ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/30
ޢަބްދުﷲ ހައިޝަމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-B12/30
Abdhuﷲ Haisham v. Prosecutor General 2021/HC-B12/30 (2021/HC-B12/30, High Court of the Maldives, 17 July 2021)
ޢަބްދުﷲ ހައިޝަމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، އިންޓެލް ރިޕޯޓާއި ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓާއި ކުރީގެ ރެކޯޑު އޮތުމާއި ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓޭފަދަ ޞިއްޙީ ޙާލަތެއް ނެތުމުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެތީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
އައްޑޫ ސިޓީގައި ހަރުކަށި ފިކުރު ފަތުރައި އައި.އީ.ޑީ ހެދުމަށް ތަކެތި ރައްކާކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ އަމުރަކުން އަލުން ބަންދުކުރުމަށްފަހު، ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ބެލުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މާނަކުރުމާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށާއި، ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހެކި ރަނގަޅަށް ވަޒަންކޮށް މެޑިކަލް ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ވަކީލަކީ ހަމަ އެ މައްސަލައިގެ އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ކުރީގެ ވަކީލު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޓެރަރިޒަމާ ގުޅޭ ތުހުމަތެއްގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ އަދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތުން ބަންދަށް ލުޔެއް ދޭންޖެހޭތޯ؛ އަދި ހަމަ އެ މައްސަލައިގެ އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ކުރީގެ ވަކީލަކަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވަކީލުކަން ކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ނިންމުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނެތް (ތަޙުލީލުގައި އިސްތިއުނާފީ ދެ ނުކުތާވެސް ބަލައިނުގަނެފައި)
ވަކީލާ މެދު ނަގާފައިވާ އިޖުރާއީ ނުކުތާ ބަލައިގަނެ ވަކީލު ބަދަލުކުރުމަށް ފުރުޞަތު ދިނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މިންގަނޑުތައް ތަޠްބީޤުކޮށް، އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ޕްރިލިމިނަރީ މޮބައިލް ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމަށާއި، ހުށަހެޅި ޞިއްޙީ ލިޔުންތަކުން ބަންދުގައި ހުރުމުން ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަން ނުފެންނަ ކަމަށް ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އާއި ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން، މައްސަލައެއްގެ ތަޙުޤީޤުގައި އެއް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ވަކީލަކަށް ޢައްޔަންވި ފަރާތަކަށް، ވަކީލުކަމުން ތަނާޒުލުވި ނަމަވެސް، ހަމަ އެ މައްސަލައިގެ އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ވަކީލުކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8-9)
- ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކިތަކުގެ ތަފްޞީލު ހާމަކުރުން ޤާނޫނުން ލާޒިމުކޮށްފައި ނުވެއެވެ؛ ބަންދަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއަކީ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކި ކޮބައިކަން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ބުނެދިނުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމަކީ ހަމައެކަނި ޝައްކަށްވުރެ މަތީ، ޔަޤީންކަމާއި ޝައްކާ ދެމެދުގެ ދަރަޖައެކެވެ؛ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާއަށް ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތާއި ވާޤިޢާތަކަށް ބަލައި ފަރުވާތެރި، ސަބަބުވެރި މީހަކަށް ކުށް ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކުރަމުންދާ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11-12)
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލައި ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލުން ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ފަރުވާ ރަނގަޅަށް ނުދެވޭނަމަ ޙައްލަކީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމެވެ. ނަމަވެސް ބަންދުގައި ހުރުމުން ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަން ކަށަވަރުވާ ޟަރޫރީ ޙާލަތުގައި ބަންދަށް ލުޔެއް ދެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 ގެ 3 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުގައި)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2019/R-1052 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/94 (ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ދީނީ އެއްބައިވަންތަކަން ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- [2021] SC 67 (މަފްތޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2018/HC-A/208 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޒމިލާ)
- 2010/SC-A/19 (ޤާސިމް އިބްރާހީމް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް)
- 2021/SC-A/50
- 2021/HC-B12/13-17
- ބެންޗު
- ހާތިފް ހިލްމީ، ޙުސައިން މަޒީދު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް