ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/SC-A/05
ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތް)، 2016/SC-A/05
Name withheld v. State (Ministry of Helth) 2016/SC-A/05 (2016/SC-A/05, Supreme Court of the Maldives, 25 July 2019)
ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތް)
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މަދަނީ ކޯޓުން (523/MC/2008) ނިންމީ ޑޮކްޓަރު އިހުމާލުވިކަން ކަނޑައެޅެން ނެތްކަމަށާއި، އަޑުއިވުން ގެއްލުނީ ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ޚާއްޞިއްޔަތެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބުރަވެވޭކަމަށެވެ. ހައިކޯޓުން (2009/HC-A/368) އެ ޙުކުމް ޤާއިމުކުރިއެވެ.
ގދ. ތިނަދޫ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލުގައި 3 އަހަރުގެ ކުއްޖަކަށް އަތުގެ އިންފެކްޝަނަކަށް ފަރުވާދިނުމުގައި ޑޮކްޓަރަކު ޖެންޓަމައިސިން ދިނުމަށްފަހު ކުއްޖާގެ ދެ ކަންފަތުގެ އަޑުއިވުން ދާއިމަށް ގެއްލުނެވެ. ޑޮކްޓަރުގެ އިހުމާލުން ވީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 7,119,100 ރުފިޔާ ހޯދުމަށް ކުއްޖާގެ ބައްޕަ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ މައްޗަށް މަދަނީ ކޯޓުގައި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިލްތިމާސްކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ދަށު ކޯޓުތަކުން ނިންމީ ބަދަލުގެނެވިފައިވާ ހޮސްޕިޓަލުގެ ރެކޯޑުތަކާއި ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ހެކިބަހަށް ބިނާކޮށް ކަމަށާއި، އިހުމާލުވީކަމަށް ބެލެވޭ މީހުންގެ ބަހާއި ލިޔުންތަކަށް ބިނާކުރިކަމަށާއި، ހަށިގަނޑުގެ ޚާއްޞިއްޔަތެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ނިންމީ އެއްވެސް ޓެސްޓެއް ނެތިކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ޑޮކްޓަރު އިހުމާލުވެފައި ނުވާކަމަށާއި ގެއްލުން ލިބުނީ އިހުމާލުން ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ޑޮކްޓަރަކު ކުއްޖަކަށް ޖެންޓަމައިސިން ދިނުމުގައި އިހުމާލުވެ، އެ ކުއްޖާގެ އަޑުއިވުން ގެއްލުމުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދައްކަން މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތް (ދައުލަތް) މަސްއޫލުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށު ކޯޓުތަކުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (އިއްތިފާޤުން)
ޑޮކްޓަރުން ފަރުވާދޭންވާނީ މެޑިކަލް ޕްރޮފެޝަންގައި ޘާބިތުވެފައިވާ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަމަށާއި، އެއާ ޚިލާފުވެގެން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ މަދަނީ މަސްއޫލިއްޔަތު ޑޮކްޓަރު ނުވަތަ އޭނާ ތަބާވާ އިދާރާއިން އުފުލަންވާނެކަމަށާއި، އެއީ ގޯސް ތަޞައްރުފާއި ގެއްލުމާއި ސަބަބީ ގުޅުން ފުރިހަމަވުމުން އުފެދޭ މަސްއޫލިއްޔަތެއްކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ. ބަލި ޑައިގްނޯސްކުރުމާއި، ބޭހުގެ ސީރިއަސް ސައިޑް އިފެކްޓް ބެލެނިވެރިއަކަށް އެންގުމާއި، ބަރުދަން ރެކޯޑްކުރުމުގައި މިންގަނޑުތަކަށް ޢަމަލުނުކުރުމާއި، ހޮސްޕިޓަލުގެ ރެކޯޑުތަކަށް ބަދަލުގެނެވިފައިވާކަން ފޮރެންސިކް ތަޙުލީލުން ސާބިތުވުމާއި، ޖީން ޓެސްޓުން ހަށިގަނޑުގެ ޚާއްޞިއްޔަތެއް ނަފީވުމާއި ހިސާބުން އިހުމާލާއި ސަބަބީ ގުޅުން ސާބިތުވިއެވެ. ޙަދީޘް "لا ضَرر ولا ضِرار" އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެދިފައިވާ 7,119,100 ރުފިޔާއަކީ މަޢުޤޫލު ބަދަލެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެ ފައިސާ ދައުލަތުން ދައްކަން ޙުކުމްކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މިގޮތުގެމަތިން މަސައްކަތްކުރާ ޑޮކްޓަރުން ބަލިމީހުން ބަލައި ފަރުވާދިނުމުގައި މެޑިކަލް ޕްރޮފެޝަންގައި އިސްތިޤުރާރުވެ ޘާބިތުވެފައިވާ ޢިލްމީ މަބާދިއުތަކާއި އުޞޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ފަރުވާދިނުމަކީ އެ މީހުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވާ ކަމެއްކަމާއި، އެއާޚިލާފަށް ޑޮކްޓަރަކު ފަރުވާދިނުމުގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާއަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ މަދަނީ މަސްއޫލިއްޔަތު އެ ޑޮކްޓަރަކު ނުވަތަ އެ ޑޮކްޓަރު ތަބާވާ އިދާރާއަކުން، މަދަނީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން އުފުލަންވާނެކަމާއި (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު [17]، [18])
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، މިޒަމާނުގެ ކުރިއަރާފައިވާ ދައުލަތްތަކުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވާ މެޑިކަލް ޕްރޮފެޝަންއާބެހޭ ޢާންމު އުޞޫލުތަކާއި މިންގަޑުތަކަކީ މިބާވަތުގެ މައްސަލަތައް ބަލައި ފައިޞަލާކުރުމުގައި ތަޠްބީޤުކުރަންވާނެ އުޞޫލުތަކާއި މިންގަނޑުތައްކަން (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު [17])
- މިފަދަ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ތިން ރުކުނެއް ނުވަތަ އުންޞުރެއް ފުރިހަމަވުމުން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމާއި؛ ފުރަތަމަ ރުކުނަކީ ޑޮކްޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ނުވަތަ ބަލިމީހާއަށް ފަރުވާދިނުމުގައި ކުރެވޭ ގޯސް ތަޞައްރުފު (malpractice) ކަމާއި، ދެވަނަ ރުކުނަކީ ބަލިމީހާއަށް ގެއްލުން (damage) ލިބުން ކަމާއި، ތިންވަނަ ރުކުނަކީ ބަލިމީހާއަށް ލިބުނު ގެއްލުމާއި ޑޮކްޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ކުރެވޭ ގޯސް ތަޞައްރުފާ ދެމެދު ސަބަބީ ގުޅުމެއް (عِلاَقَة سَبَبِيَة/ causal relation) އޮތުން، ނުވަތަ ބަލިމީހާއަށް ލިބުނު ގެއްލުމަކީ ޑޮކްޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ކުރެވޭ ފަންނީ ކުށެއްގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ލިބުނު ގެއްލުމަކަށްވުން (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު [18])
- ބަލިމީހާ ޑައިގްނޮސްކުރުމަށްފަހު އޭނާ ގައިގައިވާ ބައްޔާބެހޭގޮތުން ދޭންޖެހޭ މުހިއްމު މަޢުލޫމާތު އޭނާއަށް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އަދި އޭނާއަށް ދެވޭ ބޭހުގައި ސީރިއަސް ސައިޑް އިފެކްޓްތަކެއް ވާނަމަ އެކަން އޭނާއަށް އެންގުމާއި، ބަލިމީހާއަށް ޑޮކްޓަރު ލިޔެދޭ ބޭސް ސިޓީގައި އެ ބޭސް ދޭންޖެހޭގޮތުގެ ތަފްޞީލު (ދޭންޖެހޭ މިންވަރާއި ގަޑިއާއި މުއްދަތު ފަދަ މަޢުލޫމާތު) ހިމެނުމަކީ ބަލިމީހާއަށް ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރުގެ އިލްތިޒާމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތައް (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު [20])
- މިފަދަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މަޝްރޫޢިއްޔަތުކަން ދެމިގެން އަންނަނީ ޙަޤީޤަތުގައި މަދަނީ ޤާނޫނުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވާ ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތާގުޅޭ އަޙްކާމުތަކުގެ އިތުރުން މާތް ރަސޫލާ (صلى الله عليه وسلم) ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ "لا ضَرر ولا ضِرار" މި ނައްޞުންކަމާއި، މި ޤާޢިދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނަގައިދެވޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ "ތަޢައްސުފު" ކޮށް ނެގޭ، ލިބިފައިވާ ޙަޤީޤީ ގެއްލުމަކާ ނުވަތަ ފާއިތުވެދާނޭ މަޞްލަޙަތަކާ ނުވަތަ ފާއިދާއަކާ ނުބައްދަލު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ މާބޮޑު ބަދަލަކަށްވެގެން ނުވާނެކަން (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު [23])
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 29/2015 (ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 29/2015 (ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2015 (ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
- މޯލްޑިވްސް މެޑިކަލް އެންޑް ޑެންޓަލް ކައުންސިލްގެ "ގުޑް މެޑިކަލް ޕްރެކްޓިސް: އަ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓް ފޮރ ޑޮކްޓަރސް އިން މޯލްޑިވްސް"
- މޯލްޑިވްސް މެޑިކަލް އެންޑް ޑެންޓަލް ކައުންސިލްގެ "ރެގިއުލޭޝަންސް، ގައިޑްލައިންސް އެންޑް ރޫލް އޮފް ޕްރޮސީޖަރ"
- ޙަދީޘް: "لا ضَرر ولا ضِرار"
- ބެންޗު
- ޑރ. އަޙްމަދު ޢަބްދުﷲ ދީދީ (ރިޔާސަތު)، ޢަބްދުﷲ ޢަރީފް، އާދަމް މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ
- ރިޔާސަތު
- ޑރ. އަޙްމަދު ޢަބްދުﷲ ދީދީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
- މި ކޯޓުގައި
- ހުށަހެޅުނީ 16 ޑިސެމްބަރު 2015 · ރަޖިސްޓްރީކުރީ 1 މާރިޗު 2016 · ނިމުނީ 25 ޖުލައި 2019 (40.8 މަސް)