ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/241
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މަހުދީ ޢަޤީލް، 2020/HC-A/241
Prosecutor General v. Mahudhee Aqeel 2020/HC-A/241 (2020/HC-A/241, High Court of the Maldives, 14 April 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މަހުދީ ޢަޤީލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތަޙްޤީޤުގައި ބަޔާން ނަގާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާ ފުރިހަމަނުކޮށް ބާޠިލު އިޖުރާއަތެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅުނު އަނބިމީހާއަށް އަނިޔާކުރި ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ދައުލަތުން އަނިޔާއެއް ދިނުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާން ނަގާފައިވަނީ އިޖުރާއަތާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ސުވާލުކުރީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެސްގެން ނޫން ކަމަށާއި، ބަޔާން ބާޠިލެއް ނޫން ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނެފައިވެއެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ކ) ގައިވާ އިންޒާރާއި ފުރުޞަތުތައް ނުދީ ބަޔާން ނެގި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނެފައިވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތަޙްޤީޤުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަޔާން ނަގާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިޖުރާއަތްތައް ފުރިހަމަ ނުކޮށް ކަމަށްބުނެ، ތަޙްޤީޤު ބާޠިލު ކަމުގައި ބަލައި އަނިޔާއެއް ދިނުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އަލުން ފޮނުވި
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ފުލުހުންގެ އޮފީހަށް ޙާޟިރުވެ، ޤާނޫނީ އިންޒާރު ދީ، ވަކީލުގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލާފައިވާއިރު، ބަޔާނަކީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ އެއްޗެއްވެސް ނޫނެވެ. އަސާސީ ޙައްޤަކުން މަޙްރޫމްކުރި ކަމެއް ނުފެންނާތީ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ބެލުމުގެ ހަމައެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ހައްޔަރަކަށް ނުވާ ގޮތަށް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެސް ސުވާލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.2)
- އަޞްލަކީ ކުށެއްގެ ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ނުވަތަ ބަޔާން ނެގުމަށްޓަކައި މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުނުކުރުމެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ ބަޔާން ހައްޔަރުކޮށްގެން، ހައްޔަރަކަށް ނުވާގޮތަށް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްގެން، ނުވަތަ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދިއުމަކާ ނުލައި ފުލުހުންގެ އިދާރާއަށް ޙާޟިރުކޮށްގެން ނުވަތަ އޭނާ ހުރިތަނަކަށް ގޮސްގެންވެސް ނެގިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.6)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ފޯނުން އެންގުމުން ޙާޟިރުވާންޖެހެނީ ކޮންތާކަށްކަން އެނގިހުރެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ފުލުހުންގެ އޮފީހަށް ޙާޟިރުވެއްޖެނަމަ، ސުވާލުކުރުމުގެ ކުރިން އޭނާ ހުރިތަން ބަޔާންކޮށްދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ކޮންމެހެން ދިނުން ލާޒިމެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.9)
- ސުވާލުކުރުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް ލިބި، އެ ޙައްޤު އޭނާ ދޫކޮށްލާފައިވާނަމަ، އޭނާގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރާނެ ފަރާތަކަށް ގުޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިނުވާ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.10)
- ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިނުވާ އެއްޗެއް ޝަރީޢަތުގައި ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ނުވަތަ ނަފީކުރުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ދައުލަތުން ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަނާޅާ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުވާ ނުވާ ގޮތް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށް ނުފެނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.11)
- ތަޙްޤީޤު ބަޔާން ނެގުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ލިބިދެވެންޖެހޭ އަސާސީ ޙައްޤަކުން އޭނާ މަޙްރޫމްކުރެވިފައިވާކަން ނޭނގޭނަމަ، އެ ތަޙްޤީޤަކީ ބާޠިލު އިޖުރާއަތެއްގެ މައްޗަށް ހިންގާފައިވާ ތަޙްޤީޤެއް ކަމުގައި ބަލައި ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ބެލުމުގެ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.12)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު އަދި (ށ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު (ދަޢުވާ ކުރެވުނު މާއްދާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު، ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް