ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/341
ނަމާއި އެޑްރެސް އުނިކުރެވިފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/341
Name and Address omitted v. Prosecutor General 2019/HC-A/341 (2019/HC-A/341, High Court of the Maldives, 2 February 2022)
ނަމާއި އެޑްރެސް އުނިކުރެވިފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ސީސީޓީވީ ފުޓޭޖާއި ވީޑިއޯ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓާއި މެޑިކަލް ހެކިތަކަށް ބިނާކޮށް ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކޮށް، 16 އަހަރާއި 8 މަސް ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކޮށް، ވާރުތަވެރިންނަށް ދިޔަ ޙައްޤުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި؛ އެހެން ދެ ކުދިންގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވި.
2016 ޖޫން 3 ގައި މަޖީދީމަގުގައި ހިނގި މާރާމާރީއެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުޑަކުއްޖާ ވަޅިއަކުން އަނެއް ކުއްޖާގެ ކަރަށް ހަރާލުމުން، ގިނަ ލޭ ބޭރުވެ ޝޮކަށް ގޮސް އެކުއްޖާ ނިޔާވި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤަތުލު ޢަމްދަށް ދެ ހެކިންގެ ޤަޠްޢީ ހެކިބަސް ބޭނުންވާކަމަށާއި ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސްތަކުގައި ފުށުއެރުންތައް ހުރިކަމަށާއި ޤާޟީ އަމިއްލަ ޢިލްމަށް ބިނާކޮށް ވީޑިއޯ ވަޒަންކުރިކަމަށް. ދައުލަތުން ބުނީ ގުޅުވާލެވޭ ހެކިން ޖިނާއީ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭކަމަށާއި ފުށުއެރުންތައް ޖައުހަރީ ނޫންކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތޫނު އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެން ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ޝަރީޢަތުގައި ބޭނުންވާ ދެ ޝަފަހީ ހެކިންގެ ޤަޠްޢީ ހެކިބަސް ނެތި ކުށް ސާބިތުކުރެވޭތޯ؛ ހެކިބަސްތަކުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކުން ހެކިބަސް ބާޠިލުވޭތޯ؛ އަދި ދަށުކޯޓުގެ ޤާޟީ ޝަރީޢަތުގެ ބޭރުގެ އަމިއްލަ ޢިލްމަށް ބިނާކޮށް ހެކި ވަޒަންކުރިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން ދޭހަވާ ގޮތުން)
މަރުގެ މައްސަލަތަކަށް ޤުރުއާނުގައި ވަކި ނިޞާބެއް ނެތުމުން ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭކަމަށާއި، ފުށުއެރުންތައް ޖައުހަރީ ނޫންކަމަށާއި، ހެކިތަކުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހަމަލާދީ އެއާ މަރާ ގުޅޭކަން ސާބިތުވާކަމަށާއި، ވީޑިއޯއާބެހޭ ފާހަގަކުރުން ބިނާވެފައިވަނީ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކަށްކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުން ޢަމަލުކުރާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނަށް ކަމަށާއި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް ރުޖޫޢަވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގައި ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަންކަމުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 36، 37)
- ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިގޮތަކަށް ހެކި ލިބިފައިވުން ބޭނުންވާކަމަށް ޤުރުއާނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަމެއްގައި މެނުވީ ހެކިދިނުމާއި ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭނީ އެޤާނޫނަށެވެ؛ މަރުގެ މައްސަލަތަކަކީ ޤުރުއާނުގައި ވަކި ނިޞާބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަމެއް ނޫންކަމުން، ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުން ސާބިތުކުރުމަށް ދެ ޝަފަހީ ހެކިންގެ ޤަޠްޢީ ހެކިބަސް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 39–43)
- ހެކިބަހުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކުން ހެކިބަސް ބާޠިލުވަނީ، އެއީ މައްސަލަ ބިނާވާ ޙަޤީޤަތްތައް ފުރޮޅިގެންދާ ޖައުހަރީ ތަފާތުތަކެއްނަމައެވެ؛ ހެކިބަސް ވަޒަންކުރަންވާނީ ހުރިހާ ހެކިތަކަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހެކިވެރިޔާ ބަޔާންދިން ޙާލަތާއި ތަޢާރުޟުގެ ޠަބީޢަތަށް ބަލައިގެން ކަމަށާއި، ދަޢުވާގެ ޖައުހަރަށް ނުބުރޫއަރާ ކުދިކުދި ފަރަގުތަކަށް ބޮޑު ބުރަދަނެއް ދީގެން ނުވާނެއެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/369 ގެ އުޞޫލުތައް؛ ޕެރ. 44، 45، 50)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިން ހަމަލާއަށްފަހު އެހެން މީހުން ހަމަލާދިންކަމަށް ބުނިޔަސް، ހެކިތަކުން އޭނާގެ ހަމަލާއާއި މަރާ ގުޅޭކަން ސާބިތުވެ، އޭނާގެ ހަމަލާ ނުލިބުނުނަމަވެސް މަރުވީސްކަމަށް ބެލެވޭނެ ހަރުދަނާ އަސާސެއް ނެތްނަމަ، އޭނާ މަރުގެ ޒިންމާއިން ބަރީއަ ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 49)
- ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުނު ޝަފަހީ ހެކިބަހާއި ވީޑިއޯ ފުޓޭޖް ފަދަ ހެކިތަކުން ޤާޟީއަށް ފެނި އެނގޭ ކަމެއް ޙުކުމުގައި ފާހަގަކުރުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ބޭރުގެ ޤާޟީގެ އަމިއްލަ ޢިލްމަށް ބިނާކޮށް ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 53)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 72/14 (އަންހެނުންގެ ހެކިބަހުގެ ޤާނޫނު)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު 6.0 ގެ 56 ވަނަ ނަންބަރު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 20 ވަނަ ބާބު އަދި 92 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުން)
- ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤަވާޢިދުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ދަށުކޯޓުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 149 ވަނަ މާއްދާ (ފަރާތްތަކުން ޙަވާލާދީފައި)
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/369
- ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/26
- ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/74
- ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/57
- ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/19-N
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163
- ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/286
- ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/149
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-JC/08
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/01
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް