ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/170
ޝަހުދު އިބްރާހީމް މަނިކު ވ. ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް، 2021/HC-A/170
Shahudhu Ibrahim Maniku v. Vaadhee Treydars Private Limited 2021/HC-A/170 (2021/HC-A/170, High Court of the Maldives, 7 February 2023)
ޝަހުދު އިބްރާހީމް މަނިކު ވ. ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބިސްކޯދު އެތެރެކުރުމަށް އަނގަބަހުން ވެފައިވާ ވަގުތީ އިންވެސްޓްމަންޓް އެއްބަސްވުމެއް ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ސާބިތުވޭތޯ، އެ އެއްބަސްވުން އުވާލިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ކާކަށްތޯ، އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ދީފައިވޭތޯ (ފައިދާގެ ގޮތުގައި ދިން ފައިސާ ހިސާބުކުރާނެ ގޮތް) އަދި ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ނުދީހުރި ފައިދާ ނަގައިދެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކޮށް، 518,700.00ރ. އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުމަށާއި، 30 މަހުގެ ތެރޭގައި ފައިދާ ނުދީ ހުރި މަސްތަކަށް މަހަކު 45,660.37ރ. ދިނުމަށް އަންގައިފި)
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ފަރާތްތަކުގެ ވާހަކައާއި ހެކިބަހާއި ލިޔުންތަކަށް ބަލައި ދެނެގަތް ކަންކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދީފައިވާނަމަ، ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ބުނާ ނުކުތާއާ ގުޅިގެން އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން އިތުރަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- އަނގަބަހުން ވަގުތީ ގޮތުން ވާ އެއްބަސްވުމަކީވެސް، އެއްބަސްވުމެއް ފުރިހަމަވުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ، ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ ވިޔަފާރީގެ (commercial) އެއްބަސްވުމެއްކަން ކަނޑައެޅޭ ޙާލަތުގައި ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ހަމައަކީ އެއީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވުމުގެ ނިޔަތް (intention to create legal relations) އޮވެގެން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްކަމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21)
- ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފާއި ކިތާބީ ހެކިތަކުން އެއްބަސްވުން ވުޖޫދުވެފައިވާކަން ސާބިތުވާއިރު، އެއްބަސްވުން އުވާލިކަމަށް ދިފާޢު ނަގާ ފަރާތުން އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވުމުގެ ނިޔަތުގައި ވާ ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއް އަނގަބަހުން އުވާލީމޭ ބުނެލުމަކުން ނިމުމަކަށް އައިކަމަށް ނުނިންމޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22-23)
- އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ލިޔުމުން ކަނޑައަޅާފައި ނެތް ޙާލަތުގައި، ފުރަތަމަ ފައިސާ ދެއްކި ތާރީޚުން ފެށިގެން، ގެރެންޓީ ޗެކުގައި ފައިސާ އަނބުރާ ލިބޭނެ ތާރީޚާ ހަމައަށް އެއްބަސްވުން ވުޖޫދުގައި އޮތްކަމަށް ބުރަވާންޖެހޭއިރު، އެއަށްފަހު ދެމިއޮތްކަމަށް ސާބިތުކުރުމަށް އިތުރު ހެއްކެއް ބޭނުންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގައި ބަލަންޖެހެނީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާއަށެވެ؛ ބަދަލު ދޭންޖެހޭނީ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމާއި، ޚިލާފުވުމުން ލިބިދާނެކަން ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25)
- އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ ލިބުނުކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާއިރު، އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކިކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އޮތީ ފައިސާ ލިބުނު ފަރާތަށެވެ؛ ނުދައްކާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-28)
- ފައިދާ ހޯދުމަށް ކުރާ ވިޔަފާރީގެ އިންވެސްޓްމަންޓެއްގައި ފައިދާގެ ގޮތުގައި ދީފައިވާ ފައިސާއަކީ، އެ ޢަދަދު އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާއަށްވުރެ ގިނަވިޔަސް، އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުމަކަށް ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 31)
- ކޮންމެ މަހަކު ވަކި އަދަދެއްގެ ފައިދާ ދޭން އެއްބަސްވިކަން ނުވަތަ ނުދީހުރި ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން މަންފާ ހޯދާފައިވާކަން ސާބިތުނުކޮށް، އެފަދަ ފައިދާ ނުވަތަ މަންފާއެއް ޝަރީޢަތުން ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 32-33)
- (ގިނަ ރައުޔު - ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޝަހީދު) ފަރާތްތަކުގެ މުޢާމަލާތުން އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތާއި ފައިދާ ދީފައިވާ ރޭޓު ދެނެގަނެވޭނަމަ (ޖަރނަލް އެންޓްރީތަކުން)، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ފައިދާ ނުދީ ހުރި މަސްތަކަށް އެ ރޭޓުން ފައިދާ ދޭން އެންގިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 35.5)
- (ފަނޑިޔާރު މަޒީދުގެ ޚިލާފު ރައުޔު) ފައިދާ ބަހާ ގޮތަށް ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓެއްގައި ފައިދާގެ ގޮތުގައި ވަކި ޢަދަދެއް ލިބިދެވޭނީ އިންވެސްޓްކުރި ޢަދަދާއި، ގެނެވުނު މުދަލާއި، ޚަރަދާއި، ވިއްކައިގެން ލިބުނު ފައިސާ ހިސާބުކޮށް ފައިދާ ވެފައިވާކަން ސާބިތުވެގެންނެވެ؛ އެކަން ސާބިތުނުވާއިރު އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާގެ އިތުރުން ފައިދާގެ ނަމުގައި ފައިސާ އަނެއް ފަރާތުގެ ނުރުހުމުގައި ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 38)
1މިއީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށްބުނެ، ނ.މަނަދޫ، ރަންބިނ / ޝަހުދު އިބްރާހީމްމަނިކު )މީގެ ފަހުން "ޝަހުދު އިބްރާހީމް" ނުވަތާ "އިސްތިއުނު ފުކުރާފަރާތް" ކަމަށް މި ރިޕޯޓެގައި ބަޔާންކުރާ(ގ ފަރާތުން އެ ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)މީގެ ފަހުން "ވާދީ ޓްރޭޑަރސް" ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާފަރާތް"( އެވެ. މައްސަލައިގެ ޙާދިޘާ:
2ކްރީމް ކޭކަރ )ފެހި ކޭކަރު( (Hupseng Biscut) ބިސް ކޯދު ރާއްޖެ އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމަށް 2016 ވަން އަހަރު ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އާއި ޝަހުދު އިބްރާހީމް އ އ ދެމެދި އަނގަބަހުން އެއްބަސްވުމއާ ވެފައިވާ ކަމަށ އޭނާ ބުނެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ޝަހުދު އިބްރާހީމް އެބިސްކޯދު ރާއްޖެ އެތެރެ ކުރުމަށް -/400،137،1ރ.)އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކަ ރުފިޔާ( ވާދީ ޓްރޭޑްރސްގައ އިންވެސްޓ ކުރިކަމަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމް ބުނެއެވެ. C-64/94 ސިވިލް ކޯޓުގެ މުދަލާއި ފައިސާއާބެހޭ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ބަލާ ޑިވިޛަނަށ މައްސަލް ހުށަހަޅަ ފޯމުގެ 8.1 ވަނަ ނުކުތާ
3ވާދީ ޓްރޭޑާރސްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ، ޝަހުދު އިބްރާހިމްއާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަކީ، ހަފްސަން މަރުކާގެ ކްރީމް ކޭކަރު ބިސްކޯދު އެތެރެކުރުމަށް އަނގަބަހުން ވަގުތީ ގޮތުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށެވެ. އަދެއ އެއްބަސްވުމުގަ ދަށުން، ޝަހުދު އިބްރާހިމް އެކު ޖުމްލަ 1،706،100.00 ރ )އެއްމިލިއަން ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ ރުފިޔާ( އިންވެސްޓްކުރިކަމަށް ވާދީ ޓްރޭޑާރސ އިން އެއްބަސްވާކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.
4ޝަހުދު އިބްރާހީ މ ބުން ގޮތުން، ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވަނީ، ރާއްޖެ އެތެރެކުރާ ހަފްސަން ބްރޭންޑްގެ 40 ފާޓުގ ކޮންމެ ކޮންޓެއިނަރެއްގެ އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ ކަމުގައވި 700.00،568ރ )ފަސްލައްކަ ފަސްދޮޅަސް އަށހާސް ހަތްސަތޭކަ( ރުފިޔާ އާއި 40 ފޫޓްގެ ކޮންޓެއިނަރެއްގެ ފައިދާގެ 2/1 )ދެބައިކުޅަ އެއްބައި( އަށްވ 45،660.37ރ )ސާޅީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކ ފަސްދޮޅަސ ރުފިޔާ ތިރީސް ހަތްލާރި( ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ ދިނުމަށް ކަމަށެވެ. މިގޮތުން ކޮންމެ މަހަކު 03 )ތިނެއް( ކޮންޓެއިނަރުގެފައިދާ ދޭން ވާދޫ ޓްރޭޑީރސ އިން އެއްބސްވެފައިވާކަމަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމް ބުނެއެވެ.
52016 ފެބުރުވަރީން ފެށިގެން 2018 ޑީސެންބަރުގެ ނިޔަލަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ދީފައިވަނީ 09 )ނުވައެއް( ކޮންޓެއިނަރުގެ ފައިދާ ކަމަށް ޝަހުދު އިބްރާހިމް ބުނެއެވެ. ޝަހުދު އިބްރާހީމުއަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާގެ ތެރެއިން -/400،137،1ރ. )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކަ ރުފިޔާ( އަނބުރާ ދިނުމަށްޓްކައަ ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިނ ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް 31 އޮގަސްޓް 2018 ގައި ފައިސާ ލިބޭ ގޮތަށް ދޫކުރި، ބޭންކު އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރ 005818 ޑޭޓެޑް ޗެކަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްގެ އެކައުންޓް ފްރީޒްކޮށްފައިވާތާ އެޗަކަށ ފައިސެލިބިފައި ނުވާކަމަށް ޝަހުދު އިބްރާހިމް ބުނެއެވެ. 09 ޖުލައި 2019 ގައި ވާދީ ޓްރޭޑާރސްގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި 01 ވަނަ ބަޔާން.
6އެހެންކަމުން، ޝަހުދު އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރ 005818 ޗެކު ބައުންސްވުމުން އެޗެކްގައިވާ ޢީ ދަދަށ ފައިސް ލިބިފައިނުވާތީ އެފައިސާ ހޯދުމަށާއި، އަދި ދެފަރާތުގެ ދެމި ދުގައިވ އެއްބަސްވުމާއި ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޚިލާފުވެފައިވާތީ ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި 03 ޖަނަވަރީ 2019 ގައި ދަޢުވާކުރިއެވެ. އެމައްސަލަ ބަލާފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާއިން ނެވެ. ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމިގޮތް:
7ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު، އެޤަޟިއްޔާ ނިންމާފައިވަނީ؛ "ދެންފަހެ، އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ޝަހުދު އިބްރާހީމް މަނިކުއަށް ދޫކޮށްފައިވާ ޗެކުގައިވާ އަދަދަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމް މަނިކުއަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުންފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ސަބަބެއް ސާބިތުވާންނެތި އެޗެކްގައިވާ އަދަދަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ޝަހާ ދ އިބްރާހީމު މަނިކުއަށް ފައިސް ދައްކަންޖެހޭނެކަމަށު އަންގާނެތަނެއ ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޝަހުދު އިބްރާހީމް މަނކ އާއު ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ދެމެދް ވެފައިވާކަމަށް ބުނާ އެއްބަސްވުން ސާބިތުވާން ނެތުމުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ވާދީ ޓްރޭޑި ރސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުގެ ކިބައިން ނަގައިދިނުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސާ ނަގައިދެވެން ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވ". މިފަދައިންކަން އެޤަޟިއްޔާ ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުން އެނގެން އޮވެއެވެ.ޝަހުދު އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން މިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވަނ މިނިންމުމެވެ. މުދަލާއި ފައިސާއާބެހޭ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ބަލާ ޑިވިޛަނަށ މައްސަލް ހުށަހަޅަ ފޯމާ )އެންޓްރީ ނަންބަރު 35( ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ވާސިލްވި ސަބަބުތައް:
8މުތީގައ ބަޔާނި ކުރެވުން ނިންމުންސިވިލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނެއަންނަނިވި ސަބަބުތަކުގް މައްޗަށް ބުރަވެކަމަށަ ބެލެވެން އޮވެއެވެ.
8.1 ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ހަޕްސަންގ ބްރޭންޑްގެ ބިސްކޯދްއެތެރެކުރުމަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމް ފައިސާ ދީފައިވާކަން ދެފަރާތުގެ ބަހުން އެނގޭކަން.
8.2 ޝެހުދ އިބްރާހީމު އިންވެސްޓްކޮށްފައިވާ އަދަދަށާއި ޝަހުދު އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ލިޔެކިޔުންތަކުން ޝަހުދު އިބްރާހީމް އިންވް ސްޓްކުރިކަމަށ ފެންނަން ހުރް އަދި ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އިން އެއްބަސްވި އަދަދަށް ބެލި ނަމަވެސް، އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އާއި އިތުރު ފައިސާ ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ލިބިފައިވާކަން އެނގެން އޮތުން.
8.3 ވިޔަފާރިކުރުމަށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތް ސާފުކޮށް އެނގނ ނެތް ބުނި ބުނުމެއްގެ މައްޗަށް އކަނެ ބަލައި، ޝަހުދު އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން ހަދާފައިވާ ހިސާބުތަކަށް ފައިސާ ނަގައިނުދެވޭނެކަން.
8.4 ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ވިޔަފާރިކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތެއް އެނގެން ނެތުން. ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ދޫކޮށްފައިވާ ޗެކުގެ މައްޗަށު އެކަނި ބަލައި، އެޗެކުގައިވ ފައިސާ ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ސަބަބެއް ސާބިތުވާނީ ނެތި، އަދި ޝަހުދު އިބްރާހީމް އިންވެސްޓްކުރި އަދަދަށް އަދި ޗެކުގައިވާ އަދަދަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ފައިސް ލިބިފައިވާކަން އެނގޭއިރު، އެޗެކުގައިވާ އެދަދަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާނެ ތަނެއް ނެތުން. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2019-/Cv706 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ )ހ( އބމ )ބ( އބމ )އ( އބމ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް:
9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިންމަވާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ،ޝަހުދު އިބްރާހީމގީ ފަރާތުން ތިރްގައިވާ ނުކުތތަށާހުށަހަޅާ އެނުކުތް ތަކާއި ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހާގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. މުގޮތުނ ހުށަހަޅާފައިވް ނުކުތތަކކީ:
9.1 ފުރަތަމަ ނުކުތާއަކީ: ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެޤާނޫނު( ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ )1( އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު( ގ 3 ވަނަ މާއްދާއާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށްބުނ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.
9.2 ދެވަނަ ނުކުތާއަކީ: ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 )ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު( ގެ 4 ވަނަ މާއްދާއާއި، މަދަނީ މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރުމުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށްބުނ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.
9.3 ތިން ވަނަ ނުކުތާއަކީ: ޤާނޫނު ނަންބަރ 91/4 )ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު( ގެ 23 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.
9.4 ހަތަރުވަނަ ނުކުތާއަކީ: ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/48 ޤަޟިއްޔާއާއި، ނަންބަރު 2013/SC-A/53 ޤަޟިއްޔާ ގޯސްކޮށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅާ ނުކުތާއެވެ.
10އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލްގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، މިމައްސަލައި ގައު ދެފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފު އިންވެސްޓްމަންޓް ގޮތުގައި 400.00،137،1 ރ. )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކ ދިވެހި ރުފިޔާ( އިންވެސްޓްކޮށްފައިވާކަމަށް އ، އިސްތިއުނާފެ ރައްދުވު ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް މިފައިސ އަނބުރާ ދީފައިނުވާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭކަމަށެވެ. އަދި މިލިޔުންތަކުގ ތަފްސީލްތައް އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ސިވިލ ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއްނެތި، ހުށަހެޅި ލިޔެކިޔުންތަކުން ފެންނަން ހުރި ޙަޤީޤަތްތަކާއި މުޅިން ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
11ދެވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި ބުނެފައިވަނީދެފަރާތުނިއެއްބަސްވުމެއްވެފައިވާކަމއި މެދު އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުންވެސް އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިފައި އޮތީ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ލިބިދީފައިވާކަމާމެދުކަމަށެވެ. އ ސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ ތަފްސީލްގައި ޙް ވާލާދީފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެފައިސާ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވު ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތަށް ދީފައިނުވާކަން އެނގޭނެކަމަށެވެ. އެހެންކަމުނ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވުމެއްވެފައިވާކަމަށް ސާފުކޮށް ބުނެފައި އޮއްވާ، އެއްބަސްވުން ސާބިތުވާނީ ނެތްކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ކަނޑައެޅޭނެ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނެތްކަމަށެވެ.
12ތިން ވަނަ އިސްތިއުނާފާނިކުތު ގެ ތަފްސީލްގައި ބުނެފައިވަނީދެފަރާތުނ ދެމެދް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސާ ލިބިދީފައި ނުވާކަމަށާއި، މިއަދާ ޖެހެންދެންވެސް އެފައިސާ ލިބިދީފައި ނުވާތީ، މިހާތަނަށް ފާއިތުވެދިޔަ 4 )ހަތަރެއް( އަހަރު ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން އެފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ހޯދަމުން އަންނަ ނަފާނުވަތަ މި ންފާއަކީ އިސްތިއުނަ ފ ރައްދުވާފަރާތަށް ލިބޭ ނާޖާއިޒް މަންފާއެއްކަމަށެވެ. މ ގޮތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވ ދަޢުވާ ފޯމުގައި ލޮސް އޮފް ޕްރޮފިޓް މިންކޮށްފައިވަނީ ދެފަރާތުން އެއްބަސްވި ގޮތުގެ މައްޗަށްކަމަށާއި، މިކަން ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުން ސާބް ތުވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިޙްލަތުގައި ޢަމަލުން ސާބިތުވާން އޮތް ރޭޓުން ގެއެ ލުމުގެ ބަދަލު ލިބުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޙައްޤެއްކަމަށެވެ. އެހެންކަމުނ މިއީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގަ )ހ( ގެ ދަށުން ލިބިދޭންޖެހޭ ސީދާ ގެއްލުމެއްކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިޙާލަތުގައި ލިޔެކިޔުންތަކުން ސާބިތުވާން އޮތް މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބެންވާނެކަމަށެވެ.
13ހަތަރުވަނަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި ބުނެފައިވަނީ މިމައްސަލައިގައި އިންވެސްޓްމަންޓުގެ ފައިސަ ހޯދުމަށް އެދިފައިވަނީ ހަމު އެކަނި ޗެކުގެ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކޮށްކަމަށ ދޭހަވާގޮތަށް ސިވިލް ކޯޓުގް ޝަރީޢަތް ނިމާ ނ ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތގާ )އ( ގައި ފާހަގަކޮށްފައިވީނަމަވެސް އެއީ ކަން އޮތްގޮތް ނޫންކަން މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭކަމަށެވެ. މިގޮތުން ޗެކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވ 1،137،400.00ރ. )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރް ސަތޭކަ ދިވެހި ރުފިޔާ( އަށް މިމައްސަލައިގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވި ހެކިތަކުން ބާރުދޭކަމަށާއި، އަދި ބާރުދޭ ގޮތް ކުރިން ފާހަގަކުރި ނުކުތާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނެކަމަށެވެ.
14އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މިމައްސަލައިގައި އެދިފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރު 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ބާޠިލްކޮށްދެއްވައި، ޝަހުދު އިބްރާހީމް، ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއަށ ނެޓް އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ގޮތުގައާ ދައްކާފައިވާ ފައިސާއިން އަނބުރާ ލިބިފައިވާ ފައިސާ އުނކުރުމުނި ބާކީވ -/1،087،400 ރ. )އެއްމިލިއަން އަށްޑިހަ ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކަ ރުފިޔާ( އަކީ ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް ކަނޑައަޅާދެއްވުމަށާއި، އެއްބަސްވުމާއި ޚިލާފުވެ، އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސާ ނުދީ ހޭދަވާ މުއްދަތުގެ ގްއްލމުގެ ބަދަލު ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އިން ދައްކަންޖެހޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅައިދެއްވުމަށާއި، ލިޔެކިޔުމުން ސާބިތުވާ ރޭޓުކަމަށްވާ މަހަކަށް -/45،660.37ރ. )ސާޅިސް ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ރުފިޔާ ތިރީސް ހަތް ލާރި( ގެ ރޭޓުން ބަދަލު ދޭންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައިދެއްވުމަށާއި، ނުވަތަ ޝަރީޢަތަށް ފެންނަ އެނޫންވެސް ޢަދުލުވެރި ރޭޓަކުން އިސްވެ ދެންނެވުނު އ ންވެސްޓްމަންޓ ފައިސް އަނބުރާ ޙްވާލުކުރަންދެނ ބަދަލް ދޭންޖެހޭނެކަމަށާއި، އެއަދަދު މިންކުރުމަށް އެބައި ސިވިލް ކޯޓަށާތަހްވލުކޮށްދެއްވުމަށާއި، ޤާނޫނީ ލަފީހޯދުމަށް ހޭދަކޮށްފައިވާ ފައިސާ ނަގައިދިނުމަށެވެ. އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތު ން ދެއްކި ވާހަކަތައް.
15އިސްތިއުނާފި ރައްދުވު ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ނުކުތާތަކުގެ ރައްދުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، މ މުޢާމަލަތާކ ވާދީ ޓްރޭޑަރސްގެ ކޭޝް ފްލޯ ދަތިވެފައިވާ ވަގުތެއްގައި ހަމައެކަނި ހަޕްސަންގ ބްރޭންޑުގެ ބިސްކޯދ އެތެރެ ކުރުމަށްޓަކައި ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ޑޭޓެޑް ޗެކެއް ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށްފަހު، ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އަނގަބަހުން ވަގުތީ އެއްބަސްވުމެއް ހަދައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުޢާމަލާތެއްކަމަށާއި، މި މުޢާމަލާތުގެ ތެރެއިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ފައިދާގެ ގޮތުގައި -/796،614.31 ރ. )ހަތްލައްކަ ނުވަދިހަ ހަހާސް ހަސަތޭކ ސާދަ ރުފިޔާ ތިރީސް އެއްލާރި( ދީފައިވާކަމަށާއި، އަދި މިދެންނެވި މުޢާމަލާތް އުވާލާފައިވާކަން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް އަނގަބަހުން އަންގައި އެ މުޢާމަލާތަށް އަމަލުކުރުން ހުއްޓާލާފައިވާކަމަށާއި، އެއަށްފަހު ފާއިތުވެދިޔަ 3 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެގެން ދިޔައިރު، މި އެއްބަސްވުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އިތުރު ފައިސާއެއް ޝަހުދު އިބްރާހީމް އިންވެސްޓްކޮށްފައިނުވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް އިތުރު ފައިސާއެއް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރާކަމަށެވެ. އަދި މިމައްސަލައާއި ގުޅޭ ތަފްސީލްތައް ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނެ ކަމަށެވެ. ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން:
16މިމައްސަލައާއި ގުޅިގެން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު:706/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށާއި، އެމައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށ ޝަހުދު އިބްރާހީމި ގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަށާއި، އެނުކުތާތަކާއި ގުޅިގެނު ދެފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، މައްސަލައާއި ގޅުންހުރ އެންމެހައި ލިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ފުރަތަމަ ނުކުތާ:
17މިމައްސަލައިގައި، އިސްތިއުނާފކުރު ފ ރާތަށް ޙަޤީޤަތުގައި، އިންވެސްޓ ކުރެވްގެން އުޅޭ ފައިސާގެ ޢަދަދަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ބަޔާނި ކޮށްދެވިފައެއީ ނެތެވެ. އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ބަޔާން ކުރަނީ، އިންވެސްޓް ކުރި ނެޓް އިންވެސްޓްމަންޓް ޢަދަދަކީ 1،137،400.00ރ )އެއްމިލިޔަން ސަތޭކ ސަތުތިރީސް ހާސް ހަތަރުސަތޭކަ( ރުފިޔަކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ވާދީ ޓްރޭޑްރސްއިނ ހުށަހެޅް ބަޔާނަށާއި ހުށަހެޅިފައިވާ އިންވޮއިސްތަކަ ށުބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިންވެސްޓްކުރި ޖުމްލަ ފައިސާގެ ޢަދަދަކީ 1،706،100.00 ރ )އެއްމިލިޔަން ހަތްސަތޭކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ( ރުފިޔާކަން އެނގެއެވެ.އިސްތިއުނާފް ކުރު ޝަހުދު އިބްރާހީމް ގްރޮސ އިންވޮއިސް ނަންބަރު؛/2016WTC/CR/384 )ވައުޗަރ ނަންބަރު 313) (24 ފެބުރުއަރީ 2016( ރަސީދުގައިވާ 568،700.00 ރުފިޔާ އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު؛WTC/CR/11/2016 )ވައުޗަރ ނަންބަރު 11( )10 އޭޕްރީލް 2016( ރަސީދުގައިވާ 350.00،284 ރުފިޔާ އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު؛WTC/CR/29/2016 )ވައުޗަރ ނަންބަރު 20( )25 އޭޕްރީލް 2016( ރަސީދުގައިވާ 350.00،284 ރުފިޔާ އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު؛WTC/CR/371/2016 )ވައުޗަރ ނަންބަރު 337( )10 މެއި 2016( ރަސީދުގައިވާ 350.00،284 ރުފިޔާ އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު؛WTC/CR/55/2016 )ވައުޗަރ ނަންބަރު 45) (02 ޖޫން 2016( ރަސީދުގައިވާ 350.00،284 ރުފިޔާ އާއެކު ޖުމްލާ 1،706،100.00ރ. އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ގޮތުގައި 550.00،3،696 ރ )ތިން މިލިޔް ނ ހަލައްކަ ނުވަދިހަ ހަހާސް ފަސްސަތޭކަ ފަންސާސް ރުފިޔާ( އިންވެސޓކޮށްފައިވާކަމަށ ބުން ބުނުން ސާބިތުވާ ފަދަ ހެއްކެއް ނެތެވެ.
18ޕްރިސިޑެންސް 1މިމައްސަލައިގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓުގައި ދެއްކި ވާހަކަތަކަށާއި ހެކިބަސްދިން ހެކިންގެ ހެކް ބަހަށާއ އަދި ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކަށް ފަނޑިޔާރު ބަލައި އެކަންކަމުން ފަނޑިޔާރަށް ދެނެގަނެވުނު ކަންކަން ސާފުކޮށް ބަޔާން ކޮށްދީފައިވާކަން ދަށު ކޯޓުގެ ރިޕޯޓުން އެނގޭތީ، މިނުކުތާއާއި ގުޅިގެން، އިތުރަށް މިކޯޓުން ބަލަންޖެހޭ ކަމެއް ނެތެވެ. ދެވަނަ ނުކުތާ:
19ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އާއް ޝަހުދު އިބްރާހަމް އާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން ސާބިތުވާން ނެތްކަމަށް ދަށު ކޯޓުނ ކަނޑއަޅާފައިވީނަމަވެސ، ޤާނޫނު ނަންބަރު:91/4 )ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު( ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ޤާނޫނުން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާނަމަ، ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކި މިވެނި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމްކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށ ޝަހުދު އިބްރާހީމް ބުނެއެވެ.
20ޝަހުދު އިބްރާހީމަ ހުށަހެޅް ދަޢަވާއށް ޖަވާބު ދެމުން ވާދީ ޓްރޭޑރސްގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ؛ " ....ދަޢުވާއަށް ދަޢުވް ރައްދުވާ ފަރާތުން އިންކާރު ކުރެއެވެ. މިގޮތަށް ދަންނަވަންޖެހުނ ދަޢުވާކުރީ ފަރާތާއި، ދަޢުވި ރައްދުވާފަރާތާއ ދެމެދި މި މައްސަލަ އާ ގުޅޭ ގޮތުން ހިނު ގާފައިވ މުޢާމަލާތަކާ މ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އަނގަބަހުން ވާހަކަ ދައްކައިގެން ވަގުތީ ގޮތުން ހިންގި މުޢާމަލާތެއްކަމަށް ވެފައި އެމުޢާމަލާތު އުވާލާފައިވާކަނ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް އަނގަބަހުން އަންގާ، އެ މުޢާމަލާތަށް ޢަމަލުކުރުން ހުއްޓާލާފައިވާތީއެވެ." ވާދީ ޓްރޭޑާރސ އިން ހުށަހެޅް ދަޢުވާގެ ޖަވާބު ފޯމް މީގެ އިތުރުން، ވާދީޓްރޭޑާރސ އިން ބުނެފައިވެއެވެ؛ "...ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ކޭޝްފުލޯއަށ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތިވެފައިވީވަގުތެއްގައ ހަމައެކަނި ހަފަ ސ ންގ ބްރޭންޑްގެ ބިސްކޯދު އެތެރެކުރުމަށް ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތަށް، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޑޭޓެޑް ޗެކެއް ) ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:005818 ގެ 1،137400.00 ރުފިޔާގެ ޗެކް( ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށްފަހު، ދަޢުވާ ކުރި ފަރާތުން ) މިދަޢުވާގެ ޚުލާޞާގައިވެސ ދަޢުވް ލިބާ ފަރާތުން ދެންނެވިފަދައިން ( އަނގަބަހުން ވަގުތީ އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވެއެވެ." ވާދީ ޓްރޭޑރސްގެ ފަރާތުން، ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކުރާ ކަމަށް ބުނަނީ ކީއްވެގެންކަމެއ ސާފެއް ނުވެއެވެ. އެހެނީ، ދަޢުވާއަށް އިންކާރު ކ ރާކަމަށް ބުނުމާއެކު، ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އާއި ޝަހުދު އިބްރާހި މްއާ ދެމެދު މިމުޢާމަލާތ ކުރެވުނ ކަމަށު އިޢުތިރާފް އެބަވެއެވެ. އަދި ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައް އަނގް ބަހުން ވަގުތީ އެއްބަސްވުމެއް ވީކަމަށ އިޢުތިރާފވެއެވެ.
21ޕްރިސިޑެންސް 2އަނގަބަހުން ވަގުތީ ގޮތުން ވާ އެއްބަސްވުމަކީވެސް އެއްބަސްވުމެއް ފުރިހަމަ ވުމަށްޓަކައި ހިމެނެންޖެހޭ އަސާސީ އުންސުރުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ، ޤާނޫނު ޤަބޫލު ކުރާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަގައި ވާނެއެވެ. އިސްތިއުނާފި ކުރާ ފާރާތާއ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތާއި ދެމެދު ކޮށްފައިވާ މުޢާމަލީތްތަކުގެ މައްޗަށް މައުޟޫޢީ ގޮތަކަށް ބަލާއިރު، ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަކީ ވިޔާފާރީ (commercial) ގެއެއްބަސްވުމެއްކަން ސާފުވެއެވެ. އެއީ ވާދީ ޓި ރޭޑީ ރސްގެ ކޭޝްފުލޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަތވެފައިވާތީ، ސަހަރޯވެރިވެގެން ވުޖޫދުވި އަހުލ އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. އެއެއްބަސްވުމަކީ ވިޔާފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއްކަން ކަނޑައެޅޭ ޙާލަތުގައި، ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ހަމައަކީ، އެފަދް އެއްބަސްވުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވުމުގެ ނިޔަތް (intention to create legal relations) އ ވެގެން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއކަމެވެ.
22ޕްރިސިޑެންސް 3ވީމާ، ޝަހުދު އިބްރާހީމް އާއި ވާދީ ޓްރޭޑީރސްއާ ދަމެދު އޮތްކަމަށް ޝަހުދު އިބްރާހް މ ބުން އެއްބަސްވުނ ވެފައިވާކަން ވާދީ ޓްރޭޑް ރސްގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާން އޮވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހުށަހެޅުނު ކިތާބީ ހެކިތަކި ން، މި އެއްބަސްވުން ވުޖޫދު ވެފައިވާކަން، އިންވެސްޓްކުރި ރުފިޔާ ސާބިތު ކުރަން ހުށަހެޅި ކިތާބީ ހެއްކާއެ އަދ އިންވެސްޓްމަންޓްގީ ބައެއްފައިދާ ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ ދިންކަން ސާބިތުވާ ކިތާބީ ހެކިތަކުން އެނގެއެވެ.
23ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ބަޔާންކުރާ ގޮތުން، ވަގުތީ ގަތުން އަނގަބަހުން މިވ އެއްބަސްވުން އުވާލިކަން ޝަހުދު އިބްރާހިމްއަށްވަނ އަނގަބަހުނާ އަންގާފައެވެ. މިއީ ވާދީ ޓްރޭޑރސްގެ ފަރާތުން އުފުލަ ދިފާޢު އެކެވެ.ޝަހުދު އިބްރާހީމެ އާއް ވާދީ ޓްރޭޑރސްއ ދެމެދާ ވިޔަފާރީގެ ގުޅުމެއް އުފެދޭ ނުވަތަ ބަނދެވުމެއް ބ ނދެވޭނ އެއްބަސްވުމެއް ނުވި ތ މުޢާމަލާތެއް ނެތުމަކީ އަޞްލަ ކަން އޮންނާނެ ގޮތެވެ. ހަފްސަން ބްރޭންޑްގެ ބިސްކޯދު ވަކި ހަމައެއްގެ މ ތިން އެތެރެކުރުމަށް އިންވެސްޓްކުރުމަށް ޝަހުދު އިބްރާހީމް އާއި ވާދީ ޓްރޭޑްރސް އާދެމެދ އެއްބަސްވމެއު އޮތްކަމަށް ބުނެ ޝަހުދު އިބްރާހެ މ އަފުލ ދަޢުވި އޭނާ ސާބިތުކޮށް ދިނުމުގެ ސަބަބުން އ އަޞްލުގޮތް މިހާރު އެވަނީ ބަދަލު ވެފު އެވެ. މާނައަކީ، ޝަހުދު އިބްރާހީމް އާއި ވާދީ ޓްރޭޑްރސް އާދެމެދ މިދެންނެވި އެއްބަސްވުން އޮތްކަން ސާބިތުވެއެވެ. ވީމާ، އެއެއްބަސާ ވުން މިހާރު އުވާލަކަމަށ ބުން ދިފާޢު ނަގާ ފރާތަކޮވާދީ ޓްރޭޑީ ރސ ކަމަށްވާތީ، އެއެއްބަސްވުން އުވާލިކަން ސާބިތުކަށްދޭންޖެހޭ ފަރާތަކީ ވާދޫ ޓްރޭޑަރސްއެވެ. އެކަން ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އަކުން ސާބިތެއް ނުކޮށްދެއެވެ.އަދ އެކަނި ސާބިތުކޮށްދޭކަށ މަސައްކަތެއްވެސ ކޮށްފައިވާކަން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. އެއެއްބަސްވުން މަހާރުވަނީ އެތައް ދުވަހެއްގެ ކުރިން އ ނގަބަހުން އުވާލާފައޭ ވާދީ ޓްރޭޑެ ރސްގެ ފަރާތުން، ބުނެލާ ބުނެލުމަކަށ އެކަމެއް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. ކުރިން ބަޔާން ކުރިހެން، މިބާވަތުގެ އެއްބަސްވުމަކީ، ޤާނޫނީގޮތުން ބެނދެވިގެނުދާނެ ސީރިއަސް ނަތީޖާތަކެއް އުފެއްދުމް ގެ ޤާނޫނީ ނިޔަތް އޮވެގެނުވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށީ ވާތީ، މިބާވަތުގެ އެއްބަސްވމަކ އެހާ ކަންފަސޭހަ ގޮތެއްގައި ބުނެލާ ބުނެލުމަކުން ނިމުމަކަށް އައިސްފިކަމަށް ނިންމޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
24ޕްރިސިޑެންސް 4މިއެއްބަސްވުމަކީ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ބެލިނަމަވެސް، 40 ފޫޓުގެ ކޮންޓެއިނަރެއް އެތެރެކުރުމުގެ އަގަށްވ 568،700.00ރ )ފަސްލައްކަ ފަސްދޮޅަސްއަ ށހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( ޝަހުދު އިބްރާހމްގީ ފަރާތުނ 24 ފެބުރުއަރީ 2016 ގައި ވާދީ ހާރޑްވެއަރ ދެއްކި ހިސާބުން ފެށިގެން މިއެއްބަސްވުން ވުޖޫދުވެފައިވާނ ކަމަށް ބުރަވާންޖެހެއެވެ. އަދި ވާދީ ހާޑްވެއަރއިނ އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސް އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ގެރެންޓީ ޗެކްގެގޮތުގައި ދޫކުރިކަމަށް ބަޔާންކުރާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:0005818 ޗެކުގައި އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ލިބޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރާ ތާރީޚް ކަމަށްވާ 31 އޮގަސްޓް 2018 ގެ ނިޔަލަށް އެއެއްބަސްވުން ވުޖޫދުގައި ވާނެކަމަށް ބުރަވާންޖެހެއެވެ. 31 އޮގަސްޓް 2018ގެ ފަހުން މިއެއްބަސްވުން ދެމެހެއްޓިކަން ސާބިތުކުރެވޭނެ އެހެން އިތުރު ހެއްކެއް ނެތެވެ. ތިންވަނަ ނުކުތާ:
25ޕްރިސިޑެންސް 5އިސްތު އުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި ތިންވަނަ ނުކުތާގައި ބަޔާން ކުރަނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ވާހަކައެވެ. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމާ ގުޅޭ ގޮތުން، ބަލަންޖެހެނީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނ ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ އަށެވެ. އެމާއްދާގައި ބަޔާން ކުރަނީ؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު 23- )ހ( ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިޔަކު އެ ކޮންޓްރެކްޓަކާ ޚިލާފުޢަ މަލެއ ދިނުން ކޮށްފިނަމަ، އްޢަ މަލެއ ކުރުމުން ލިބުނު ގެއްލުމަކަށް އެއަމަލުކުރި މީހަކު، ބަދަލުދޭން ޖެހޭނެއެވެ . )ށ( މިމާއްދާގެ )ހ( ގައިވާ ގޮތުން ބަދަލުދޭން ޖެހޭނެ ގެއްލުމަކީ :
1. ކޮންޓްރެކްޓާޚލާފުވުމުގި ސަބަބުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުން
2. އެފަދަޚލާފި ޢަ މަލެއ ކުރުމުން ލިބިދާނެކަން ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިންނަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުން . ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 މިފަދައިންނެވެ.
26ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބި ބުން ސީދާ ލިބުނު ގެއްލުމަކަ ކޮބައީތް ބަލާއިރު، ޝަހުދު އިބްރާހް މްގެ ފަރާތުނ ބުނެފައިވަނީ އެއްބަސް ވެފައިވާ ގޮތަށް ޝަހުދު އިބްރާހިމް އިނާ ވެސްޓްކުރ ފައިސި އަނބުރާ ލިބި ފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. މނުކުތާއާއ ގުޅިގެނި ވާދީ ޓްރޭޑރސ އިން ހުށަހެޅް ބަޔާނުގައި ބަޔާނި ކޮށްފައިވަނީ؛ " ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އެކު ޖުމުލަ އިންވެސްޓް ކޮށްފައިވަނާ 1،706100.00 ރ )އެއްމިލިއަށ ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ( ދިވެހި ރުފިޔާ ކަމަށާއި، ޖުމުލަ ފައިސާގެ ތެރެއިން 568،700.00 ރ އުނިކުރުމުން ބާކީވ 400.00،1،137ރ )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހތަރަ ސަތޭކ( ދިވެހި ރުފިޔާއަކީ، 04 ޕޭމަންޓަކަށ ބަހާލައިގެން ފަހަ ރަކ 284،350.00ރ )ދެލައްކަ އަށި ޑިހަ ހަތަރުހާސް ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް( ދިވެހި ރުފިޔާގެ މަގުން ދެއްކި ފައިސާއެއް ކަމަށާއި، އަދި މިދެންނެވ 04 ޕޭމަންޓުން ދެއްކި ފައިސާއަކީ އެފައިސާ ދެއްކުމަށް ކަމަށް ދަޢުވާ ލިބޭފަރާތުން ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށް ޙަވާލުކުރި ޗެކުގައި އެވާ ފައިސާ ކަމަށް ދަންނަވަމެވެ. އަދި މިކަމުގެ ތަފްޞީލުތައް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދަޢުވާއަށް ޖަވާބުދިނުމަށް ހުށަހެޅި ފޯމްގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް ދަންނަވާފައި ވާނެއެވެ." މިފަދައިންނެވެ. ދަޢުވާގެ ޖަވާބު ފޯމްގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވަނީ؛ " 9.1 ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ލިބޭފަރާތަށ ރިސިޕްޓް ނަންބަރު: 313، 11، 20، 45، 337 މި ފަސް ނަންބަރުގެ ރިޝ ޕްޓުން ޙަވާލު ކޮށްފައިވަނީ 1،705،100.00 ރުފިޔާކަނ ސާބިތުކޮށްދިނުން )މަތީގައި ދެންނވ 05 ރިޝިޕްޓްގެ ކޮޕީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފޯމާއިއެކު ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.
9.2 ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޖާރނަލް ނަންބަރު: 85، 95، 104، 118، 119، 121، 2 މި ހަތް ޖަރނަލް ނަންބަރުން 98/2،310،072 ރުފިޔާ ދަޢުވާ ލިބޭފަރާތުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ދީފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް ) މިދެންނެވ 07 ޖެރނަލްގެ ކޮޕީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފޯމާއެކު ހުށަހަޅާފައިވެއެވ.
9.3 އިސްވެދެންނެވި 9.2 ގައި ބަޔާންކުރި ފައިސާގެ އިތުރަށް ޕޭމަންޓް ވައުޗަރ ނަންބަރު:WM19 ގައި BML ގެ 005815 ގެ ޗެކުން ދެއްކި 37/45،660 ރުފިޔާ އާއި ޕޭމަންޓް ވައުޗަރ 159 SBI ގެ 1517067 ގެ ޗެކުން ދެއްކި 37/35،660 ރުފިޔާ އާއި، ޕޭމަންޓް ވައުޗަރ 216 SBI 1531205 ގެ ޗެކުން ދެއްކި 37/35،660 ރުފިޔާއާއި ޕޭމަންޓް ވައުޗަރ 10 BML ގެ 002586 ގެ ޗެކުން ދެއްކި 37/25،660 ރުފިޔް އާ އ އަދި މީގެ އިތުރުން SBI ގެ ނަންބަރު 2127338 ގެ ޗެކުން ދެއްކި 50،000.00 ރުފިޔާ މިޢަދަދަކ ވާދީ ޓްރޭޑާސްއިނ ކުރިން ބަޔާން ކުރް ޢަދަދާއި އަދި ބަޔާންކުރެވުނު ރިޝިޕްޓް ނަންބަރުތަކުގެ ޖުމްލަ އެއްކުރުމުން އނި ނ ޢަދަދެއް ނޫނެވެ. ރިޝިޕްޓްތަކުން ފެންނަ ރަގަޅު ޢަދަދަކީ ކުރިން ބަޔާންކުރާ 706100.00،1ރ )އެއްމިލިއަށް ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ( ރުފިޔާއެވެ. އާއިއެކު 192،641.48 ރާފިޔާވެސ ދަޢުވް ލިބާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތަށް ދައްކާފައިވެއެވެ. )މިކަން ސާބިތުކޮށް ދިނުމަށް މި ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރި ޕޭމަންޓް ވައުޗަރތައް މި ބަޔާނއ އެކި ހުށަހެޅީމެވެ.(" މިފަދައިންނެވެ.
27ޕްރިސިޑެންސް 6ވާދީ ޓްރޭޑާރސްގެ މަތީގައިވާ ދެ ބަޔާނަށް ބަލިއިރު، ޝަހުދު އިބްރާހީ މ ހުށަހެޅް ކަތާބީ ހެކިތަކާއި އަދި ވާދޫ ޓްރޭޑީރސްގެ އިޢުތިރާފުން، ސާބިތުވާން އޮތީ، ޝަހުދު އިބްރާހމީ 706100.00،1ރ)އެއްމިލިއަށ ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ ރުފިޔާ ( އިންވެސްޓް ކޮށްފައިވާ ކަމެވެ. އެފައިސާއަކީ އަނބުރާ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއްކަމާއިމެދު ދެބަސްވުމެއް ނެތެވެ. އެކަން އ ނެގެނީ، އެފައިސާ ޝަހުދު އިބްރާހަ މްއަށް ދެއްކިކަމަށް ވާދީ ޑްރޭޑާރސްއިން ބުނާތީއެވެ. އެއީ ދައްކަން ނުޖެހޭ ފައިސާއެއްނަމަ، އެފައިސާ ދެއްކިކަމަށް ވާދޫ ޓްރޭޑާރސްއިން ބުނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
28ޝަހުދު އިބްރާހީ މ 706100.00،1ރ )އެއްމިލިއަށ ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ ރުފިޔާ ( މިއެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންވެސްޓް ކޮށްފައިވކަނާ ވާދީ ޓްރޭޑް ރސްގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާތީ، އެފައިސައަނބުރާ ދެއްކިކަމަށް ސްބިތީކޮށދިނުމުގެ ބުރަ އޮތެ ވާދީ ޓްރޭޑްރސްއަށަ ވެ. އެފައިސާ ނުދައްކާކަން ސާބިތުކޮށީދިނުމަކީ ޝަހުދު އިބްރާހީމްގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ.
29ވާދީ ޓްރޭޑަރސް އިން ބަޔާނީކުރާގޮތުން، ޝަހުދް އިބްރާހީމް އިންވެސްޓްކުރި 706100.00،1ރ )އެއްމިލިއަށ ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ ރުފިޔާ (ގެ ތެރެއިން، 700.00،568ރ )ފަސްލައްކަފަސްދޮޅަސް އ ށަހާސ ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ ( އީނިކުރަންޖެހެއެ ވެ. އެކަމާއިމެދު ޝަހުދު އިބްރާހީމް އިންކާރު ނުކުރާތީ، އ
700.00،568ރ)ފަސްލައްކަ ފަސްދޮޅަސް އ ށަހާސް ހތްސަތޭކ ރުފިޔާ ( އަކީ ވާދީޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް އަނބުރާ ދެއްކި ފައިސާއެއްކަމަށް ބުރަވާންޖެހެއެވެ. ބަކ އޮތީ 400.00،137،1ރ )އެއްމިލިއަނ އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކަ ރުފިޔާ (، 284.350.00 ރ )ދެލައްކަ އައްޑިހްހަތަރުހާސް ތިންސަތޭކަ ފަންސާސ ރުފިޔް ( ގެ މަގުން 04 ޕަމަންޓަކުން ދައްކާފައިވާނެ ކަމަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރަ ސްއިން ބުނެއެވެ. އެކަނ ސާބިތު ކުރުމަށް ވާދީ ޓްރޭޑރސްއިނ ހެކް ހުށަހެޅިކަން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފީކުރި ފަރާތުނު ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ފޯމާއެކު ހުށަހެޅި ކިތާބީ ހެކިތަކުން އެކަން ސާބިތުވާކަމަށް ވާދޫ ޓްރޭޑރސްއިން ބުނެއެވެ.
30އެކަނ އޮތް ވާދީ ޓްރޭޑރސްއިން އެބުނަ ގޮތަށްތޯ ބަލާއިރު، ވާދީ ޓްރޭޑާރސް އިނަ ޙަވާލާދޭ ޖ ރނަލ ތަކަށް ބަލާއިރު، 04 )ހަތަރު( ޕޭމަންޓަށްވުރެ ގިނަ ޕޭމަންޓްތައ އެބަޔާން ކުރް ޖާނަލްތަކުން ފެނެއެވެ. ވީމާ، ވާދޫ ޓްރޭޑރސްއިނ ބުން ބަސް ރ ނަގަޅު ކަމަކަށް ބުރައެއް ނުވޭ ވެއެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ވާދީ ޓްރޭޑާރސްއިން ޙަވާލާދީ ޖާރނަލްތަކަށް ބަލާއިރު، އެއިން ކޮންމެ ޖ ރްނަލް އޭ ނޓްރީއެއްގައ ހިމެނި 284،350.00 ރ )ދެލައްކަ އައްޑިހަ ހަތަރުހާސް ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް ރުފިޔާ( ތަފްޞީލުގައި Biscuit “half container money Hupseng and Investment of a new container” މިޢިބާރާތް ލިޔެފައިވެއެވެ. ވީމާ، ހާފް ކޮންޓެއިނަރއެއްގެ ފައިސާ ދިނުމާއެކު އަނބުރާ އިންވެސްޓް ކުރަމުންދަނީކަމަށ ޝަހުދު އިބްރާހމީ ބުން ބުނުން ވަރުގަދައެވެ.
31ޕްރިސިޑެންސް 7ވާދީ ޓްރޭޑަރސްގެ ފަރާތުން ޝަހުދު އިބްރާހީމެ އިންވެސްޓްކުރި ޢަދަދަށްވުރެ ގިނައިން ފައިސާ އަނބުރާ ދެވިއްޖެކަމަށް ބުނާއިރު، ކުރިން ބަޔާންކުރިހެން، މި އެއްބަސްވުމަކީ ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެކެވެ. ފައިދާ ހޯދުމުގެ ގޮތުނު ކޮށްފައިވް އިންވެސްޓެކެވެ. އެހެންކަމުން، އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާގެ އިތުރީ ން ފައިދާގެ ގޮތަގައި ވާދޫ ޓްރޭޑްރސްއިން ދީފައިވާ ފައިސާއަކީ އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުން ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދ ފައިދާގެ ގޮތުގައި ދިނުފައިސާގެ މިންވަރަކީ އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާގެ މިންވަރަށްވުރެ ގިނަ ޢަދަދެއްކަމަށްވިޔަސް އެފައިސާއަކީ އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުން ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. މިމައްސަލައިގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ޖާނަލް ނަންބަރު:85 )14 ޖޫން 2016،( 95 )16 ޖުލައި 2016،( 104 )7 އޮގަސްޓް 2016( 118 )21 ސެޕްޓެމްބަރު 2016( 119 )14 ނޮވެމްބަރު 2016( 121 )27 ނޮވެމްބަރު 2016( އަދި 2 )5 ޖެނުއަރީ 2017.( ވައުޗަރ ތަކަށް ބަލާއިރު، 25 އޭޕްރީލް 2018ގެ ވައުޗަރ ނަންބަރު SBI01 194 ގައު ބަޔާންކުރި ޗެކް ނަންބަރ 2127338 އިން ވާދީ ހާޑްވެއަރ1 ގެ އެކައުންޓުން ދކުރޫ 50،000.00 ރ )ފަންސާސ ހާސް ރުފިޔާ ( ފ ޔި ވައި ދެން ބަޔާންކުރާ ވައުޗަރ ތަކަކީ ފައިދާ ދިނުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ވައުޗަރ ތަކެކެވެ. މިދެންނެވ 50،000.00ރ )ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާ(ގެ ވައުޗަރ ގައި ބަޔާން ކުރަން “Being the part payment of CHQ.NO.0005818 Guarantee cheque for deposit of 4 half container kerk biscuit” މިފަދައިންނެވެ.ވީމާ މ50،000.00 ރ )ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާ( ފިޔަވައި، ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ޗެކްނަންބަރު:0005818 ގައި ހިމެނޭ ބަކީ އޮތް 400.00،137،1ރ )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކ ރުފިޔާ (، ދެއްކުމަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީ މްއަށް ފައިސާ ދިންކަން ސާބިތުވާކަށް ނެތެވެ.
32ޕްރިސިޑެންސް 8މި މައްސަލައިގައި، ޝަހުދު އިބްރާހީމް ގެއްލުމުގު ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަށް އެދިފައިވާ ފައިސާގެ ތެރޭގައި، ހިމެނޭ އަނެއް ބަޔަކީ، ކޮންމެ މަހަކު 03 )ތިނެއް( ކޮންޓެއިނަރުގެ 2/1 ފައިދާ ދޭނެކަމަށް ބުނާ ބުނުމާ އެއްގޮތަށް ފައިދާ ނުދީ އޮތް އޮތުމެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ މަހަކު 03 ކޮންޓެއިނަރުގެ ފައިދާ ދޭނެކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާކަނ ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. އަދި ހުށަހެޅުނު ވައުޗަރުތަކަށ ބަލާއިރުވެސް އެއްވެސް މަހެއްގައ ތިން ކޮންޓެއެ ނަރުގެ ފައިދގ 2/1 ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ދިންކަމަކަ ށ އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ވާދީ ޓްރޭޑީ ރސްއިނ ދެމުން ދިޔައީ 40 ފޫޓުގެ ކޮންޓެއިނަރެއްގެ 2/1 އަށްވާ 20 ފޫޓުގެ ކޮންޓެއިނަރެއްގެ ފައިދާކަމަށް ޝީހުދަ އިބްރާހީމް ބުނެއެވެ. އެއީ މަހަކު 45،660.37ރ )ސާޅީސްފަސްހާސް ހަސަތޭކ ފަސްދޮޅަސްރުފިޔާ ތިރީސ ހަތްލާރި( ނުވަތަ 35،660.37ރ )ތިރީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްފޮޅަސ ރުފިޔް ތިރީސ ހަތްލާރި( ކަމަށް ވައުޗަރު ތަކުން ދަލީލު ކުރެއެވެ. ވީމާ ކޮންމެ މަހަކު 03 )ތިނެއް( ކޮންޓެއިނަރގެ ފައިދާގު 2/1 ޝަހުދު އިބްރާހމްއަށް ނަގައިދެވިދާނެ ކަމަކަށް ބުރައެއެނުވެ ވެއެވެ.
33ހަމައެހެންމެ، ޝަހުދު އިބްރާހީ މްއަށް ފައިދާގެ ގޮތުގައި ދޭންޖެހި ނުދީ ހުރި ފައިސާވެސް މިމުޢާމަލާތުގެ ތެރޭގައި ދައުރުކޮށ އޭގެން މަންފާ ހޯދާފައިވާނޭކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަކަށް އެފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ހޯދި ފައިދާ ލިބިދިނުމަށް ޝަހުދު އިބްރާހް މ އެދް އެދުމަކީވެސ ޝަރީޢަތަށް އެކަންކަން ސާބިތުކޮށް ދިނުމަކާއި ނުލައި ޝަރީޢަތުން ނަގައިދެވޭނެ ފައިސާއެއް ނޫނެވެ. ހތަ ރުވަނަ ނުކުތާ:
34މިމައްސަލައިގައި ޝަހުދު އިބްރާހީ މްގެ ފަރާތުން އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިދާ ހަދުމަށް އެދިފައިވަނީ ވާދޫ ޓްރޭޑރސްއިން ދޫކޮށްފައިވާ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:0005818 ޗެކުގެ މައްޗަށް އެކަނި ބުރަވެ ނންކަނ ދެން ހުށަހެޅުނު ވައުޗަރ ތަކުންނާއި ޖްރީނަލް އެނީ ޓްރީ ތަކުންނާއި ޝަހުދު އިބްރާހަމް ވާދޫ ޓްރޭޑްރސްއަށ ފައިސް އިންވެސްޓްކުރި ރަސީދުތަކުން ސާފުކޮށް އެނގެން އޮވެއެވެ. ބޭނ ބޭންކް އފޮ މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:0005818 ޗެކު ގައް އޮތ 400.00،1،137ރ )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކ ރުފިޔާ (ގެ ތެރެއިން، 25 އޭޕްރީލް 2018 ގައި ވައުޗަރ ނަންބަރު SBI01 194 ގައު ބަޔާނކުރ ޗެކާ ނަންބަރ 2127338 އިން ވާދީ ހާޑްވެއަރ1 ގެ އެކައުންޓުންޝަހުދު އިބްރާހިމްއަށ ދކުރ 50،000.00ރ )ފަންސާސ ހާސް ރުފިޔާ ( އުނިކޮށް، އިންވެސްޓްކުރި ފީއިސާގަ ގޮތުގައެ ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ލިބިދޭންޖެހެއެވެ. މައްސަލއިގަ ނިންމުން:
35ޕްރިސިޑެންސް 9ތިރީގައި ބަޔާން ކުރާކަންކަނ އެގޮތުގެމަތިން ކަނޑައަޅައް މިމައްސަލަ ނިންމަން ފެނެއެވެ.
35.1 ހުށަހެޅިފައިވާ ކިތާބީ ހެކިތަކާއި ދެފަރާތުގެ ބަހުގެ މައު ޗަށް ބުރަވާއިރު، ޝަހުދު އިބްރާހީމް އާއް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއާ ދެމެދޭހަފްސަންބްރްނޑްގެ ކްރީމް ކްރކަރ ބިސްކޯދު އެތެރެކުރުމ ގުޅާ ގޮތުނ ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާކަން ސާބިތު ވެއެވެ.
35.2 މިއެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ޝަހުދު އިބްރާހީ މ 100.00،706،1ރ)އެއްމިލިޔަން ހަތްލައްކަ ހަހާސް އެއްސަތޭކަ ރުފިޔާ( އަންވެސްޓްކޮށްފައިވާކަން ވާދީ ޓްރޭޑރސްގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވެއެވެ.
35.3 އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާގެ ތެރެއިން، އަނބުރާ ދައްކާފައިވަނީ، 568،700.00 ރ )ފަސްލައްކަ ފަސްދޮޅަސް އަށހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( އާއި 50،000.00 )ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާ( އާއެކު ޖުމްލަ 618،700.00 ރ )ހަލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( ކަމަށ ސާބިތުވެއެވެ.
35.4 ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ޝަހުދު އިބްރާހީ މްއަށް ދޫކުރި ބޭނ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:0005818 ޗެކު ގައް އޮތ 400.00،1،137ރ )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކ ރުފިޔާ( ގެ ތެރެއިން، 618،700.00ރ )ހަލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކް ރުފިޔާ( އުނިކުރުން ބާކީ އޮތ 518،700.00 ރ )ފަސްލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތަސަތޭކަ ރުފިޔާ( އަކީ ވާދޫ ޓްރޭޑީރސްއިން ޝަހުދު އިބޭ ރާހމްއަށ އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސް އަނބުރާ ދިނުމުގެ ގޮތުން ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއްކަން ސާބިތުވެއެވެ.
35.5 ދަ ފަރާތުން ކޮށްފުއިވާ މުޢާމަލާތުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތަކީ 30 މްސްދުވަސްކަމަށް ބުރަވެއެވެ. އަދި ޝަހުދު އިބާ ރާހިމްއަށް ފައިދާ ދީފައިވާ މަސްތަކަށް ބަލާއިރު، ފައިދާގެ ގޮތުގައި ދީފައވަނ މަހަކީ 45،660.37 ރ )ސާޅީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ރުފިޔާ ތިރީސް ހަތްލާރި( ކަމަށް ޖަރނަލް އެންޓްރީތަކަށ ބެލުމުން ބުރަވެއެވެ. ވީމާ، އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތުކަމަށް ބުރަވެވޭ 30 މަސްދުވަހުގެ ތެރެއިން ފައިދާ ދީފައިވާ މަސްތައް އުނިކޮށް ފައިދާ ނުދީ ހުރި މަސްތައް ވާދިޑްރޭޑރސްއިނަ ބަލައި އެމަސްތަކަށް މަހަކު .3745،660 ރ )ސާޅީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ރުފިޔާ ތިރީސްހަތްލާރި( މަގުން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ވާދީ ޓްރޭޑރސްއިނ ފައިސް ދޭންޖެހޭކަމަށް ބުރަވެއެވެ.
36މިމައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވެ.
37މިމައްސަލައިގައި ފައިދާ ދީފައިވާ މަސްތައ އުނިކޮށް ފައިދާ ނުދީ ހުރި މަސްތައްވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް އިން ބަލައި އެމަސްތަކަށް މަހަކު 45,660.37 ރ )ސާޅީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ރުފިޔާ ތިރީސް ހަތްލާރި( މަގުން ޝަހުދު އިބްރާހްމްއަށ ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑައިން ފައިސާ ދޭންޖެހޭކަމަށް ބުރް ވެ ވޭކަމަށް ބަޔާންކޮށެރިޔާސަތ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔުގެ 35.5 ނުކުތާގާއިވާ އެބައި ފިޔަވައި ދެންހުރި ނުކުތާތަކަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވެ.
38ޕްރިސިޑެންސް 10މީހެއްގެ ވިޔަފާރި ހިންގުމަށް އަނބުރާ ދައްކާގޮތަށް ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ޢާއްމު ފަރުދުން ފައިސާ ދިނުމަށްފަހު، އެ ފައިސާގެ ފައިދާގެ ގޮތުގައި ވަކިވަރެއް ލިބިދެވޭނީ އެމިންވަރަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެނ ގިނައިން ފައިދާވެގެންނެވެ.ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް އިތުރު ފައިސާއެއް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރާކަމަށް ވާދޫ ޓްރޭޑަރސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑގެފަރާތުން ބުނެއެވެ.ދެފަރާތުން އ އްބަސްވެފައިވަނީ ޝަހުދު އިބްރާހެމ އިންވެސްޓްކޮށްގެން ރާއްޖެ އެތެރެކުރާ ހަފްސަން ބްރޭންޑްގެ 40 ފޫޓުގެ ކޮންމެ ކޮންޓެއިނަރެއްގެ ފައިދާގެ 2/1 )ދެބައިކުޅަ އެއްބައި( ޝަހުދު އިބްރާހަމްއަށ ދިނުމަށް ކަމަށްވާއިރު، ފައިދާގެ ގޮތުގައް ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ ފައިސ ދިނުމަށް ކަނޑައެޅޭނަކޮނަޓެއިންރ ގެނައުމަށް އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާގެ ޢަދަދާއި، ކޮންޓުއިނަރ ގެނެވުންއަދަދާއި، އޭގެ ޚަރަދާއި، ވިއްކައިގެން ލިބުނު ފައިސާ ހިސާބުކޮށޭ ފައިދާ ވެފައިވާނަމައެވެ. އެކަންކަން ސާބިތު ނުވާއިރު،އަނބުރާ ދައްކާގޮތަށް ޙަވާލުކުރި ނުވަތަ އިންވެސްޓްކުރާ ފައިސާގެ އިތުރުން ފައިދި ގ ނަމުގައްފައިސް ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑެ ގެ ނުރުހުމުގައި އެފަރާތުނި ނަގައިދވިދާނެކަމުގައ ނުދެކެމެވެ.
39އެހެނީކަމުންޝަހުދު އިބްރާހީމް އިންވެސްޓްކުރި ފައިސް އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް އިން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ދޫކުރި ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ނަންބަރު:0005818 ޗެކު ގައް އޮތ 1,137,400.00ރ )އެއްމިލިއަން އެއްލައްކަ ތިރީސް ހަތްހާސް ހަތަރު ސަތޭކަ ރުފިޔާ ( ގ ތެރެއިން، އަނބުރާ ދައްކާފައިވާ ޖުމްލަ 518,700.00ރ )ހަލައްކަ އަށާރަހްސާ ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( އުނިކުރުމުން ބާކީ އޮތް 518,700.00 ރ )ފަސްލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފް ޔާ( އަކިވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުނު ޝަހުދު އިބްރާހީ މްއަށް އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިސް އަނބުރާ ދިނާމުގ ގޮތުނެ ދޭންޖެހޭ ފައިސްކަނ މަދަނަ މިނގ ނޑުން ސާބިތުވާތީވެ، އެ 518,700.00 ރ )ފަސްލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށ އަނބުރާ ދިނުމަށް އަންގައި މި މައްސަލަ ނިންމަން ފެނެއެވެ.
40މި ޤަޟިއްޔާގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ޙުކުމް ކުރުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މިޤަޟިއްޔ އިސްތިއުނާފުކުރުމށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު މައްސަލައިގެ ޚަސްމުންނަށްލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރުމށް ހުށަހެޅުމުގެ މުއްދަތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން މި ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކުރާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 30 )ތިރީސް( ދުވަހެވެ.އަދި އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތު ނިމުނުގްތުގެ ރިޕޯޓު ޚ ޞަމުންނަށ ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާނަމ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނެ ތާރީޚަކީ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޚަސްމުންނ ޙަވާލުކުރާ ތާރީޚެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާސާއަށް ބިނާކޮށްވެސް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ. . ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( . ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( . ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ގޮތުގެ ތާވަލް: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2021/HC-A/170 ޤަޟިއްޔާއާއި ގުޅިގެން ވާދީ ޓްރޭޑާރސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ނ.މަނަދޫ ރަންބިން ޝަހުދު އިބްރާހިމް މަނިކަށް ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭ ގޮތުގެ ތާވަލް ) ޤާނޫނު ނަންބަރު:2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( 262 މާއްދާ އާ ގުޅޭ(: އިންވެސްޓް މަންޓްގެ ފައިސާއާގުޅޭ: )1( ދައްކަންޖެހޭ ޖުމްލަ ފައިސާ: 700.00،518ރ )ފަސްލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( )2( ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތް: ވާދީ ޓްރޭޑާރސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް64/94) -(C )3( ފައިސާ ލިބެންޖެހޭ ފަރާތް: ޝަހުދު އިބްރާހިމް މަނިކު، ރަންބިން ނ.މަނަދޫ () )4( ފައިސާ ދައްކަން ފަށަންޖެހޭ ތާރީޚް: 07 ފެބުރުއަރީ 2023 )5( ފައިސާ ދައްކާ ޚަލާޞްކޮށް ނިންމަންޖެހޭ ތާރީޚް: 06 މެއި 2023 )6( ކޮންމެ އިންސްޓޯލްމަންޓެއްގައ ދައްކަންޖެހި ޢަދަދު: 900.00،172ރ )އެއްލައްކަ އަށާރަހާސް ހަތްސަތޭކަ ރުފިޔާ( )7( ކޮންމެ އިންސްޓޯލް މަންޓެއ ދައްކަންޖެހޭ ތާރީޚް: ފުރަތަމަ: 06 މާރިޗް 2023 ގެ ކުރިން. ދެވަނަ: 07 މާރިޗް 2023 ގެ ކުރިން. ތިންވަނަ: 06 މެއި 2023 ގެކުރިން. ފައިދާގެ ފައިސާއާގުޅޭ: )1( އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތުކަމަށް ބުރަވެވޭ 30 މަސްދުވަހުގެ ތެރެއިން ފައިދާ ދީފައިވާ މަސްތައް އުނިކޮށް ފައިދާ ނުދީ ހުރި މަސްތައް ވާދީ ޑްރޭޑަރސްއިން ބަލައި އެމަސްތަކަށް މަހަކު 660.37،45ރ)ސާޅީސ ފަސްހާސް ހަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ރުފިޔާ ތިރީސް ހަތްލާރް( މަގުން ޝަހުދު އިބްރާހީމްއަށް ވާދީ ޓްރޭޑަރސްއިން ފައިސާ ދޭން .
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 262 ވަނަ މާއްދާ (ފައިސާ ދައްކާ ތާވަލު) އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފު)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު، ޙުސައިން މަޒީދު
- ރިޔާސަތު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ޙުސައިން މަޒީދު