ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-S-A/20
މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްރައްޒާޤު ވ. ޒާހިދު ޝައުޤީ، 2020/HC-S-A/20
Mohamed Abdhurazaaqu v. Zaahidhu Shauqee 2020/HC-S-A/20 (2020/HC-S-A/20, High Court of the Maldives, 9 June 2020)
މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްރައްޒާޤު ވ. ޒާހިދު ޝައުޤީ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ދަޢުވާ ނިމެންދެން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ގޯއްޗާއި ރެސްޓޯރެންޓަށް ނުވަނުމަށް މަރަދޫފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރުނެވެ.
ގެއާއި ރެސްޓޯރެންޓް 2017 ގައި ކުއްޔަށް ދީފައިވާ ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން، ކުލި ނުދެއްކުމާއި އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ދަޢުވާކޮށް، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ޢިމާރާތް ރޫޅައި ތަކެތި ނައްޓާ ކަރަންޓު ވައިރު ބުރިކުރާތީ ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ 2012/SC-A/21 ގައިވާ ޢާންމު ޝަރުޠުތަކަށް ނުބަލައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ށ) ގެ ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާ ޚިލާފަށް ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށާއި، ވަގުތީ އަމުރުން އަސްލު މައްސަލައަށް ފަރުވާ ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއް ބާޠިލުކުރުމަށާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ކުރި ދަޢުވާއެއްގައި، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ގެއާއި ރެސްޓޯރެންޓަށް ނުވަނުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގައިވާ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ނެރެފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލު
އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަނުވެ އޮތްއިރު ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤެއްގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ނުފެނެއެވެ. އަދި އަމުރުގެ ސަބަބުން ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާތީ، 2012/SC-A/21 ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވަގުތީ އަމުރުތަކާއި ޙުކުމްތައް ނެރުމުގައި ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރީ ބާރަކީ މުޠްލަޤު ބާރެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ އަމުރުތައް ނެރުމުގައި ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލަންޖެހޭ ޢާންމު ޝަރުޠުތައް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (4 (ށ))
- ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ފުރަތަމަ ޝަރުޠަކީ، އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމްވުމެވެ. އެއީ އެފަދަ ޙައްޤެއް ޙިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާއިދާއެއް އޮތުމާއި، ހުށަހަޅާ ވަޤާއިޢުތަކަކީ އެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުވާކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކާފީ ވަޤާއިޢުތަކަކަށް ވުމެވެ. (4 (ށ) (1))
- ދެވަނަ ޝަރުޠަކީ، ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ އާދައިގެ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކޮށްފިނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ނުވަތަ އިޢާދަ ނުކުރެވޭ ނުރައްކަލަކާ ނުވަތަ ގެއްލުމަކާ އެދޭ ފަރާތް ކުރިމަތިލާންޖެހުމެވެ. ތިންވަނަ ޝަރުޠަކީ، އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު (Capacity) ނުވަތަ ޙައިޘިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވާ ފަރާތަކަށް ވުމެވެ. (4 (ށ) (2)، (3))
- ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ އެދުނު ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ފަދައިން، އަމުރު ނެރުމުގެ ސަބަބުން އަނެއް ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށާއި، އެ ގެއްލުން ކުޑަކުރެވޭނެ ނުވަތަ ޙިމާޔަތްކުރެވޭނެ ގޮތަކަށްވެސް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (4 (ނ))
- ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަނުވެ އޮތްއިރު، އަސްލު ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ކަމެއްގެ މައްޗަށް، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ނުފެންނަ ޙާލަތެއްގައި، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތް ކުއްޔަށް ހިފި ތަނަށް ނުވަނުމަށް ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރަކީ 2012/SC-A/21 ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު އަމުރެކެވެ. (4 (ނ))
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް