ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2022/HC-A/248
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނެތް، 2022/HC-A/248
Prosecutor General v. Not specified 2022/HC-A/248 (2022/HC-A/248, High Court of the Maldives, 16 November 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނެތް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރު ނިންމީ ދަޢުވާކުރެވުނު ކުށްތަކަކީ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ނ) ގައިވާ ކުށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކެއް ނޫންކަމަށްވާތީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ މައްސަލަތަކެއްކަމަށް ބަލައި ބަލައިނުގަތުމަށެވެ؛ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސްޤާޟީ އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.
ލޯންޗެއް ފޭރިގެން ގޮސް ފުލުހުންނަށް ވަޅި ދައްކައި ބިރުދެއްކި ކަމުގެ ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން، ތޫނުއެއްޗެއް ގެންގުޅުމާއި، މުދަލަކުން ހުއްދަނޫން ބޭނުންކުރުމާއި، ބިރުދެއްކުމުގެ ދަޢުވާތައް 100,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ މުދަލެއް ހިމެނޭތީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ނުހިނގާ ކަމަށް ބުނެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ވައްކަމުގެ ބާބުގައިވާ ހުރިހާ ކުށްތަކަކީ ވައްކަމުގެ އާއިލާގެ ކުށްތައް ކަމަށާއި، ޤާނޫނުގެ ސުރުޚީތަކާއި ބާބުތަކުން މަޤްޞަދު ދެނެގަނެވޭ ކަމަށާއި، އެއް ހާދިސާއަކަށް ބިނާވާ ދަޢުވާތައް ވަކިވަކި ކޯޓުތަކުގައި ބެލުމަކީ ވަގުތު ބޭކާރުވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. (އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތް ex parte މައްސަލައެކެވެ.)
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ނ) ގައިވާ 'ވައްކަން، ޓެކުން، ޚިޔާނާތްތެރިވުން، މަކަރާއި ޙީލަތް، ފޭރުމުގެ ކުށްކުށް' ގެ ތެރެއަށް، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ވައްކަމުގެ ބާބުގައި ހިމެނޭ 'މުދަލަކުން ހުއްދަނޫން ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށް' ވަދެ، 100,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ މުދަލެއް ހިމެނޭ ހާދިސާއެއްގެ ދަޢުވާތަކަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ނުހިނގާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ޖަދުވަލުގައި ވަކި ކުށްތައް ނަން ކިޔައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ބާބެއްގައި ހިމެނުމުން އެހެން ކުށްތައް އޭގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ނުދާނެއެވެ؛ އާންމު މާނަ ފުޅާކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫންކަމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ އެއް ބާބެއްގައި ވައްކަން، ޓެކުން، ޚިޔާނާތްތެރިވުން، މަކަރާއި ޙީލަތް، ފޭރުން ފަދަ ކުށްތައް ހިމެނިފައިވީނަމަވެސް، މިއިން ކޮންމެ ކުށަކީ ވަކި އުންޞުރުތަކެއް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ވަކި ކުށެކެވެ؛ މުދަލުން ހުއްދަނޫން ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށްވެސް އެ ބާބުގައި ހިމެނުނަސް އެއީ ވަކި ކުށެކެވެ. އެއް ބާބެއްގައި ހިމެނުމުގެ މާނައަކީ އެ ހުރިހާ ކުށްތަކަކީ އެއް ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި އެއް ހަމައަކުން ބެލުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައިވާ އާންމު މާނައަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން، ޤާނޫނެއްގައިވާ ބަހަކުން ނުވަތަ ޢިބާރާތަކުން ނުވަތަ ޖުމްލައަކުން ވަކި މާނައެއް ދޭހަވާނަމަ، އެ މާނަ ފުޅާކުރުމަކީ ނުވަތަ އޭގައި ނުހިމެނޭ ކަންތައްތައް އޭގައި ހިމެނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ނ) ގައި ވަކި ކުށްތަކެއް ޚާއްޞަކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެއަށް އިތުރު ކުށްތައް ހިމެނުމަކީ އޭގެ މާނަ ފުޅާކުރުމެވެ؛ ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ޤާނޫނުން މަޙްދޫދުކޮށްފައި އޮތުމުގެ ބޭނުމަކީ އެ އިޚްތިޞާޞް އެއަށްވުރެ ހަނިކޮށް ނުވަތަ ފުޅާކޮށް މާނަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- އެހެންކަމުން، މަޤުބޫލު ސަބަބެއްނެތި ޢާއްމު ތަނެއްގައި ތޫނުއެއްޗެއް ގެންގުޅުމާއި، މުދަލަކުން ހުއްދަނޫން ބޭނުންކުރުމާއި، ބިރުދެއްކުމުގެ ދަޢުވާތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ނުލިބޭކަމަށް ކަނޑައެޅޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16–17)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ އާންމު މާނައަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލު ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ ވައްކަމުގެ ކުށް ބަޔާންކުރާ ބާބު (މުދަލަކުން ހުއްދަނޫން ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށް ހިމެނޭ)
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް