ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. 1- މުޙައްމަދު ޝަމާން

2ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 887/Cr-C/2017 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ނިންމިގޮތާއި ގުޅޭ ސިޓީ ގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށްބުނެ އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފު ކުރެ މަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުނ ހުށަހެޅިއެވެ.

3ޕްރިސިޑެންސް 1އެމައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކަށް ބެލުމަށްފަހު، މިކޯޓުގެ ނަންބަރު 95-CR/196/2021/52 ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމާފައިވާ ނިންމުމުގައިވަނީ؛ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2017)196/2021/607-B8(887-145 ސިޓީ ދ.ރ.ކ. އަންގައިދޭދ.ރ.ކ. އަންގައިދޭދ.ރ.ކ. އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރު […] "ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 887/Cr-C/2017 ޤަޟިއްޔާގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި "ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން" ހުށަހަޅާފައިވަނީ އެކަމަށް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެވުނު މުއްދަތު ފަހަނައަޅައި ދިއުމަށްފަހުގައި ކަމަށްވާތް އާއި އެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަތުމާމެދު ދަޢުވާލިބޭ ހުރިހާ ފަރާތަކުން އިޢުތިރާޟް ކޮށްފައިވާތީއާއި ދެވުނު މުއްދަތުގައި އެ ހުށަހެޅުން ހުށަނޭޅުނު ސަބަބެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށް ނުވާތްއާއި އެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަނެވިދާނެ ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް ދެއްކިފައިނުވާތީ، އެ ހުށަހެޅުން ތައް ޝަރީޢަތަށް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމަށް ބަލާއިރު، މިއީ ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން އިޖުރާއީގޮތުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްކަން ފާހަގަކުރަމެވެ. ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އިޖުރާއީ ގޮތުން ނިންމާ ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ޙާލަތު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2014/01/SC ސަރކިއުލަރގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން އެފަދަ ނިންމީންތަކަކީ ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ މައުޟޫއަށް ފައިޞަލާކުރުމަކާނުލައި ނިންމި ނިންމުންތަކެއްކަމަށްވާތެ،އެފަދަ ނިންމުންތައް ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނީ އެމައްސް ލައަ އ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލައި ޙުކުމެއް ކުރުމުންކަން އެސަރކިއުލަރއަށް ބެލުމުނު އެނގެންއޮންނާތީ، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގ ނަންބަރ 887/Cr-C/2017 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން ނިންމާފައިވާ މިނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަ މިހިނދަށް މިކޯޓަށް ބަލައިގަނެވެން ނެތްކަމަށް އެންގީމެވެ." މިފަދައިންނެވެ.

4މިކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރުރގެ އިސްވެ ބުނެވިދިޔަ ނިންމުމާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އެނިންމުން ރިވިއުކޮށްދިނުމަށާ އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމޫން، ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމަކީ މައެޟޢުގީކުރިން ގޮތް ނިންމަންޖެހޭކަމެއްކަމަށްވާތ، ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން ބާޠިލްކުރުމަށް އެނިންމުން މުރާޖަޢާކުރި މިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާޤުން ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. 702t IHC-Bt2l79 at-2- ,.trrL 5 o. , ..,o o t2.,.., e /e"r7ri .rtt3 227.r-.P 5 j.3.3,- i 2021 tHC-Bt2t79 ) ;ii teY2 2/Y lePCl 2 t/2.' .-t r) J-4' .a 2*.r z. ,r. .., o.A o. o t4,, t.,r'u .r'eY ,r2.,r Y et rrJ P*.,.''JJ'' e.*.,, l0:30 2017 02 6 2016 2016 .l,tii. 3l )t; ffi+ -i.-ri, 29 )'.r.r..,J ,2 J.-22 o)*a4/. t te22 y!.- yr2/ o, o 04 \n) t *.P:) Jr!../ /r".2 * ) 2t4,4s01- .P-2 zrP2P ..t' 1",.2t, r., ,/y'2- t.?*t.2' ) 66,997.s4t- .rrr, a.oAo o,r-.r,?o t, y *-,>-zt2t.1rt 22-a t Jr2.rt, e.,-2rJ.r. t .P4, ,.? t..e22 c2zt.t J ,t.r* tr4 2/) ,tt/.r/ l2t-n2s-nt ,J.r2 2Y/rr/, e t? .a 42 y.?tr. t, ou.. o a o aa. .. a yr/r2, t./ 2./? /.2t r,Fst .2-t.rtrre Pr) ,t 2 ,2 2,/) .rtJ../J aa ,/o.2 ..o.

22.r.22 .rL.'Jr.2 Z.t.rJ tr).rc , e4 r",rrJ 2 7 1t2,-r2 3 2./J 'tt..y'.. l2t.n2s.nt 2r0 .J (-\ ii 2n ; G3?-1;.1.r3 ;F:.1,;/) 9t20t4 (.) 30 J,, '.s.2t,z r/ez.r- ,r't (-) 6 ,e/a : .e2 .t--',y:2i)", 2021 ).ii. 29 2921 )ti:-; t6 fi: \ 1j:9:-i.i2l ii:i,;,) 9/20t4 );ii )il 1;!9.2j.121 ;iti.;21 9/2014 i.i' iit l 1l [email protected] f--i- * ,t" ނަންބަރުގެ ދަށުން އެހެން މީހެއްގެ މުދަލެއްގެ މައްޗަށް ހުއްދަނޫން ގޮތެއްގައި ބާރު ހިންގުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދަޢުވާއެވެ.

8މި މައްސަލަ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ބަލަމުންދަނީ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 887/Cr-C/2017 ޤަޟިއްޔާގައެވެ.

9ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 887/Cr-C/2021 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމަށް މައްސަލަ ބައްލަވާ ޤާޟީ 06 ޖަނަވަރީ 2021 ދުވަހު ބޭއްވުނު ޝަރީއަތުގެ އަޑުއެހުމުގައި 27 ޖަނަވަރީ 2021 ދުވަހުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރެ ޞު ތ ދެއްވުމުން، މި މުއްދަތުގައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހުށަހެޅިފައިވަނީ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދޭ ފޯމުކަމާއި، އެގޮތަށް އެކަން ވެފައިވަނީ މި މައްސަލާގައިހެކި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެދިފައިވަނީ ސިޓީއަކުން ކަމަށްވާތީ އެރި އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުންކަމާއި، މި މައްސަލާގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ހުށަހެޅުމަށް އޮތް ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީވެސް ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާ ގުޅުންހުރި ހުށަހެޅުމެއްކަމަށްވާއިރު، ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަށް އެދޭ ފޯމު ޤާޟީ ދެއްވި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅިފައިވާތީ، މީޤާޟީދެއްވި މުއްދަތުގައި ހުށަނާޅާ މުޅިން އާ ކަމަކާ ގުޅިގެން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމަށްނުވާތީ، އެއޮފީހުން ފޮނުވާ ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ފޮނުވިކަމަށް ބަޔާންކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރ 196-A1/145/2021/286 )10 މާރިޗު 2021( ސިޓީއިން ކްރިމިނަލްކޯޓުގައިއެދިފައިވެއެވެ . ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު /286A1/145/2021-196 )10 މާރިޗު 2021( ސިޓީ

10ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 887/Cr-C/2021 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން 04 އޮކްޓޫބަރު 2021 ގައި ބޭއްވުނު އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތުމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާތީ، އެ ނިންމުން ލިޔުމުން ހޯދުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ 196/A1/145/2021/1224 )13 އޮކްޓޫބަރު 2021 ( ސިޓީއިން އެދުމުންއިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B8(887-2017)/196/2021/607 ސިޓީގައިވަނީ؛ ''ޙަވާލާދީފައިވާ ސިޓީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން މިކޯޓުގެ ނަންބަރު 887/Cr-C/2021 ޤަޟިއްޔާގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅ ''ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން''ހުށަހަޅާފައިވަނީ އެކަމަށް ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުން ދީފައިވާ މުއްދަތު ފ ހަނައަޅައި ދިއުމަށްފަހުގައިކަމަށްވާތީ އާއި އެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަތުމާމެދު ދައުވާލިބޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން އިޢުތާރާޟްކޮށްފައިވާތީ އާއި ދެވުނު މުއްދަތުގައި އެ ހުށަހެޅުން ހުށަނޭޅުނު ސަބަބެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވ ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށް ނުވާތީ އެއި އެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަނެވިދާނެ ޤާނޫނީ ހުއްޖަތެއް ދެއްކިފައިނުވާތީ، އ ހުށަހެޅުންތައް ޝަރީއަތަށް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާފައިވާނެއެވ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނުގައި އަދި ޝަރީއަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ގަވާއިދުގައި ޝަރީއަތުގެ ކުރީގެމަރުޚަލާގައި ނިނމާ ވަކިވަކި ނިންމުންތައް ދޫކުރުމަށް އިޖުރާއަތުތަކާއި ނަމޫނާތައް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ . ތިޔަ ފަރާތުގެ ސިޓީގައިބަޔާންކުރާ ނިންމުމަކީ ވަކިނިންމުމެއްގެސިފައިގައިދޫކުރަން ޖެހޭގޮތަށް އިޖުރާއަތު ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ހިނގަމި ނދު ޝަރީއަތެއްގައި ޝަރީއަތުގެ ނިޒާމުތައް ހިންގުމާ ގުޅޭގޮތުން ޤާޟީ ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކީ ލިޔުމުން ދޫކުރަންޖެހޭ ނިންމުމުމެއް ކަމުގައި ވާންޖެހޭކަމަށްވާނަމަ އެކަމަކީ ޖިނާއީ ބޮޑެތާކުށްތަކުގައި ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ޝަރީއަތްތައް ލަސްކޮށް ޝަރީއަތުގެ އިޖުރެއަތުތއް ހުއްޓުވުމަށް ހުޅުވިގެންދާނެ ދޮރެއްވެސްމެއެވަ.އެހެންކަމުން، މި ސިޓީގައި އެ ނިންމުން ނިންމާފައިވާކަމާއި އެ ނިންމުން ނިންމި މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށް އެވާހަކަ ތިޔައޮފީހުގެ މައުލޫމާތަށްޓެ ކައި ދެންނެވީމެވެ ''. ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017)/196/2021/607-B8(887-144ސިޓީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް

11ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 145-B8(887-2017)196/2021/607 ނިންމުން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ދީފައިވާ ޖަވާބެއް ކަމަށްބުނެ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން އެނިންމުނ އިސްތިއުނާފިކޮށް އަންނަނިވި ނުކުތު ފާހަގަކޮށް އެނުކުތާތަކާމެދު ހައީކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެއް؛

11.1- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 ޝަރީއަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާޢަތުގެ ގަވާއިދުގެ 117 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅުނު ނުކުތާއެވެ.

12އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން މިމައްސަލައިގައި އެދެނީ؛ ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ފޯމު ޝަރީއަތުން ބަލައިނުގަތުމަށް 14 އޮކްޓޫބަރު 2021 ވަނަ ދުވަހު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމެވި ނިންމެވުމަކ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގ ނަންބަރ 145-B8(887-2017)196/2021/607 ސިޓީއިންލިޔުމުން ދޭންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް އެކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވަ ނަމަވެސް، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ފޯމު ބަލައިނުގަތުމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މިމައްސަލާގައިދައުލަތުން ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރެޞތު ދެއްވުމެވެ.

13ޕްރިސިޑެންސް 2ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް މައްސަލަ ފެށުމުގެ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅަންޖެހޭނެކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގ 118 ވަނަ މާއްދގާ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވއެވެ. އެ މާއްދާގައިވަނީ؛ 118 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ އެންމެހައި ހުށަހެޅުމެއް، ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ކުރިން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ އަޑުއެހުންތައް ބާއްވާނެ ގޮތެއް، މި ޤާނޫނުގެ 116 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތާވަލުކުރާއިރު ފަނޑިޔާރު ނިންމަންވާނެއެވެ. ހުށަހެޅިފައިމިވާ މައްސަލައިގައި ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމަށް ދެވުނު މުއްދަ ތުގައ ހުށަހެޅިފައި ނުވާކެނެޕްރޮސިކިއުޝަނުންވސް ޤަބޫލުކުރެއެވެ.

14ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު(ގ 119 ވަނަ މާއްދާގައިވަނީ؛ )ހ( އަންނަނިވި ހުށަހެޅުންތަކަކީ ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ހުށަހެޅުންތަކެކެވެ. މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު، ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން އެއިން ހުށަހެޅުމެއް ހުށަނާޅައިފިނަމަ،އެކަންކަން ހުށަހެޅުމަށް އޮތް ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލީ ކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ؛

1. ދަޢުވާ އުފުލުމުގައި އަދި/ނުވަތަ ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި އުނިކަމެއް ވާނަމަ އެކަން ؛

2. ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހަކަށްވެދާނެ ދިފާޢެއް؛

3. ވަކި ހެއްކަކީ ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ ހެކި ކަމުގައި ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން؛

4. އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ މައްޗަށް އެކުގައި ކުރާ ދަޢުވާއެއް ވަކިކޮށްދިނުމަށް އެދުން؛

5ހެކިބަސް ދޭ މީހާއަށް ޙިމާޔަތް ލިބިދެވޭ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުން؛ މި ޤާނޫނުގެ 129 އަދި 132 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކި ހާމަކުރުމަށް އެންގުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން . )ށ( މި މާއްދާގެ )ހ( ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރު އެހެން އޮތްނަމަވެސް، ވަކި ހެއްކެއް ހާމަވީ، ޝަރީޢަތް ފެށުމަށް ފަހުގައި ކަމަށްވާނަމަ، އެ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާފަދަ ހުށަހެޅުމެއް، ޝަރީޢަތް ފެށުމަށް ފަހުގައިވެސް ހށަހެޅިދާނެއެވ.

15ޕްރިސިޑެންސް 3ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހު ޅުން ހުށަހެޅުމަށް އޮންނަ މުއްދުތަގައި ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ، އެ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމަށް އޮތް ފުރު ޞި ތ ދައުލަތުން ދޫކޮށްލީކަމުގައ ބެލެވިދާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކުއެ ފުރް ޞުތުގައި ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފޯމެއް ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާތީ، އެ ފޯމުންއެދިފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އަމުރއެ ނެރެދީފައިވެއެވެ.

16ހެކި ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުނި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ފޯމުގައި ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެދިފައިވަނީ ސިއްރު ހެކި 1 )ފޯލިއޯ 109 (، ސިއްރު ހެކި 2 )ފޯލިއޯ 108 (، ސިއްރު ހެކި 3 )ފޯލިއޯ 111 (، ސިއްރު ހެކި 4 )ފޯލިއޯ 106( ސިއްރު ހެކި 5 )ފޯލިއޯ 105 (، ސިއްރު ހެކި 6 )ފޯލިއޯ 104(، ސެއްރު ހެކި 7 )ފޯލިއޯ 103( ސިއްރުހެކި 8 )ފޯލިއޯ 100( ސިއްރުޑޮކިއުމެންޓް

1 )ފޯލިއޯ 88( ސިއްރުޑޮކިއުމެންޓް 2 )ފޯލިއޯ 87( ސިއްރު ޑޮކިއުމެންޓް 3 )ފޯލިއޯ 86( ކަން އެފޯމުން އެނގެން އޮންނައިރު ސަބަބެއް ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނ؛ ''ސިއްރުކުރުމަށް މަތީގައި އެދިފައިވާ ބަޔާންތަކާއި ޑޮކިއުމެންޓްތައް ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ދޫކޮށްފިނަމަ ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރާއި 2 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން އެއިން ހެއްކަކަށް ޖިސްމާނީ ގެއްލުމެއް ލިބިދނެކަމަށުފެންނާތީ އާއި، އެއިން ހެއްކަކަށް ކަމެއް މަޖުބޫރުކުރުމުގެ ފުރިޞތު އޮތަތީ އާއު އެއިން ހެއްކެއްގެ އަސްލު އޮޅުވާލައި، ހެކި ނައްތާލުމުގެ ނުވަތަ ގެއްލުވާލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތަތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން މި މައްސަލާގައި ދައުލަތުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔުންތަކުގެ ތެރެއިން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ސިއްރު ހެކިން ތަޙްޤީޤަށް ދީފައިވާ ބަޔާން ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ދޫނުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދެއްވުމަށާއި، މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ސިއްރު ހެކިންގެ މަޢުލޫމާތުހާމަވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ އެފަރާތްތަކުގެ ހެކިބަސް ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކާ އެއް ހާޟިރެއްގައި ނަގައިފިނަމަ އެއިން ހެއްކަކަށް ކަމެއް މަޖުބޫރު ކުރުމުގެ ފުރޞެ ތ އޮތަތީ އާއި، އެއިން ހެއްކެއްގެ އަސްލު އޮޅުވާލައި،ހެކި ނައްތާލުމުގެ ނުވަތަ ގެއްލުވާލުމުގ ފުރު ޞތު އޮތަތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގ 119 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ 5 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހެކިވެރިންނަށް ޙިމާޔަތް ލިބިދެވޭ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގޭނޭގޮތަށް ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކާ އެއް ހާޟިރކަށް ނުވާނެ ގޮތަށް ކާކުކަން ނޭނގޭގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް''

1713 ޖަނަވަރީ 2021 ގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއޮފީހުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފޯމާއި ގުޅިގެން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 145/B8/HRA2021/14 އަމުރާއި ނަންބަރު 145/B8/HRA2021/15 އަމުރު އަދި ނަންބަރ 145/B8/HRA2021/16 އަމުރުން ހެކި ހާމަނުކުރުމުގެ އަމުރެއްނެރެފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެ އަމުރުތައް ނެރުމުގައި ދައުލަތުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އެދިފައިވާ އެންމެހާ ލިޔުންތަކުގައި ހުރި ހެކީންގެ މަޢުލޫމާތު އުނިކޮށްފައި އެ ހ ކިތައް ހާމަކުރުމަށް އަމުރުކުރަންޖެހޭކަމަށް އަމުރު ނެރެފައިވާއިރު، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ފަރާތުން ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ 5 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުނ ހެކިވެރިންނަށް ޙިމާޔަތް ލިބިދެވޭ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގޭނޭގޮތަށް ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކާ އެއް ހާޟިރަކަށް ނުވާނެ ގޮތަށް ކާކުކަން ނޭނގޭގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް އެދިފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އަމުރު ނެރެދީފައިނުވެއެވް . އަދި އެ އަމުރު ނެރެދީފައިނުވަނީ ކީއްވެގެންކަން އެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައވެސ ނެތެވެ. އެހެނީ ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އަމުރަކަށް އެދުނުއިރު ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނު( ގ 119 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ 5 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހެކިވެރިން ނަށް ޙިމާޔަތް ލިބިދެވޭ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގޭނޭ ގޮތަށް ދައުވާލިބޭ ފަރާތްތަކާ އެއް ހާޟިރަކަށް ނުވާނެ ގޮތަށް ކާކުކަން ނޭނގޭގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް އެދިފައިވާ އޮތުމުގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެ ކަމަށް އަހުރެން ދެކެމެވެ.

18ޕްރިސިޑެންސް 4ޝަރީއަތްކުރުމުގެ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ގަވާއިދުގެ 117 ވަނަ މާއްދާގެ )ކ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ؛ "ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ 5 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއނަމަ އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުމަށް އެދުމުން، އެ ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.''

19ޕްރިސިޑެންސް 5މި މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ލިޔުމުން ހުށަހެޅުން ކޮންމެހެން ލާޒިމެއް ނޫން ވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞް ތ ފަހިކޮށްދީފައިވާކަން އެނގެންއޮވެއެވެ. އެ ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވިއެއްކަމަކު އެއީ ނެތް ފުރުޞި ތެކޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ.ނަމަވެސް މ ފުރުޞި ތަކީ ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ މައްސަލައަކަށް ހުޅާ ވާލެވަ ފައިވެފުރުޞްތެއް ނޫންކަންވެސް އެނގނ އޮވި އެވެ. މ ފުރުޞަތަކީ ހަމައެކަނި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކުގެ ތެރެއިން "ހެކިބަސް ދޭ މީހާއަށް ޙިމާޔަތް ލިބިދެވޭ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުން" މިކަމަށް އޮންން ފުރުޞް ތެއްކަނ އެ މާއްދާއަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުނަ އްފުރުޞތު ނުދޭނުފަނޑިޔރަކާ ނިންމައިފިނަމަ، އެފް ދައިނީ ނުދޭން ނިނީމި ސަބަބު ވާންޖެހޭނެ އެކަށަގެންވާ ސަބަބަކަށެވެ. މިސާލަކަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހެށެހެޅުން ލިޔުމުން ހުށަހެޅުމަށް އެތައް ފުރުޞިތު ދެވަހުށަނޭޅުން، މފަދްޙާލަތިއެ ގައަ އަނބަހުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞް ތ ނުދިނުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ނިންމިދާނެއެވެ.

20ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެކަމަށްޓަކައި ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމަކީ ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކަށްވާއިރު، އަނގަބަހުން ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞެ ތ ދީފައިނުވާކަމަށް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުމުގުފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރެއް ނަމަވެސް، އަނގަބަހުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރް ޞީތު ޝަރީއަތުން ދީފައިނުވަނާކީއްވެގެންކަން ސާފުކޮށްދީފައިނުވަކިމއްއަދި އފަދައިނެ ފުރުޞަތެއް މީގެ ކުރިން ދީފައިވާކަން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. O*t, O/ . 2021/HC-Bl2t79 t t?22 .?45P J ,aO. ,rr.. aaoa ..Ore O..a2 Or.r/ 22- arrCaC //.., O , C2. true 7t./.// ?.?2.r1 .r-tJto-t J2t/.r/ t-/.r./ .P.rv ,S-P4/L .21 a ./? O / L O 2/ C r. O a . . ca2oal a 2 a t 22, tl ,.t, aa Pot -a ?ry tror? ut s:(,) 3l/r2 ?t 119 J 3 f/rre/, /r?c) r2l20t6 a 2a C , 2zz ,aaa, 22 C2rrOa , a . r. o, o, aa oa aa 4 Uats .?.r,e.r.?.? r?C s2rr.t rg.rrrP ':i't.rS2Y ,.r-/te2 ?2r 2,a ? ? 2aoxoC c o.oaac aaa ,a , 2 a r 2 e., o ,2a / O ,. c caaoaa a a 'r..?.rar.? ,/ 3.?., t-v.r 2tlrytl 3ct+,.sJ .t2t/.r/ ?/e.t?., 7.rl J (,) 3.r.r2 ?t It7 a Oa.r. ,. ,, Crtaa, Or. a O2C., ..a?, o , c ra . . 2a / O. C r. ?/ /f2.rr/t ."t+4 s2t/.u/ .2/o7., zt/.r/ t/.r./ 7rY Jro4rP .r -JJP2P.r 2 s-?to2 aa c c c c o ,a a orrca.acoc .t2vl .rto4/rL' .r2v?/e?e2 /2 o , , :rrt o. o o r 2, o?xa oao/ c , o aaa a rralr, , , a ,. r.. co c. o c 2?2J.Y .-2.// -..?3t, .rr/rr 2, Y.?.r, o /,s vtot y? ?2-' v54 4ry t, a/ , oro /, a.o o ? 3 // 24) 2U?aa -r.te- I4s-88(887-201 7)t96l2O2U6O7 .1 3i' : ;9 ca/oaa a a a, 2z/ ,/aa , 2a Oa a /a O?a .a/ rr2 , .,J (,) 3lr2 :t tI7 Jrtrt -t a?c (tt t.tt U' tz /2t 2)22 e,, ?. a/ 'yro2r+., lz z /zz a, c oa r 2 caaoa c o ,a c r 2u o 4 Oaaa a O z, aa aOxOaaa

2.rJ t/ r.2)a Yrf fg Y.rJ. t/./ ?ry S.-)rrP2., l:, /lz,zry -P1/J trrJ./v.2re a/a Oaa4CO/ ra.a./, O 2. o , O C ..Oc oaaeaO... a Ocx ,c ?zzoz 2P/r2 2 (z2t /e.?.,t.,e.r2 ?2., .7277 , .:2t /C.rtr,2.?t rrJos l2.r2vsv / a '€--J ac oxoD o . cr-c aaz a Oraa O a, a COral - e z zC2 z C4 O.. I '22J /Y2t ll ?.to2 3t 3., , 2/, L.* t2 ?3J -Prr.' -t -.2-zzZ C 2 s.P-r' 2.rJ 2o /tJ eY.r-/ 3 ClrJ./2/, 4 / z ' z z . /2/ 2a Jv , cD Jt, . jn.aPao 3. - 2 a I , O a , ,aa a Oa ,a oa, , /2 o .2o , o, ,al c2 n:*- ,r, 2t+<J l2.rr.2 2/ro/' J .//r 2ry a /1-ry aaaa '2rLrJ / ra au \ \e -zj ) - jE r.;,