ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/57
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ ރަޝީދު، 2019/HC-A/57
Prosecutor General v. Moosa Rasheed 2019/HC-A/57 (2019/HC-A/57, High Court of the Maldives, 23 May 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ ރަޝީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ނަގަންޖެހޭ ހުރިހާ ބަޔާނެއް ނެގިފައިވާތީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 66 (ހ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރި.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބޯޓެއްގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް، ގެންގުޅެ ވިޔަފާރިކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވި، ބޯޓުން މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނި، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ ޓެސްޓު ކެނަބިސްއަށް ޕޮޒިޓިވްވި. ފުލުހުން ބަންދުގެ މުއްދަތު 15 ދުވަހަށް އިތުރުކުރަން އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59، 60 އާ ޚިލާފު، 63 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ދަށުން މަތީކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާނުވެ ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ގެންގުޅުމާއި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދާމެދު ނިންމުމަށް އަޞްލު މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް އަމުރުކުރި
ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު ދޫވެފައި ހުރުމަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށާއި، 60 (ށ) ގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ޖެހޭ ކަމަށް ފެނުމުން އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާތީ ބަންދާމެދު ނިންމުން އަޞްލު މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓަށް ހަވާލުކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައާއި ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހުވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ ނުވަތަ ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ބަޔާންކުރާ ސަބަބަކަށް މެނުވީ ޙުކުމް ކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓޭނެ ކަމަށާއި، އެ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ރ)، 49) (ނުކުތާ 3(ހ))
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރަށް 4 ގޮތަކަށް ނިންމިދާނެއެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުން. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ހ)) (ނުކުތާ 3(ހ))
- ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރާނެ، ކޯޓަށް ހާޒިރު ނުވެދާނެ، ފިލައިފާނެ، ނުވަތަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ކަމަށާއި، ބަންދު ޤާނޫނީތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ހާޒިރުވި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60 (ށ)) (ނުކުތާ 3(ހ))
- ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލާއިރު، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ފަދަ ތުހުމަތެއްގައިވާ މީހަކު ދޫވެފައި ހުރުމަކީ އެ ޢަމަލު ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ކަމެއް ކަމަށާއި، އެފަދަ މީހަކު މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއަށް ދޫވެދާފަދަ ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތް ކަމެކެވެ. (ނުކުތާ 3(ށ))
- ބަންދާމެދު ނިންމުމަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއް ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އޭނާ ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ތަނެއްގައެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/260 އާއި 2013/HC-A/35 އަށް ތަބާވެ) (ނުކުތާ 3(ށ))
- ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަން ވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ށ)) (ނުކުތާ 3(ށ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލަ މިހާރު ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ނަމަ، އެ މައްސަލައާ ގުޅޭ ހުރިހާ ހެކި ތަފްޞީލީ ގޮތެއްގައި ހުށަހެޅިފައިވާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތީ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ އަޞްލު މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާ ކޯޓުންނެވެ. (ޙުކުމް)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/260 ޤަޟިއްޔާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/35 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް