ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-A-02/07
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ހުޝާން، 2021/HC-A-02/07
Prosecutor General v. Ibrahim Hushaan 2021/HC-A-02/07 (2021/HC-A-02/07, High Court of the Maldives, 13 June 2022)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ހުޝާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ފުޅިތައް ހުށަހެޅި ފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް އަމުރުކުރިއެވެ؛ ހައިކޯޓުން (2018/HC-A/75) އަޣުލަބިއްޔަތުން އެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރިއެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ([2021] SC 70) ދެ ނިންމުންވެސް ބާޠިލުކޮށް، ވެރިފަރާތް ކަށަވަރުކުރުމަށް ހައިކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރިއެވެ.
ސަފާރީއަކުން ފުލުހުން ބަނގުރާ ފުޅިތަކެއް ހިފަހައްޓާފައިވާތީ، އެ ހިފެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށާއި ވިޔަފާރިއަށް ގެއްލުންވާ ކަމަށް ބުނެ، ފުޅިތައް ލިބިގަތުމަށް އެދި ފަރުދަކު ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ބުނީ ވެރިފަރާތް ހައިކޯޓުން ނުވަތަ ދަށު ކޯޓުން ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ދަށު ކޯޓުގައިވެސް ވެރިފަރާތް ކަށަވަރުކުރެވިފައި ނުވާތީ ހައިކޯޓުން އެކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށް ނުދެކޭ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުން ތަޙްވީލުކުރި މައްސަލައެއްގައި، ފުލުހުން ހިފަހައްޓާފައިވާ ބަނގުރާ ފުޅިތަކުގެ ވެރިފަރާތް ކަނޑައަޅަންވީ ހައިކޯޓުންތޯ، ނުވަތަ ދަށު ކޯޓަށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވަންވީތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އަލުން ބެލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި
ވެރިފަރާތް ދަށު ކޯޓު މަރުޙަލާގައިވެސް ކަށަވަރުކުރެވިފައި ނުވާއިރު، އެއީ ޙަސްމުންނަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ކަނޑައެޅޭނެ ވާޤިޢާއެއް ކަމުންނާއި ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުން އިސްތިއުނާފީ އެއް މަރުޙަލާ ގެއްލިދާނެތީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމަށްފަހު ހިފަހައްޓާ މުދާ، ހިފެހެއްޓުމުގެ ބޭނުން ނިމުމުން ޙަވާލުކުރަންޖެހޭނީ އެ މުދަލުގެ ވެރިފަރާތަށް ކަމުން، މުދާ އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން މުދަލުގެ ވެރިފަރާތް ކަށަވަރުވާންޖެހޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 70 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލު). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9)
- މުދާ އެތެރެކުރުމުގެ ހުއްދައަކީ ހިފެހެއްޓި މުދަލުގެ މިލްކުވެރިފަރާތް ކަނޑައަޅައިދޭ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުން ނަޤުލުކޮށް)
- ދަށު ކޯޓު މަރުޙަލާގައި ކަށަވަރުނުކުރެވި ހުރި ވާޤިޢާއެއް، ޙަސްމުންނަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ވާޤިޢާއެއް ކަމުގައިވާނަމަ، ހައިކޯޓުން އެކަމާމެދު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ޙަސްމުންނަށް އިސްތިއުނާފީ އެއް މަރުޙަލާ ގެއްލިދާނެ ކަމެއް ކަމުން، އެ މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުން ނަޤުލުކޮށް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 70 (އިބްރާހީމް ޚުޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/75
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް