ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
ކުރު ސައިޓޭޝަން
2019/HC-A/151
ދިވެހި
މުޙައްމަދު ޢިމްރާން ޚަލީލް ވ. ޕްރަކާޝް ކުމާރް، 2019/HC-A/151
English
Mohamed Imraan Khaleel v. Prakaash Kumaar 2019/HC-A/151 (2019/HC-A/151, High Court of the Maldives, 8 February 2023)
މުޙައްމަދު ޢިމްރާން ޚަލީލް ވ. ޕްރަކާޝް ކުމާރް
މައިގަނޑު ސުވާލު
ގެސްޓްހައުސް ތަރައްޤީކުރުމާބެހޭ އެމް.އޯ.ޔޫއެއްގެ ދަށުން ދިން ފައިސާ ސާބިތުވާކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާއި މަދަނީ މިންގަނޑު (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ، 2010/SC-A/02) ރަނގަޅަށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވޭތޯ؛ އަދި އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްލޭން ތަންފީޛުނުވުމުން (ބިދޭސީއަކަށް ޤާނޫނީގޮތުން ނުކުރެވޭ ވިޔަފާރިއެއްކަމަށް ބުނިނަމަވެސް) އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދޭންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަދަނީ އަދި ޖިނާއީ ދަޢުވާތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ތުހުމަތު/ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ ޤާނޫނީ ފަރުވާ ހޯދަން އެދޭ ފަރާތުން އެންމެ ފުރަތަމަ އޭނާގެ ދަޢުވާ ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭއިރު، ސާބިތުނުހިފޭ ދަޢުވާއެއްގެ އިދިކޮޅު ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23-26)
- 2010/SC-A/02 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުން، މަދަނީ ޚުޞޫމާތުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އުފުލުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމާއި، އެއް ޚަޞްމަކު އަނެއް ޚަޞްމާ ކުރިމަތިކުރާ ދަފްޢެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27)
- ދިން ކަމަށް ބުނާ ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދަން އެދޭ ޙާލަތުގައި، އެ ފައިސާ ހަގީގަތުގައި ދީފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ފައިސާ ދިންކަމަށް ބުނާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ؛ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހެކި ހުށަހަޅައިގެން ދަޢުވާ ސާބިތުކޮށްދީފައިވާނަމަ، ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައިގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ނިންމި ނިންމުމަކަށް ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 28، 34)
- ވިޔަފާރީގެ މައްސަލަތަކާއި އެންމެހައި މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ ބެލެންސް އޮފް ޕްރޮބެބިލިޓީސް (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ) އެވެ؛ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ސައްތައިން ސައްތަ ޔަޤީންކޮށްދޭން ނުޖެހޭއިރު، ހެކިތަކުން އޭނާގެ ބުނުން ޙަޤީޤަތަކަށް ނުވުމަށްވުރެ ޙަޤީޤަތަކަށްވުން ގާތްކަން ފަނޑިޔާރަށް ކޮންވިންސްކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 35-43)
- ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރީގެ ޕްރޮފައިލްގައި ރެކޯޑްކޮށްފައިވާ އީމެއިލް އެޑްރެހުން ފޮނުވާފައިވާ ސްޓޭޓްމަންޓަކީ، މަދަނީ މިންގަނޑުން، އޭނާ ފޮނުވި އީމެއިލެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެ ހެއްކެކެވެ؛ ފައިސާ ލިބުނުކަން އިޤްރާރުވާ ފަރާތުން އެއީ ދަޢުވާގައި ބުނާ މުޢާމަލާތާ ގުޅުމެއްނެތް ފައިސާކަމަށް ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ އެ ބުނާ ފަރާތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 45-47)
- ފައިސާ ދީފައިވާކަން ސާބިތުވާ ޙާލަތުގައި، އެމް.އޯ.ޔޫގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްލޭން ތަންފީޛުނުވުމުން ފައިސާ އަނބުރާ ދިނުމަށް އެންގުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނީގޮތުން ކުރެވެން ނެތް ވިޔަފާރިއަކަށް އިންވެސްޓްކުރި ފައިސާ އަނބުރާ ނުދެވޭނެ ކަމަށް ބެލުމަކީ އެއްފަރާތަކަށް ނުޙައްޤު މަންފާއެއް ޙާޞިލުވާނެ، އިންސާފުވެރި ނޫން ގޮތެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 49-51)
- ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ (ޤާނޫނު ނަންބަރު ލިޔުމުގައި އަކުރު ހަލަބޮލިވެފައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 301 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު؛ ނަންބަރު ލިޔުމުގައި ހަލަބޮލި)
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ނަދީމް އިބްރާހީމް
- ޖަވާބުދާރީވި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- ސައްފާޙް މުޙައްމަދު
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޙަސަން ޝަފީޢު · ތާއީދުކުރެއްވީ: މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް