލަފައަކަށ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެދުނުހިނދު، ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތަށް )އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތާ ޑީމޯޓްކުރުމާއއެކު ވަޒިފާއިން ވަކިކުރުމަށް( ކުރިއަށް ގެންދަން ފެންނަ ކަމުގައި މިނިސްޓަރ އަންގާފައިވެއެވެ. މިއީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާއިންމިނިސްޓަރަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން މިނިސްޓަރުގެ ނިންމުން ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. އަދި މި ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމަށް މނިސްޓަރަށް އެދިފައިވާ އެދުމުގެ މައްޗަށ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މަޤާމު ބަދަލުކޮށް، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާތީ، ސިފައިނގިޤާނޫނއާމ ޤާނޫނުގި ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގައި ދެވިފައިވާ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން، ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހދާފައިވަ ގަވާއިދުގައިވާ އިޖުރާއަތާ ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަމުގައި ބަލަންޖެހެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާ ދަށްކޮށް )ޑީމޯޓްކޮށް( ވަޒިފާއިން ވަކިކުރިކުރުން ބިނާކޮށްފައިވާ ގަވާއިދތު އ ބެލޭނެގޮތެއް ހަމަޖައްސާދީފައިނުވަނ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނާ ބުނުން

45ޕްރިސިޑެންސް 8ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއްވެސ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރުމުގެ މަޤުޞަދަކީ އޭގައި ބަޔާންކުރާ ކަންކަން އެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް އެންގުން ކަމަށްވާއިރު، ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގީ ދަށުން ހެދޭ ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތަކަކީ ސިފައިންނަށް ޚާއްޞަކުރެވިގެން ސިފައިންގެ މަޞްޢޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ބަޔާންކުރާ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތާއި ގުޅުހުންހުރި ގަވާއިދުތަކެއްކަމާއި، އެ ގަވާއިދުތައް މުޚާތަބުކުރަނީ ޚާއްޞަކޮށް ސިފައިންނަށް ކަމަށްވާއިރު، އެ ގަވާއދުތަކަށ ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވަނީ ސިފައިންނަށްކަމާއި، އެ ގަވާއިދުތަކަކީ ޢާންމުކޮށް އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ނަންބަރު 3/28/2018/75-AD-28 )28 މެއި 2018( ސިޓީ ހުރިހާ ސިފައިންނަށް ފެންނާނެހެން ސިފައިންގެ މަރުކަޒުތަކުގައި ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ނޯޓިސް ބޯޑުގައި ބެހެއްޓިފައި ހުންނަ ގަވާއިދުތަކެއްކަމަށްވުމުން، އެ ގަވާއިދުތަކަކީ ސިފައިންގު ތެރޭގައި ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކަށް ބަލަންޖެހޭނެކަމަށް މި ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2016/HC-A/422 ޢަބްދުލްމުޢިއްޒު މުޞްޠަފާ ވ. ދައުލަތް )މޯލްޑިވްސ ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް( ގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.

46ޕްރިސިޑެންސް 9އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނަ ވަޒިފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ދައުލަތުން ޙަވާލާދީފައިވާ ގަވާއިދުތައް ލިބުމަށް ދަށް ކޯޓުގައިވެސް އެދުނު ކަމަށެވެ. މިކަން ދަށު ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ 16 އޕްރިލޭ 2019ގައި ހުށަހެޅި ބަޔާނުން އެނގެއެވެ. މި ޝަރީޢަތުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ މިގޮތަށް އެދުމާއިއެކު، ދައުލަތުން ގަވާއިދުގެ ކޮންމެވެސް ބައެއް/ބައެއް މާއްދާތައް ހިއްސާކޮށްފައިވާކަމުގައެވެ. އެހެނަސް، މުޅި ގަވާއިދު ހިއްސާކޮށްފައިނުވާކެމަ ށެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން 16 އޭޕްރިލް 2019 ގައި ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތައް ލިބުމަށް އެދުނު ފަހުން ހުށަހެޅި ބަޔާންތަކުގައި ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތައް ނުލިބިގެން ކަންބޮޑުވުން ހާމަކޮށްފައެއްނުވެއެވެ. އަދި އެ ވާހަކަ ދައްކާފައިވެސްނުވެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާ ތުން ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ބަޔާންތަކުގައި އަދި މި ޝަރީޢަތަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކުގައިވެސް،ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތަކުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކށްއިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައިވެއެވެ. މިހެންކަމުން، މި މައްސަލައިގެ ބޭނުމަށްއިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ގަވާއިދުތައް އިސި ތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި ހިއްސާކުރެވފައިވާކަމުގައ ބެލެވެއެވެ.

47މީގެ އިތުރުން، ސިފައިންގެ ގަވާއިދުތައް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުވަތަ ބެލޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނިކޮށް، އެ ގަވާއިދުތައް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނުވަތަ ބެލޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖައްސައިދީފައިނުވާކަމަށ ބުން އިސްތިއުނާފުކުރެ ފަރާތުން ނަގާފައިވާ މިނުކުތާގައ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން 24 އޮކްޓބަރޯ 2021އާއި 13 ސެޕްޓެމްބަރ 2022ގައި ޝަރީޢަތުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކުރާ ކުރުން ޚިލާފުވާ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން އިސްތިއުނާފީ ފޯމުގައި މި ނުކުތާ ތަފްޞީލުކުރިކުރުމުގައިވެސް، އަދި ޝަރީޢަތްގައު ދެއްކި ވާހަކަތަކުގައިވެސ ބަޔާންކޮށްފައެއްނުވެއެވެ.

48ޕްރިސިޑެންސް 10އިސްވެ ބަޔާންކުރަނިވި ކަންކަމުގެ އަލީގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ޑީމޯޓްކޮށް،ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމާފައިވަނީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނއާ މި ޤާނޫނުގް ދަށުން ހަދާފައިވަ ގަވާއިދާއި ޚިލާފު ޢަމަލެއްކޮށްފައިވާކަން މިލިޓަރީ ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤުން އިދާރީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާތީކަމަށްވެފައި، މި ނިންމުން ނިންމުމުގައި އަދި ސިފައިންގެ ޤާނޫނެއް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތައް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނުގެ ހުދޫދުގެ ތެރެއިން ކަން އެނގެއެވެ.

49އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ގޮތުން، ސިފައިންގެ ޤާނޫނއާމ ޤާނޫނުގި ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ވަޒީފާއިން ވ ކިކުރުމަށް ފެންނަ ސަބަބުތައް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި ހިއްސާކުރެވި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވި، ތަޙުޤީޤުގެ މަރުހަލާގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެއްވެސ މަޖުބޫރުކަމެއްނެތި ކަމަށި ބުން ބަޔާނެއްދީ، ތަހުޤީޤު މަރުހަލާގެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތު އ ހިއްސާކުރެވި، އިދާރާގައި ގާއިމުކުރެވިފައިވާ އިޖުރާއަތުގެ ތެރެއިން އެ ނިންމުން އެޕީލްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދެވިފައިވާކަން އެނގެން އޮތުމުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/1 ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫ ޢި ޢަ ދުލުވެރިކަމާއީ ޢަޖުރާއެޢް ދުލުވާރިކަން ޤއިމުކޮށްފައިވާކަމުގައި ސިވިލް ކޯޓުނ ނިންމާފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.

50ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ.

51ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ.

52މ ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ޙުކުމްކުރުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މި ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު މައްސަލއިގަ ޚަސްމުންނަށެ ލިބިގެންވެއެވެ. އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމުން ނިންމާތާ 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރ ޕޯޓި ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޙަވާލުކުރި ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު، އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަމާއި، އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނެ ކޯޓާއި،އިސްތިއުނާފުކުރަންޖެހ ވަގުތު ޚަޞްމުންނަށް ސާފުކޮށްދޭންވާނކަމާއ، އަދި މިކަން ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެކަމުގައި މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނ )ޤާނޫނ ނަންބަރު 2021/32(ގެ 268 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މިކަމުގައި ދެވޭ އިސްތިސްނާ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު )ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32(ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު )ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32(ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(