ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/120
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ތަހްސީން މުޙައްމަދު، 2019/HC-A/120
Prosecutor General v. Ahmed Thahseen Mohamed 2019/HC-A/120 (2019/HC-A/120, High Court of the Maldives, 25 April 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ތަހްސީން މުޙައްމަދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ނުފެންނާތީ ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރި.
ފުލުހުން ސައިކަލެއް ހުއްޓުވިއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވައްޓާލި ކޮތަޅެއްގެ ތެރެއިން 97 ގްރާމްގެ މަސްތުވާތަކެތިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ޓީ.އެޗް.ސީއަށް ޕޮޒިޓިވްވިއެވެ. 15 ދުވަހުގެ ބަންދަށް އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ދަށުން މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާނުވެ ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ދިފާޢު ޙުކުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ގެންގުޅެ ބޭނުންކޮށް ޓްރެފިކްކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ބަންދާމެދު އަލުން ނިންމުމަށް
މަސްތުވާތަކެތީގެ ޓްރެފިކިންއަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށް ވުމާއި 60 (ށ) ގެ މިންގަނޑު ހަމަވާނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން ލާޒިމުވާތީ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ނަމަވެސް، މައްސަލަ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާތީ ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ އެ ކޯޓުން ކަމަށް ނިންމި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައެވެ. އެ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން މީހަކު ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓޭނެއެވެ.
- ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްނަމަވެސް، ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙްޤީޤުގެ އުނދަގޫތަކާއި، ބައިވެރިވި މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލުމުގެ ބިރާއި، ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރު ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19).
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމޭނީ (1) ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، (2) ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލުން، (3) ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، (4) ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުން، މި 4 ގޮތުން ގޮތަކަށެވެ. ގޮތެއް ނިންމުމުގައި 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދައިން ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް، ކޯޓަށް ޙާޟިރު ނުވުމަށް، ފިލުމަށް، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމަށް އިޙުތިމާލު އޮތްކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ.
- މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑެތި ކުށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުށްތަކެއް ކަމާއި، މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ބޭނުންކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެއް ކަމެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33).
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ މީހެއްކަން ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، އެމީހަކު ބަންދުކޮށް ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އޭނާގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ނުފޯރުވޭނެފަދަ ތަނެއްގައެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/52).
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާތައް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ ގޮތަށް ތަރުތީބުވެފައިވާތީ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޢާންމު މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިވާ ގޮތަށެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓާއި މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ. އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދިއްޖެނަމަ މި ޙުކުމުގައިވާ ކަންކަމުގެ އަލީގައި ބަންދާމެދު އަލުން ނިންމުމަށް ފޮނުވެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/52 ޤަޟިއްޔާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ނުކުތާގައި)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް