ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/146
މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްލަޠީފު ވ. އަނީސާ ޢަލީ، 2020/HC-A/146
Mohamed Abdhulateefu v. Aneesaa Ali 2020/HC-A/146 (2020/HC-A/146, High Court of the Maldives, 24 September 2020)
މުޙައްމަދު ޢަބްދުއްލަޠީފު ވ. އަނީސާ ޢަލީ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، އެއްބަސްވުމުގެ 3.ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާ ޢިމާރާތްކުރާ ފަރާތް ޚިލާފުވެފައިވާކަން ސާބިތުވާތީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމަށް އަންގައި، ޢިމާރާތްކުރި ފަރާތުން ކުރި ޚަރަދު ހޯދުމަށް އައު ދަޢުވާއެއް ކުރުން މަނާނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި.
މއ. ރެޑްރޯސްހުޅަނގުބައި ޢިމާރާތްކުރުމަށް ގޯތީގެ ވެރިންނާއި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ގޯތި ރަހުނުކޮށް ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްއިން ނެގި ލޯނު ދެއްކުމުގެ ޒިންމާ ޢިމާރާތްކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އޮތްއިރު، އޭނާ ގަވާއިދުން ލޯނު ނުދެއްކުމުން ބޭންކުން ސިޓީތައް ފޮނުވި؛ ގޯތީގެ ވެރިން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ފްލޯރތައް ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޙުކުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ 3.1، 3.3، 36 އަދި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު ޙުކުމެއް ކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ޢަމަލުކުރެވެން ނެތުމާ ބެހޭ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ލޯނު ދެއްކުމަށް އުޛުރުވެރިވެފައި ނުވާކަމަށް؛ އަދި ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ނިންމާފައި ނުވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޢިމާރާތްކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބޭންކް ލޯނު ގަވާއިދުން ދެއްކުމުގެ ޒިންމާއާ ޢިމާރާތްކުރާ ފަރާތް ޚިލާފުވުމުން، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެފައިވާކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ އެއްބަސްވުމާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ވިޔަފާރީގެ ދަތިތަކަކީ ލާޒިމު ކަމެއް އަދާނުކުރުމަށް ޢުޛުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ލޯނު ފައިސާ ނުދައްކާ 1 މަހާއި 20 ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވެފައިވާކަން ބޭންކުގެ ސިޓީތަކާއި ސްޓޭޓްމަންޓާއި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާތީ، އަދި ލޯނު ދެއްކުމަކީ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކަށްވެ އެއްބަސްވުމުގެ 36 ވަނަ މާއްދާއިން ބާޠިލުކުރުމަށް ތަންދޭތީ، ވިޔަފާރީގެ ދަތިތަކަކީ ޢުޛުރެއް ނޫންކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ނިންމުން ޤާއިމްކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ޢިމާރާތްކުރުމަށް ނަގާފައިވާ ލޯނު ގަވާއިދުން ދެއްކުމަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ކަމެކެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ކަމަކާ ބައިވެރިއަކު ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރަން އެދުމުގެ ބާރު މަޢުޞޫމު ބައިވެރިޔާއަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެކަން ސާބިތުވާނަމަ އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިން ޢަމަލުކުރަންޖެހެނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ؛ އެނޫން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އަނެއް ބައިވެރިޔާ އޭނާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ކަމަކަށް ދުލެއް ނުވަތަ ލުޔެއް ދީފިނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ބައިވެރިއަކު އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާއަކާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެވިދާނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެފަދަ ޚިލާފުވުމެއް ސާބިތުވުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ކޮންޓްރެކްޓަކުން ލާޒިމުކުރާ ޢަމަލެއް ކުރުން ދަތިވުމަކީ ނުވަތަ އޭގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުމަކީ އެ ޢަމަލެއް ކުރެވެން ނެތް ކަމަކަށް ނުބެލޭތީ، ވިޔަފާރީގެ ދަތިތައް ދިމާވުމަކީ އެއްބަސްވުމުން ލާޒިމުކުރާ ލޯނު ދެއްކުމުގެ ޒިންމާ ފަސްކުރެވިދާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ލާޒިމު ޒިންމާއާ ތަކުރާރުކޮށް ޚިލާފުވުމަކީ ރަހުނުކޮށްފައިވާ ގޯއްޗާއި ޢިމާރާތް ބޭންކަށް ނެގިދާފަދަ އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް އަނެއް ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ޢަމަލަކަށް ވާނަމަ، އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކުރެވިދާނެކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭނީ ޤާނޫނު ތަޠްބީޤުކުރި ގޮތް ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަން ހަރުދަނާ ސަބަބަކުން ދައްކައިފިނަމައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ބައިވެރިންގެ ލާޒިމުތައް ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް އަދާކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) (PDF ގައި '32' ވަނަ މާއްދާ ގޮތަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޢަމަލުކުރެވެން ނެތުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) (PDF ގައި '33' ވަނަ މާއްދާ ގޮތަށް)
- 2015/HC-A/351
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް