ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/42
މުޙައްމަދު ޞަދީފް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް، 2020/HC-A/42
Mohamed Sadheef v. Ministry of Tourism 2020/HC-A/42 (2020/HC-A/42, High Court of the Maldives, 27 January 2021)
މުޙައްމަދު ޞަދީފް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަށް ނިންމީ، ހެޑްލީސް ލިބިފައިވާ ކުންފުންޏަކީ އަމިއްލަ ޝަޚްޞެއް ކަމަށާއި، އެދުނު ފަރާތުގެ ޙިއްޞާ އޮތް ކުންފުނި އެ ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރަކަށްވުމަކީ އެ ކުންފުނީގެ މުދަލުގެ މައްޗަށް އޭނާގެ ޝަޚްޞީ ޙައްޤެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭތީއެވެ.
ނ. ކުރެދިވަރުގެ ހެޑްލީސް ލިބިފައިވާ ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ ކުންފުނީގެ 90% ޙިއްޞާ އޮތް ޕޭރަންޓް ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރަކު، އޭނާއަށް ނޭނގި އެ ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރި މުޢާމަލާތް ބާޠިލުކުރުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާކޮށް، ޙުކުމް ކުރުމުގެ ކުރިން ރަށުގެ ހެޑްލީސް އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ހުއްދަ ނުދިނުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ލިބޭނެ ކަމަށްބުނާ ފަރުވާ ނުލިބޭކަމަށާއި، އޭނާއަކީ ޙިއްޞާދާރެއްކަން ހެކިން ސާބިތުވާކަމަށާއި، ކުންފުނި އުވާލާއިރު ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ޝަޚްޞީ ޙައްޤެއް އޮންނަ ކަމަށެވެ. ދައުލަތާއި ތަދައްޚުލްވި ފަރާތުން ބުނީ ލަސްވުމުގެ ނުރައްކަލެއް ނެތްކަމަށާއި، ގަވާއިދުގެ އިޖުރާއަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނެ ކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ޞިފަތު ނެތްކަމަށާއި، ތިންވަނަ ފަރާތަށް ގެއްލުންވާގޮތަށް ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރޭނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާދާރު ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާދާރަކަށްވާ މީހަކަށް، އެ ދެވަނަ ކުންފުންޏާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ރަށެއްގެ ހެޑްލީސް ބަދަލުނުކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު (capacity) ލިބިގެންވޭތޯ، އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގައިވާ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ޝަރުޠުތައް މި މައްސަލައިގައި ފުރިހަމަވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ނިންމުމުގެ ބައި ފައިލުގައި ނެތް (އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ޞިފަތާއި މައުޟޫޢީ ޙައްޤު ލިބިގެންވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި)
ފަނޑިޔާރު ފައިޞަލް ދެކެވަޑައިގަތީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ޞިފަތު ނެތް ކަމަށެވެ. އަޣްލަބިއްޔަތު ދެކެވަޑައިގަތީ ޕޭރަންޓް ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރަކަށް ސަބްސިޑިއަރީގެ މާލީ ޙާލަތުގައި މަޞްލަޙަތު އޮންނާތީ ޞިފަތު ލިބިގެންވާ ކަމަށާއި، މައިނޯރިޓީ ޙިއްޞާދާރެއްގެ ގޮތުން މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތް ކަމަށާއި، އެސެޓް ވިއްކާލައިފިނަމަ ނުރައްކަލެއް އޮތް ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޢާންމު ޝަރުޠުތަކަކީ (1) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރްކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni juris)، (2) އަމުރު ނުނެރެ އަޞްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، އަދި (3) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު (capacity) ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވާ ފަރާތަކަށް ވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލްގެ ރައުޔު)
- ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ކުރިން މި ތިން ޝަރުޠުވެސް ފުރިހަމަވޭތޯ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު ކަށަވަރުކުރަންވާނެ ކަމަށާއި، މިއިން އެއްވެސް ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަނުވާނަމަ އަމުރު ނުނެރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17، ފަނޑިޔާރު ފައިޞަލްގެ ރައުޔު)
- ޞިފަތު (capacity) އަކީ ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ކިބައިގައި ހުރުން ލާޒިމް ޝަރުޠަކަށްވާތީ، ދެކޮޅު ފަރާތުން އެކަމަށް އިޢުތިރާޟު ކުރިއަސް ނުކުރިއަސް، އެކަން ޝަރީޢަތުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20، ފަނޑިޔާރު ފައިޞަލްގެ ރައުޔު)
- ފަނޑިޔާރު ފައިޞަލްގެ ރައުޔުގައި: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަކީ ހެޑްލީސް ލިބިފައިވާ ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރު ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރެއް ކަމަށްވާއިރު، އެ ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާ ދޫކުރުމަކީ ޙިއްޞާދާރު ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކޮށްފައިވާ ކަމަކަށްވާތީ، ހެޑްލީސް ލިބިފައިވާ ކުންފުނީގެ އެސެޓަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތް ކިޔުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު އޭނާއަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21-23؛ މިއީ އަޤައްލިއްޔަތުގެ ރައުޔު)
- އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި (އިސް ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު ތާއީދުކޮށް): ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ ކުންފުންޏަކީ ޕޭރަންޓް ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލް އޮންނަ ކުންފުންޏަކަށްވާއިރު، އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތަކީ ޕޭރަންޓް ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރުންގެ މަޞްލަޙަތު އޮތް ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ޕޭރަންޓް ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރަކަށް ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24)
- އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި: ކުންފުނީގެ ވަކި ޙިއްޞާދާރުން ހިމެނޭގޮތަށް ސަބްސިޑިއަރީގައިވާ ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން ދެން ތިބި ޙިއްޞާދާރުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ބަދަލު އަންނާނެތީ، މައިނޯރިޓީ ޙިއްޞާދާރެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮވެއެވެ؛ އަދި ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން ކުންފުނީގެ އެންމެ އަގުބޮޑު އެސެޓް ވިއްކާލައިފިނަމަ ކުރީގެ ޕޭރަންޓް ކުންފުންޏަށާއި އޭގެ ޙިއްޞާދާރުންނަށް މަންފާއެއް ނުލިބޭނެތީ ލަސްވުމުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލެއް އޮތުމުގެ ބަޙުޘު ފަށާފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25-26)
- ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 33 ވަނަ މާއްދާ (ހ) (މާއްދާގެ ނަންބަރު PDF ގައި ވާގޮތަށް)
- ކުންފުންޏާއިބެހޭ ޤާނޫނުގެ 55 ވަނަ މާއްދާ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
- 2018/HC-A/305
- ޕްރީމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކު
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، އިސް ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް