ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
ކުރު ސައިޓޭޝަން
2019/HC-A/127
ދިވެހި
ތައުފީގު މުހައްމަދު އަދި 2 މީހުން ވ. މަރްޔަމް ރަޝީދާ، 2019/HC-A/127
English
Thaufeegu Mohamed and 2 persons v. Mariyam Rasheedhaa 2019/HC-A/127 (2019/HC-A/127, High Court of the Maldives, 13 October 2022)
ތައުފީގު މުހައްމަދު އަދި 2 މީހުން ވ. މަރްޔަމް ރަޝީދާ
މައިގަނޑު ސުވާލު
ގޯއްޗެއްގައި 5 ބުރީގެ ޢިމާރާތެއް ކޮށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ޢިމާރާތް ނިންމުމަށް ކަނޑައެޅި 2 އަހަރުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، ބާކީ މަސައްކަތް ނިންމުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން 6 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ފުށުއަރާ ކަމެއްތޯ؛ ގޯތީގެ ބައިވެރިއެއްގެ ބަސް ނުހޯދުމާއި ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ދިނުމާ ގުޅޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށް ބަލައިގެން ޙުކުމް ބަދަލުކުރަންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އުފެދޭ އަސާސީ އިލްތިޒާމަކީ އެ އެއްބަސްވުމުގައި ފަރާތެއް ކުރާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވާ ކަންކަމެވެ. ސާނަވީ އިލްތިޒާމަކީ އަސާސީ އިލްތިޒާމެއް ފުރިހަމަ ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އިލްތިޒާމެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/70 ކޮރަލްގޭޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- އަސާސީ އިލްތިޒާމަށް ޢަމަލުނުކުރެވިއްޖެނަމަ ބަލަންޖެހެނީ ސާނަވީ އިލްތިޒާމަށެވެ؛ ޢާންމު ޙާލަތްތަކުގައި އެއީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމެވެ. ނަމަވެސް ސާނަވީ އިލްތިޒާމުތައް (މިސާލަކަށް ފްލޯރެއް ޙަވާލުކުރުން ނުވަތަ މަހުން މަހަށް ފައިސާ ދިނުން) އެއްބަސްވުމުގައި ވެސް ކަނޑައަޅާފައި އޮވެދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ކޮންޓްރެކްޓްގެ މާއްދާއެއް މާނަކުރަންޖެހިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި ބަލާނީ، ކޮންޓްރެކްޓް ބިނާވެފައިވާ އަސާސްތައް ދެނެގަނެ، ހުރިހާ މާއްދާއެއް އެކުގައި ކިޔުމުން ނިކުންނަ ޖުމްލަ ނަތީޖާއަށް ބަލައި، ކޮންޓްރެކްޓަށް ވާސިލްވި ސަބަބާއި މުޢާމަލާތް ހިނގާފައިވާ ގޮތް ދެނެގަތުމަށެވެ. އެގޮތުން، 2 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޢިމާރާތް ކޮށްނިންމައި ބާކީ 20 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގައި، ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މުއްދަތު ހިމަނައިގެން ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ މުއްދަތު 22 އަހަރަށް ދެމިގެންދާ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރީ އޭގައިވާ ކަންކަން ކިޔުމަށްފަހު އެގޮތުގެ މަތިން ކުރުމަށް އެއްބަސްވެގެން ކަމަށްވާތީ، ކަނޑައެޅި މުއްދަތުގައި ޢިމާރާތް ނިންމޭނެ ކަމަށް ފަރާތްތަކުން އެއްބަސްވެފައިވަނީ އެއީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ބާކީ މަސައްކަތް ނިންމުމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކީ (މި މައްސަލައިގައި 6 މަސް) އެއްބަސްވުމާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-19)
- ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީއަކީ މީހަކު ޝަޚްޞީ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އޭނާގެ ބަދަލުގައި ކުރުމުގެ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު އެހެން ފަރާތަކާ ހަވާލުކުރުމަށް ދެވޭ ލިޔުމެކެވެ؛ ވަކި ޚާއްޞަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ބާރު ދީފައިވާނަމަ ނުވަތަ ދާއިރާ ހަނިކޮށްފައިވާނަމަ އެއީ ޚާއްޞަ (ސްޕެޝަލް) ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22)
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، މައްސަލައިގެ ޚަސްމެއްގެ ބަސް ނުހޯދާ މައްސަލަ ނިންމި ކަމަށް ބުނާ ޝަކުވާ ދަށުކޯޓުގައި އުފުލާފައި ނުވާނަމަ، އެ ނުކުތާއަކީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- ދަށުކޯޓުން ޙުކުމަށް ވާސިލުވުމުގައި ވަކި ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަން ޙުކުމުން އެނގެންއޮތްނަމަ، އެ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ދީގެން މައްސަލަ ނިންމި ކަމަށް ބުނާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއަކަށް ބިނާކޮށް ޙުކުމް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 26)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/70 (ކޮރަލްގޭޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އައިމާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) - ފަނޑިޔާރު ޑރ. އަޒްމިރަލްދާ ޒާހިރުގެ ރައުޔު
- ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/01
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް · ތާއީދުކުރެއްވީ: ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް