ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/004
ޢަބްދުﷲ ޖިހާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-A/004
Abdhuﷲ Jihaadhu v. Prosecutor General 2021/HC-A/004 (2021/HC-A/004, High Court of the Maldives, 13 January 2021)
ޢަބްދުﷲ ޖިހާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާއާއި 2019/HC-A/473 ގެ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އަނބުރާ ނައުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތުމުން 20 ޖަނަވަރީ 2021 ގެ ނިޔަލަށް ފުރުން މަނާކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ކޮރަޕްޝަނުގެ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކު ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ސިޓީއަކުން އަޑުއެހުމަކަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އަމުރަކީ 75 (ށ) އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 41 (ހ) އާއި 16 (ނ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށާއި، ދަޢުވާ ކުށަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށެއް ނޫންކަމަށާއި، 2019/HC-A/473 ތަޠުބީޤުކުރީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލައެއްގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ އަމުރަކަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދެވޭކަމަށާއި ހެއްކަކީ ހުށަހެޅި ޓިކެޓް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކު ފުރައިގެން ދިއުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ސިޓީއެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފުރުން މަނާކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 75 ވަނަ މާއްދާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ ގޮތަށް ތަރުޖަމާކުރި ނަމަވެސް އެ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށްފައި ނުވާތީ، ފިލައިގެން ދާން އުޅޭކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތުމާއި، ކުށަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ ބޮޑުކުށެއް ނޫންކަމާއި، 2019/HC-A/473 ގެ ޙާލަތު ތަފާތުވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ދަޢުވާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކު ކޯޓަށް ހާޒިރުވާންޖެހޭ ގަޑިއަށް ހާޒިރު ނުވެވޭގޮތަށް ކޯޓު ހުރި ރަށުން ބޭރަށް ކޯޓުގެ ހުއްދަނެތި ފުރައިގެން ދިއުން މަނާއެވެ؛ ފުރަން ޖެހިއްޖެނަމަ ޖަދުވަލު 28 ގެ ފޯމުން ހުއްދައަށް އެދެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައި، ދަޢުވާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކު ފުރައިގެން ދިއުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުން ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އިޖުރާއަތެއް 88 ވަނަ މާއްދާއިން ބޭރުން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވަނިސް، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ ގޮތަށް ތަރުޖަމާކުރުމަކީ ޝާރިޢު ކަނޑައަޅާފައި ނުވާކަމެއް ފަނޑިޔާރު އަމިއްލައަށް ކަނޑައެޅުން ނުވަތަ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނު ލިޔުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8، 10)
- ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރަކަށް އެދެންވާނީ ގަވާއިދުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ފޯމުންނެވެ؛ އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ މަޢުލޫމާތު، ޚާއްޞަކޮށް ފިލައިގެންދާން އުޅޭކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބާއި ހެކި އަދި ހިފަހައްޓަން ބޭނުންވާ މުއްދަތު ހުށަނާޅާ ސިޓީއަކުން އެދުމުން ނެރޭ އަމުރަކީ އެ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުކޮށް ނެރޭ އަމުރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ފުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާ ޓިކެޓަކީ އެ ފަރާތަކު ފިލައިގެން ދާން އުޅޭކަމުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11؛ ޕެރ. 18 ގައި ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ)
- ރައްޔިތުންނަށް ނުވަތަ ދައުލަތަށް ފައިދާއެއް ލިބެންއޮތް ކަމެއްގައި އެނޫންގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ކުށަކީ (ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 13 (ހ)) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ (2) އަދި (3) ގައިވާ ބޮޑުކުށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12؛ މި ނުކުތާއަށް ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް ތާއީދު ނުކުރައްވާ)
- ޓެރަރިޒަމުގެ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓި ޙާލަތަކާ ގުޅޭ ސާބިޤާއެއް، ބޮޑުކުށެއް ނޫން ކުށެއްގެ ދަޢުވާއަކާ ގުޅިގެން ފުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދޭ ޙާލަތަށް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ފުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުން، ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލައި ހުއްދަ ދިނުމާއި ނުދިނުމުގެ ބާރު ދަޢުވާ ބަލާ ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީގެ ރައުޔުގައި: ވަކި މިންގަނޑެއް ނެތް ޙާލަތުގައި 88 ވަނަ މާއްދާގެ ހުއްދައާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި 75 ވަނަ މާއްދާގެ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނަމަވެސް، 75 (ރ) ގެ ދަށުން ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުމަށް ފިލައިގެންދާން އުޅޭކަމުގެ ހެކި ލިބިފައިވާންޖެހޭނެއެވެ؛ ހަމައެކަނި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދާން ބޭނުންވާކަމުގެ ހެކި ލިބުމުން އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-18)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 75 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ (2) އަދި (3)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 88 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ) އަދި ޖަދުވަލު 28
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި ޖަދުވަލު 10.8
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2000 (ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2019/HC-A/473
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް