ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-DM/006
މުޙައްމަދު ތަސްލީމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2020/HC-DM/006
Mohamed Thasleem v. Attorney General's Office 2020/HC-DM/006 (2020/HC-DM/006, High Court of the Maldives, 11 March 2021)
މުޙައްމަދު ތަސްލީމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ފަސްކުރެވުނު ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބު 2020 ގައި ވާދަކުރެވޭނީ 6 މާރިޗު 2020 ގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ކަނޑައެޅި ކެނޑިޑޭޓުންނަށް ކަމަށް ބަޔާންކުރާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 3ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އިތުރު ފުރުޞަތެއް ހުޅުވާލުމަށް އެދި ފަރުދަކު ހުށަހެޅިއެވެ. މައްސަލަ ފުރަތަމަ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ރަޖިސްޓްރާރު ބަލައިނުގަތެވެ.
ހުށަހެޅި ފަރާތުން ބުނީ މި މައްސަލައަކީ މުޅި ޤައުމުގެ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅުންހުރި މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޖަވާބުދީފައިވާތީ ހައިކޯޓަށް ބެލޭނެކަމަށެވެ. ދައުލަތާއި ތަދައްޚުލްވި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ވެސް 2020/HC-DM/02 ގެ އުޞޫލަށް ބަލައި ހައިކޯޓަށް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބެލޭނެކަމަށް ބުންޏެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 3ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ދުސްތޫރީ މައްސަލައަކީ ހައިކޯޓަށް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ މައްސަލައެއްތޯ، ނުވަތަ ޤައުމުގެ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާތީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަސްލީ އިޚްތިޞާޞްގެ ދަށަށް ވެއްޓޭ މައްސަލައެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމި (މައުޟޫޢީ ގޮތުން ގޮތެއް ނުނިންމާ)
ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 37ވަނަ މާއްދާ ކިޔަންޖެހޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 11 ވަނަ މާއްދާއާ އެކީގައި ކަމާއި، ރަޖިސްޓްރާރުގެ ނިންމުމުގައި މައްސަލައަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ނުގުޅޭ މައްސަލައެއްކަމަށް ބުނެފައި ނެތުމާއި، ޤައުމު އޮތް ޙާލަތަށް ބަލާއިރު ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅުމެއް ނެތް މައްސަލައެއްކަން ނޭނގޭތީ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކޯޓު ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން ބައެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުވޭތޯ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ހައިކޯޓަށާއި ސުޕްރީމް ކޯޓަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 11ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ސިފަތައް (ދުސްތޫރީ ހުސްކަމަކަށް ހިނގައިދާނެ، ދައުލަތުގެ ދެ މުއައްސަސާއެއް ނުވަތަ ދެ ބާރެއްގެ ދެމެދު ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމާ ގުޅޭ، ނުވަތަ ޤައުމުގެ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާ) ލިބިގެންވާ ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19)
- ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 37ވަނަ މާއްދާ ފެށިގެން އަންނަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބަލައިގަންނަ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި ކަމުގެ އިސްތިސްނާއަކުން ކަމުން، އެ މާއްދާ ކިޔަންޖެހޭނީ 11ވަނަ މާއްދާއާ އެކުއެކީގައެވެ. 11ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް 37ވަނަ މާއްދާ މާނަކުރުމުން 11ވަނަ މާއްދާގެ ބާރު ކެނޑި، އެއީ ބޭކާރު މާއްދާއަކަށް ވެގެންދާނެތީ، އެފަދަ ގޮތަކަށް ހައިކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރުގެ ނިންމުމުގައި މައްސަލަ ބަލައި ނުގަތުމުގެ ސަބަބުގެ ގޮތުގައި ހައިކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ބަޔާންކޮށްފައިވިޔަސް، އެ ނިންމުމުގައި އެ މައްސަލައަކީ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅުންހުރި ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ނިންމުމުން އެކަން ކަނޑައެޅިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ދަޢުވާއާއި އޭގެ ސަބަބުތަކާއި ޤައުމު އޮތް ޙާލަތަށް ބަލާއިރު ޤައުމުގެ ޢާންމު މަޞްލަޙަތާ ގުޅުމެއް ނެތް ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއްކަން ނޭނގޭނަމަ، އެ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމުން، މައުޟޫޢީ ގޮތުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22-23)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ("ދުސްތޫރީ މައްސަލަ" އާއި "އިޚްތިޞާޞް" ގެ މާނަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 11ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 37ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 25ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2020 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނު) ގެ 3ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރުގެ ނިންމުން (01 ޑިސެމްބަރު 2020) (ލިޔުމުގައި '197/REG/2020/163-SC')
- 2020/HC-DM/02