ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-N-A/20
މުޙައްމަދު އަޙްމަދު މަނިކު ވ. ޙުސައިން ޢަލީމަނިކު، 2019/HC-N-A/20
Mohamed Ahmed Maniku v. Hussain Aleemaniku 2019/HC-N-A/20 (2019/HC-N-A/20, High Court of the Maldives, 5 December 2019)
މުޙައްމަދު އަޙްމަދު މަނިކު ވ. ޙުސައިން ޢަލީމަނިކު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ރ.އިނގުރައިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން 27,835.35 ރުފިޔާ ދޭންޖެހި ނުދީވާކަން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ބޭނުމަކަށް ސްކޫލް ޑެސްކް ޖެހުމަށް ދެފަރާތް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެ، 118 ޑެސްކް ޖަހައި 50,000 ރުފިޔާ ލިބުނެވެ. މަސައްކަތްކުރި ފަރާތުން ބާކީ 27,835.35 ރުފިޔާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އެއްބަސްވުމަކީ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ސޮއިނުކުރާ ލިޔުމެއް ކަމަށާއި، ޖަވާބުދިނުމާއި ދިފާޢުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ، އޭނާގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ހެކިބަސް ނެގި ކަމަށާއި، ޑެސްކެއް 300 ރުފިޔާއަށް އެއްބަސްވި ކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ދުވާލަކަށް 500 ރުފިޔާގެ ރޭޓުން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސޮއިނުކުރާ ލިޔެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމަކުން ސްކޫލް ޑެސްކް ޖެހުމުގެ އަގު ބާކީ ފައިސާގެ ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯއާއި، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ހެކިބަސް ނަގައިގެން ކުރި ޙުކުމް ޞައްޙަވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ހުށަހެޅި އެއްބަސްވުމަކީ ބައިވެރިން ސޮއިކުރިކަން ހެކިވެރިންނަށް ކަށަވަރުކޮށް ނުދެވޭ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ބަހާ ތަޢާރުޒުވާ ލިޔުމެއް ކަމުން ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ބުރަދަނެއް ނުދެވެއެވެ. އަދި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ނުއަންގާ އޭނާގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނެގި ހެކިބަހަކީ ބާޠިލް ހެކިބަހެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޮންޓްރެކްޓަކީ ދެމީހަކު ނުވަތަ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވޭ، ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ނުވަތަ ބާރުދޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ ޤާނޫނުގައި ވަކި ސިފައެއް ލާޒިމްނުކުރާ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ހުށަހެޅުމާއި ޤަބޫލުކުރުމުން ވުޖޫދަށް އަންނަ ރިޟާއީ (consensual) ކޮންޓްރެކްޓެއް ކަމުން ލިޔުމުން އޮތުން ލާޒިމް ނޫނެވެ؛ އަނގަބަހުން ވާ އެއްބަސްވުމުގެ ވުޖޫދު ތަފާތު ވަސީލަތްތަކުން ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (ނުކުތާ (ހ))
- ދަޢުވާއެއް ނުވަތަ ދިފާޢެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ އެކަމެއް ބުނާ ފަރާތުންނެވެ؛ ވަކި ޢަދަދެއްގެ މަސައްކަތެއްގެ ޖުމްލަ އަގު ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާ ގުޅިގެން މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވި މީހުންގެ ހެކިބަހަކީ ކާފީ ހެކިބަހެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ (ހ)، (ށ))
- އެއްބަސްވުމެއްގެ ބައިވެރިން ސޮއިކޮށްފައި ނެތުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އެއްބަސްވުމެއް ނުވާކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ޙުއްޖަތެއް ނޫނެވެ؛ ހެކިވެރިން ޙާޟިރުކޮށްގެން ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހެކިވެރިންނަށް ބައިވެރިން ސޮއިކުރިކަން ކަށަވަރުކޮށް ނުދެވި، އެ ލިޔުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތު ޝަރީޢަތުގައި ދެއްކި ވާހަކައާ ތަޢާރުޒުވާ ލިޔުމެއްނަމަ، ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ޤާނޫނީ ބުރަދަނެއް ދެވޭނެ އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. (ނުކުތާ (ށ))
- މަދަނީ ޚުޞޫމާތުތަކުގައި އަނެއް ޚަޞްމު ހުށަހަޅާ ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު ދެފަރާތަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެ ޙައްޤު ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރެއް ފަނޑިޔާރަށް ނުލިބެއެވެ. ޝަރީޢަތް ހިންގަންޖެހޭނީ ދެ ޚަޞްމުންގެ ނުވަތަ ވަކީލުންގެ ޙާޟިރުގައެވެ. (ނުކުތާ (ނ))
- ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ނުފޮނުވާ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާއި އޭނާގެ ހެކިން އެކަނި ގެނެސްގެން ހިންގާ ޝަރީޢަތަކީ ޢަދުލު އިންޞާފުގެ އުޞޫލުތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ށ) އާއި ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 (ހ) އާ ޚިލާފެވެ؛ އެފަދައިން ނެގި ހެކިބަހަކީ ބާޠިލް ހެކިބަހެވެ. (ނުކުތާ (ނ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2009/SC-A/30
- 2010/SC-A/02
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލު، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް