ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A/394
ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑީއާ ވ. ޔާސިރާ ޔޫސުފް (ޖޭއެމްޖޭ އިންވެސްޓްމެންޓް)، 2021/HC-A/394
Public Service Meedeeaa v. Yaasiraa Yoosuf (Jeyemjey Investment) 2021/HC-A/394 (2021/HC-A/394, High Court of the Maldives, 31 August 2022)
ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑީއާ ވ. ޔާސިރާ ޔޫސުފް (ޖޭއެމްޖޭ އިންވެސްޓްމެންޓް)
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ އަގުތައް މާބޮޑުކަމަށް ބުނެ ޝަރުޢީ އަގުކޮމިޓީއެއް މެދުވެރިކޮށް އަގު ކަނޑައެޅުމަށް އެދުނުއިރު، އެކަން ނުކޮށް ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، ދަށުކޯޓުގައި ނުހުށަހަޅާ ހުރި ނުކުތާތަކާއި ލިޔުންތައް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިގަނެވޭނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށު ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ނިންމުން ބިނާކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބު ހުރުމާއި ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވުން ހިމެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާ ކަންކަން ހެކި ޤަރީނާއިން ސާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤު ޚަޞްމުންނަށް އަބަދުވެސް ލިބިގެންވާއިރު، އިންވޮއިސްތަކުގެ އަގު މާބޮޑުކަން ހެކި ހުށަހަޅައި ސާބިތުކޮށް ދަލީލު ދެއްކުމަކީ އެކަން ބުނާ ފަރާތުން އުފުލަންޖެހޭ ބުރައެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ދެފަރާތް އެއްބަސްވެގެން މަސައްކަތެއް ކުރެވޭނީ އަގެއް ކަނޑައެޅިގެން އެ އަގަށް ރުހި ޤަބޫލުވެގެން ކަމަށްވާތީ، ފަރާތަކުން އެދުނު ކަމަށްވިޔަސް ޝަރުޢީ އަގުކޮމިޓީއެއް ހަމަޖައްސައި އަގު ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ؛ އަގުކޮމިޓީ ޙާޟިރުނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13–14)
- ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފު ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ 'ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭ ހެކި' ކަމަށް ބެލެވޭނީ ދަށުކޯޓުގައި އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްކޮށްގެންވެސް ނުލިބި، ހައިކޯޓު މަރުޙަލާގައި ލިބުނު ހެކިއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15–16)
- އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ހައިކޯޓުގައި އައު ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހަޅައި ބަހުސް ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ދަށު މަރުޙަލާގައި ނުހުށަހަޅާ ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިފައިވާ ހެކި އިސްތިސްނާ ގޮތެއްގައި މެނުވީ ހައިކޯޓަށް ނުހުށަހެޅޭނެއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަނުކުރި ނުކުތާއެއް (ދެ އިންވޮއިސްގައި އެއް މަސައްކަތް ހިމެނުން) މަތީ ކޯޓުގައި ބަހުސްކޮށް ނިންމަން ނުޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17–18)
- ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ނުހިފާ ލިޔުމެއް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19)
1މިއީ، ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރ 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އެ ކޯޓުން ނިންމަވާފައިވަނީ، ޝަރުޢީ ނުވަތީޤާނޫނ އުޞޫލަކީ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ، ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ )ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރު: C-0732/2017 (ގެ ފަރާތުން އ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކޮށްދިނުމަށް އެދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލެވުނު ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.
2މި ޤަޟިއްޔާ ގައު އިސްތިއުނާފި ރައްދުވު ފަރާތަކީ ހުޅުމާލެ ފްލެޓް ނަންބަރ 111-2-02 / ޔާސިރާ ޔޫސުފު )ޖޭ.އެމް.ޖޭ އިންވެސްޓްމަންޓް(އެވެ.
3އިސްތިއުނާފު މިކުރެވޭސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ: 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނގޮތުގު ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު،މިއީ، ޔާސިރާ ޔޫސުފގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއުކަމުގައިވާ "ޖ. އެމް.ޖޭ އިންވެސްޓްމަންޓް 2081/2017)-(SP އިނާ ޕަބްލިކް ސަރވިސްމީޑިއގްރޭޑިއޯ ބިލްޑިންގ އިމާރާތުގައި ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކަށް ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް ފޮނުވި އިންވޮއިސްތަކަށާފައިސ ލިބިފައިނުވާތީ، އެ ފައިސެ ހޯދުމުށ އެދް ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގަ މައްޗަށް ޔާސިރު ޔޫސުފާ ދަޢުވާކޮށު ހުށަހެޅުމުން ބެލެ ނ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.
4އެ ޤަޟިއްޔާ ބައްލަވައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމުގައި، "ދެންފަހެ،އިސްވެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެ އިރު، ޔާސިރާ ޔޫސުފގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއްކަމުގައިވާ "ޖޭއެމްޖޭ އިންވެސްޓްމަންޓް" އިން ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ ލިމިޓެޑަށް ކޮށްދިން މަސައްކަތަތު ކ ގެ އަގު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ 6 )ހައެއް( އިންވޮއިސްގެ ޖުމްލަ ކަމުގައިވާ 3,347,598.60ރީ . )ތިން މ ލިއަން ތިންލައްކަ ސާޅީސ ހަތްހާސް ފަސް ސަތޭކަ ނުވަދިހަ އަށް ރުފިޔާފަސްދޅަސް ލާރި( އަކޮ ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ ލިމިޓިޑުން ޔާސިރާ ޔޫސުފްއަށެ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މި ޤަޟިއްޔާގައި ސާބިތުވެފައިވާ 3,347,598.60 ރ. )ތިން މިލިއަން ތިންލައްކަ ސާޅަ ސ ހަތް ހާސް ފ ސ ސަތޭކަ ނުވަދިހ އަށް ރުފިޔް ފަސްދޮޅަސް ލާރި( ޔާސިރާ ޔޫސުފްއަށް ލިބިދިނުމުގެ ގތުނޮ 31 އޮކްޓބަރޯ 2021 އިން ފެށިގެން ކޮންމެ މަހަކު އެ މަހަކަށް ޖެހޭވަރު ސިވިލް ކޯޓަށް ދައްކަމުންގޮސް މީލދާ 4 )ހަތަރެއް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ދަރަނި ޚަލާޞް ކުރުމަށް ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ ލިމިޓެޑަށް އަންގައި ޙުކުމްކޮށްފީމެވެ." މިފަދައިން ޙުކުމްކޮށްފައިވާކަން އެ ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުން އެނގެން އޮވެއެވެ.
5ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ: 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އެ ކޯޓުން ނިންމާ ފައިވަނީ، ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނެ އުޞޫލަކީ ޚިލާފަށްކަމަށބުނެ ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ ފަރާތުން 1 )އެކެއް( ނުކުތާ ހުށަހަޅައި އެ ނުކުތާއާ ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެ ނުކުތއަކ؛
5.1- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ: 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ ނިންމެވިއިރު ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 )ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު(ގ 5 ވެނ މާއްދާގަ )ށ( ގައި، ފަނޑިޔާރު މައްސަލަތައް ނިންމެވުމުގައި، ރިޢާޔަތް ކުރަންޖިހޭ ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށްފައވާއިރު، އެ މާއްދާގެ ) ށ ( ގ 1 އަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.
6ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ: 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އެ ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ، ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނެ އުޞޫލަކީ ޚިލާފަށްކަމަށބުނެ ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގާ ފަރާ ތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާ އަށެ އ،އ ނުކުތާއިގުޅިގެނ މައްސަލައިގައް ހިމެނި ފަރާތްތަކުން ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު، އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
7ޕްރިސިޑެންސް 1ދަށު ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އިސްތިއުނާފު ކުރަން ހުށަހަޅާ ޙުކުމް ނުވަތަ ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބުތަކްއ ހުރުން ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤެ ކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނާ ކަންކަންހުރުނ ހިމެނޭކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.
8އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލުއަކީ، ޔާސިރާ ޔޫސުފަ ގޭނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއްކަމުގައިވާ "ޖ.އެމް. ޖޭ އިންވެސްޓްމަންޓް" އިނެ ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއގާ ރޭޑިއޯ ބިލްޑިންގ އިމާރާތުގައި ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް ފޮނުވި އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސ ލިބިފައިނުވާތީ، ޕަ ބްލިކ ސަރވިސް މީޑިއާގެ މައްޗަށ ޔާސިރު ޔޫސުފާ )ޖޭ.އެމް.ޖޭ އިންވެސްޓްމަންޓް( ދަޢުވާކޮށްފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.
9ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ އަށާ ކޮށްދިން މަސައްކަތުގެ އަގު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާފައިވާ 6 )ހައެއް( އިންވޮއިސްގެ ޖުމްލަ ކަމުގައިވާ 3,347,598.60ރ.)ތިން މިލިއަން ތިންލައްކަ ސާޅް ސ ހަތީހާސ ފަސް ސަތޭކަ ނުވަދިހަ އަށރުފިޔީ ފަސްދާޅަސް ލާރި( އަކޮ ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއުއިންޔާސިރާ ޔޫސުފއަށ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ސިވިލް ކޯޓުން އެ މައްސަލަ ބަލައި ނިންމާފައިވެއެވެ.
10އިސްތިއުނާފުކުރެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައިގަނޑު ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވާ ޤަޟިއްޔާ ނިންމާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/13 )ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު( ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށް ބުނާ ބުނުމެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު(ގެ 43ވަނަ މާއްދާ
11ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ)ހ( ގައި "ފަނޑިޔާރުންގެ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި، ފަނޑިޔާރުން ޢަމަލުކުރާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނަށެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގައި ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަން ނިންމުމުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އެކަމެއް ކަނޑައަޅާފައިވާގޮތަށ ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރަނވާނެއެވް ." މިފަދައިން ބަޔާންކޮށް، އެއާ ވިދިގެން އައި )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ "މި މާއްދާގެ)ހ( ގައިވާ ގޮތުގާމަތިން، ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރުން ރޢި ޔަތްކުރަންވާނެއެވެ." މިފަދައިން ކަމާއި، ފަނޑިޔާރުން ރޢާޔަތްކުރަންވާނ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން )ށ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރުގައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ "މައްސަލައި ގެ ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާ" ކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.
12އެގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މި ކޯޓުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފރާތުނ ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ 02 އިންވޮއިސްއެއގައ އެއް މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، އެކަންކަން ބަލަންވާ ވަރަށް ނުބަލާއާސިވިލ ކޯޓުން މައްސަލް ނިންމފައިވް ކަމަށެވެ. އަދި ދެވަނަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، އިސްތިއުނާފި ރައްދުވު ފަރާތުނަ ސވިލ ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވް އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ އަގުތަކަކީ އެފަދަ މަސައްކަތަކަށް ހިނގާނެކަމަށް ބެލެވޭ ޚަރަދަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑު ޢަދަދުތަކެއްކަމަށްވތީ،ޝަރީޢަތުން އަގު ކޮމެޓީއެއ ކަނޑައަޅް ދެއްވާ، އަގު ކޮމެޓީއަކުން އެ މަސައްކަތްތަކަށް ކަނޑައަޅާއަގަކަށް ޕަބްލިކް ސަރވސް މީޑިއާ އިން ފައިސާ ދައްކާނެ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައިއެދިފައި ވީނަމަވެސް، އެކަން ފުރިހަމކޮށ ނުދެއްވައި މައްސަލައިގެ ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވު މެވެ.
13ޕްރިސިޑެންސް 2ޕްރިސިޑެންސް 3ޝަރީޢަތަށް ޚަޞްމުން ހުށަހަޅާ ކަންކަން ހެކް ޤަރީނާ ހުށަހަޅައިގެން ސާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ އަބަދުވެސް ޚަޞްމުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤކަށވާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 އިންވޮއިސް ނަންބަރު 240 އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު 246 އަގު، ބޮޑުކަން ސާބި ތުކޮށ ދިނުމަށް ހެކް ހުށަހަޅި އެކަންތައްތައްޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކޮށްދީ އެކަމުގެ މައްޗަށ ދަލީލު ދެއްކުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރެ ފަރާތުން އުފުލަންޖެހޭނެ ބުރައެއްކަން އެނގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އ ކަންތައް ތައް ސާބިތުކޮށެދިނުމަށް އ އްވެސ ހެއްކެއާއިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުންހުށަހަޅާފައިވި ކަން އެނގެން ނެތްކަމާއި އަދި ސިވިލް ކޯޓުގައި މައްސަލަ ބެލިއިރު ސިވިލް ކޯޓުންރިޢާ ޔަތް ނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވަން ކޮން ހެއްކެއްކަންވެސް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް މިކޯޓުގައި ބުނދެވިފައެއ ނެތެވެ.އަދި މީގެއިތުރުންވެސް، އސްތިއުނާފީރައްދުވާ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ އަގުތަކަކީ އެފަދަ މަސައްކަތަކަށް ހިނގާނެކަމަށް ބެލެވޭ ޚަރަދަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑު ޢަދަދުތަކެއްކަމަށްވާތ، ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅއ އަގު ކޮމެޓީއަކުން އަގުކުރުމަށްފަހ ފައިސު ދިނުމަށާ އެއްބަސްވާކަމަށް ބުނެ ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު، އާންމު އުޞޫލަކީ ދެފަރާތއ އެއްބަސްވެގެން މަސައްކަތެއް ކުރެވޭނީ އަގެއް ކަނޑައެޅިގެން އެ އަގަކާ ރުހި ޤަބޫލުވެގެން ކަމަށްވާތީ، އިސްތިއުނފުކުރެވިފައާ މިވާ މައްސަލާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ބަލާއިރު، ޝަރުޢީ އަގު ކޮމެޓީއެއ މެދުވެރިކޮށް އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވ މައްސަލާގައި އަގުކޮމިޓީއެއް ޝަރީޢަތުން ހަމަޖައްސައްއަގެއް ކޭ ނޑައަޅަން ޖެހަޤާނޫނީ ހަމައެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ދެއްކިފައިވާކމަށ ނުދެކެމެވެ.
14އެހެންކަމުން އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ އަގުތަކަކީ އެކަށީގެންވާ އަދަދެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ އެކަށީގެންވާ އަގެއް ދެނެގަތުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ޝަރުޢީ އަގުކޮމެޓީ ޙާޟިރުކޮށްދ އެސެސްމެންޓެއް ހެދުމަށް ޝަރީޢަތުގައީ އެދުނުނަމަވެސް، ޝަރުޢީ އަގުކޮމެޓ ޙާޟިރުކޮށް އެސެސްމެންޓެއް ހެދުމަކާނު ލައި މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ ޤީނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ނުފެނެއެވެ. ވުމާއެކު، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ، ޢަދުލުއިންސާފުގެ ނިޒާމު ބޭނުންކޮށްގެން، ނާޖާއިޒް މަންފާއެއް މީހަކަށް ލިބޭގޮތަށް ނުވަތަ ނުޙައްޤު މުއްސަނދިކަމެއާމީހަކަށްހޯދުމަށް މަގުފަހިވގޮތަށ ކަމަށް ބެލެވޭނެ ހަމައެއްނެތެވެ.
15ޕްރިސިޑެންސް 4ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމަށް ބަލައިގެންކަމަށްދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނެ ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމާއި، އަދި އުމާއްދާގެ )ހ( ގައި އެހެން ބުނެފައި އޮތުމަކީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރަ ޞިތު ލިބިފައިނުވާ ހެކެއިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅުމަށް ހުރަސްއަޅާކަމެއ ނޫންކަމަށް އެ މާއްދާގެ )ށ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވއެވެ.
16ދަށް ކޯޓުގައު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިނުވާ ހެކި' ކަމަށް ބެލެވޭނީ، މައްސަލަ ދަށު ކޯޓުގައި ހިނގަމުން ދިޔައިރު އެކަށީގެންވާ މަސައި ކަތްތަކެއ ކޮށްގެންވެސް އެ މަރު ޙަލާގައަ ނުލިބޭ ހެކި، އެކަމަކު ފަހުން ހައިކޯޓް މަރުޙަލާގައި ލިބުން މެދުވެރިވާ ]ހެކި ކަމަށާއި[ އެފަދަ ހެއްކެއް ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅް އެ ކޯޓުން ބޭ ލައިގަތުނަ ޤާނޫނު މަގުފަހިކޮށްދީ ކަމަށް ދްވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
17ޕްރިސިޑެންސް 5ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅު އިސްތިއުނޫފާ މައްސަލަތަކުގައި، އާންމު އެ ޞި ލަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގ ހައި ކޯޓުގައި އައު ހުށަހެޅުންތައް ހުށަހަޅާއެއާމެދު ބަހުސް ނުކުރަމަ ވެ. ދްށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކުން ބަލައި ފައިޞަލާކޮށްފައިވާ މައްސަލައެއް، ދިވެހިރާއި ޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފްކުރެވ ހިނގަމުނދާއިރު، ދަށު މަރުޙަލާގައި ހުށަނެ ޅ ހެކި ނުވަތަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިފައިވާ ހެކި، އިސްތިސްނާ ގޮތެއްގައި މެނުވީދިވެހިރާއްޖޭގ ހައިކޯޓަށެ ހުށަނޭޅޭނެކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ.
18އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން މަސައްކަތްކޮށް، ހުށަހަޅާފައިވާ 2 އިންވޮއިސްގައި އެއް މަސައްކަތެއް ކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންތައްތަކަކީ، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުގައި ހިންގުނުއިރު، އެއްވެސް ވަރަކަށް ފާހަގަކޮށްފައިވާކަމެއްކަނ އެނގެން ނެތްއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު( [2016/SC-A/18] ދިވެހިރާއްޖޭގު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2016/SC-A/18 އިންވޮއިސް ނަންބަރ 240 އާއި އިންވޮއިސް ނަންބަރު 246 އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު އުޞޫލށ ރިޢާޔަތްކޮށް އެކަންތައްތަކާމެދަ މިކޯޓުގައި ބަހުސްކޮށް ގޮތެއް ނިން މަންޖެހ ކަމެއްކަމަށް ނުދެކެމެވެ.
19ޕްރިސިޑެންސް 6އަދި މީގއިތުރުނެ ވެސްއިސްތިއުނާފު ރައްދުވް ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ކޮށްދީފައިވ މަސައްކަތްތައް ކޮށްދީފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ބޮޑު އަގެއގައކަމަށް ބުނެ،އެކަންތައް ތައް ސާބިތުކޮށް ދިނުމަށް ކަމަށް ބަޔާންކޮށް ޑޮ ' ކިއުމަންޓ 3' ގެ ގޮތުގައި މިކޯޓަށް ހުށަޅާފައިވާ ޑޮކިއުމަންޓަކީ، ދަށު ކޯޓުގި މަރޙު ލާގައަ އިސްތިއުނާފކު ރ ފަރާތަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞި ތ ލިބި، އެހެންނަމަވެސް އެފަރާތުން ހުށަހަޅާފައް ވ ޑޮކިއުމަންޓެއް ނޫންކަން އެނގެއެވެ.ދަށު ކޯޓުގު ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ލިޔުން ހުށަހެޅިފައިނުވަނީ އެމަރުޙަލާގައި އެ ލިޔުނަހުށަހެޅުމުގެ ފުރު ޞުތ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ލިބިދީފައި ނުވުމުންކަމަށް ދަލީލުކޮށްދޭ އެއްވެސް ހެއްކެއް އިސްތިއުނާފުކުރިފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައި ނުވކަނާ އެނގެއެވެ.އެހެންކަމުން، ދަށު ކޯޓުގެ މަރޙު ލާގައަ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞތަ އެފަރާތަށް ލިބި، އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުންހިފާފައ ނުވާތީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް 'ޑޮކިއުމަންޓް 3' ގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔުން މިކޯޓަށް ބލައިގަނަ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހކަމަށޭ ނުދެކެމެވެ.
20އިސްވެބަޔާންވެދިޔަ ސަބަބުތައް އެގޮތުގެމަތިން ހުރުމުން، ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރ: 3600/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފެ ކުރުމަށް ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއުގާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކތު އަށާއި، އެ ނުކުތާއާ ގުޅިގެނ ދެފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކީ ށާއި، މައްސަލައާ ގުޅިގެނި ހުށަހެޅިފައިވާ އެންމެހައި ލިޔެކިއުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލް ގެންނަންޖެހޭފަދަ ޝަރުޢީ ނުވަ ތ ޤާނޫނަ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެ އަހުރެނ ދެކެމެވ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (1)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާ (މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، ޙަސަން ޝަފީޢު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޙުސައިން ޝަހީދު · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޙަސަން ޝަފީޢު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް