ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/46
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝުޢާޢު ޝަރީފް، 2021/HC-B12/46
Prosecutor General v. Shuaau Shareef 2021/HC-B12/46 (2021/HC-B12/46, High Court of the Maldives, 6 September 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝުޢާޢު ޝަރީފް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ އަމުރު ނެރުނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަމަށާއި، ފުޓްނޯޓަކުން އަމުރު އިޞްލާޙު ނުވާނެކަމަށާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) ގެ ދަށުން 5 މަސްދުވަހު ބަންދު މުރާޖަޢާނުކޮށް ހުރުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކުރުމަށެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުމުން 2020 އޮގަސްޓު 06 ގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރިއެވެ؛ އެ އަމުރުގެ ފަހުބައިގައި 2016/12 ލިޔެވިފައިވިއެވެ. ހައިކޯޓުން 2020/HC-A/155 ގައި އެ އަމުރު ޤާއިމްކުރިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ 2016/12 އަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެއްކަމަށާއި ބަންދަކީ 2009/12 ގެ ދަށުން ކުރި ބަންދެއްކަމަށާއި ދަށު ކޯޓުން މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ތަބާނުވާކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ކުށެއްނަމަ ދައުލަތުން އެކަން ރަނގަޅުކުރަން ޖެހުނުކަމަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަމަ މުރާޖަޢާކުރަން ޖެހޭކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރުގައި 2016/12 ލިޔެވިފައިވުމަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެއްކަމަށް ހައިކޯޓުން ކުރިން ބަޔާންކޮށްފައިވަނިކޮށް، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) ގެ ދަށުން 30 ދުވަހުން ބަންދު މުރާޖަޢާނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކުރުމުގެ އަމުރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ (ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ) އަމުރު ބާޠިލު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ބަންދަށް އެދުނީއާއި އަމުރު ނެރުނީ 2009/12 ގެ 30-31 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަމަށް ވާތީއާއި ލިޔުމުގެ ކުށް ހައިކޯޓުން ކުރިން ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، އަދި ބަންދުކުރި ސަބަބުތައް ދެމިއޮތްއިރު ހަމައެކަނި މުރާޖަޢާނުކުރުމުން ދޫކުރެވޭނެ ނުވާތީ (2020/SC-A/108-110)، ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދޭނަމަ، ކުޑަކުދިން ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ބަންދުކުރުން ކޮންމެހެން ބޭނުންކަމާއި، ނުބަހައްޓައިފިނަމަ ކުށް ތަކުރާރުކޮށްފާނެކަން ނުވަތަ ހެކި ފޮރުވާފާނެކަން ނުވަތަ ހެކީންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެކަން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ (31 ވަނަ މާއްދާ). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18-19)
- އަމުރެއް ނެރުނީ ކޮން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުންކަން ކަނޑައަޅަނީ މުޅި މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތަށާއި އަމުރަށް އެދުނު ގޮތަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށް ނެރުނު އަމުރެއްގައި ޤާނޫނުގެ ނަންބަރު ގޯސްކޮށް ލިޔެވިފައިވުމަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެއް ކަމުގައި ވަނިކޮށް، މަތީ ކޯޓުންވެސް އެކަން ބަޔާންކޮށްފައިވަނިކޮށް، އެ ކުށުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކުރާ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23)
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވެނީ ވަކި ޚާއްޞަ ޙާލަތްތަކެއްގައި ވަކި ސަބަބުތަކަކަށްޓަކައި، ވަކި މުއްދަތަކަށް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަން ނުވަތަ ބަންދުކުރި ސަބަބެއް ނެތިގޮސްފައިވާކަން ނޭނގި، ހަމައެކަނި ބަންދު މުރާޖަޢާނުކުރެވުނުކަމަށް ބުނެ ބަންދުގައި ހުރި މީހަކު ދޫކުރުމަށް އަމުރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25، 28-29)
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ވަކިކަމެއް ވަކިގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި ޢާންމު ޤާނޫނަށް ރުޖޫޢަވާކަށް ނުޖެހޭތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 ގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭނީ އެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 30)
- މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސުވާލުތަކުގައި (އަމުރު ނެރުނު ޤާނޫނާއި، މުރާޖަޢާނުކުރުމުން ދޫކުރެވޭތޯ) އެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް ދަށު ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16-17، 31)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 އަދި 31 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ)
- ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/155
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 2020/SC-A/109، 2020/SC-A/110
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/30 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް