ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/99
މާލޭ ހައި ޕވޓ ލޓޑ ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން، 2018/HC-A/99
Male Hai Pvt Ltd v. Ministry of Education 2018/HC-A/99 (2018/HC-A/99, High Court of the Maldives, 17 June 2020)
މާލޭ ހައި ޕވޓ ލޓޑ ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، އެއްބަސްވުން އުވާލީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށްކަން ސާބިތު ނުވާތީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ވަކީލުގެ ފީ ލިބިދޭކަށް ނެތް ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލުގެ މަސްއޫލުވެރިންނާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނާ ދެމެދު ޕްރައިވެޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ސްކޫލެއް ހިންގުމަށް 2008 ގައި ވި އެއްބަސްވުމުގެ ޙައްޤުތައް، މިނިސްޓްރީގެ ރުހުމާއެކު 2010 ގައި މާލޭ ހައި ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. 28 ޑިސެމްބަރ 2008 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 10.ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ތާރީޚަށް ސްކޫލު ނުހިންގާތީ ކަމަށް ބުނެ މިނިސްޓްރީން 2015 ގައި އެއްބަސްވުން އުވާލިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، 28 ޑިސެމްބަރ 2008 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 10.ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ ތާރީޚަކީ ސޮއިކުރި ތާރީޚަށްވުރެ ކުރީގެ މުސްތަޙީލު ތާރީޚެއް ކަމަށާއި، ސްކޫލު ހިންގާފައިވާކަން ރަޖިސްޓްރީން ސާބިތުވާ ކަމަށާއި، ޑީޑް އޮފް އެސައިންމަންޓާއި ޢަރަބިއްޔާ އެއްބަސްވުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ތާރީޚު ލިޔެވުނީ ކުށަކުން ކަމަށާއި ރަނގަޅު ތާރީޚަކީ 11 ޖެނުއަރީ 2009 ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޕްރައިވެޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ސްކޫލެއް ހިންގުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 10.ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގައި ކުށަކުން ލިޔެވިފައިވާ ތާރީޚަކަށް ޙަވާލާދީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނުން އެއްބަސްވުން އުވާލުމަކީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ކުރެވިފައިވާ ކަމެއްތޯ؛ އަދި ދަށުކޯޓަށް ނުހުށަހަޅާ ލިޔުންތައް އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެވޭތޯއާއި ވަކީލުގެ ޚަރަދު ނަގައިދެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ އެއްބަސްވުން އުވާލީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބޭކަމަށް ކަނޑައެޅި، ވަކީލުގެ ޚަރަދު ނުދެވޭ
ކުށަކުން ލިޔެވުނު ތާރީޚު އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށް ނުވަތަ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް އިޞްލާޙު ނުކުރާތީ ދެމިއޮތް ކަމަށާއި، މިނިސްޓްރީން ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމަށް ރުހުންދީ، މުއްދަތު އިތުރުކޮށް، ހުއްދަތައް ނުދީ ހުރުމަކީ ހެޔޮ ނިޔަތެއް ނެތްކަން ދައްކާ ކަމެއް ކަމަށާއި، ރަޖިސްޓްރީން ސްކޫލު ހިންގާފައިވާކަން އެނގޭތީ އެއްބަސްވުމުގެ 27.1 (ބ) ގެ ދަށުން އުވާލުން ޞައްޙަ ނޫން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ވަކީލުގެ ޚަރަދު ދެނެގަނެވޭނެ ލިޔުމެއް ނުހުށަހަޅާތީ ނުދެވޭ ކަމަށް ބެލިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލަނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެން ކަމުން، ދަށުކޯޓުގައި މައްސަލަ ބަލަމުންދިޔައިރު ވުޖޫދުގައި ހުރި، އަދި ހުށަހެޅުމަށް ނުކުޅެދުނު ސަބަބެއް ބުނެދެވިފައި ނުވާ ލިޔުންތައް އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެ ރިޢާޔަތްކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ހ)، (ށ))
- އެއްބަސްވުމެއްގައި ލިޔުމުގެ ކުށަކުން ލިޔެވިފައިވާ ތާރީޚެއް އިޞްލާޙުކުރެވޭނީ އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެ މަތިން (ލިޔުމުން ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް) ނުވަތަ ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް (rectification) ކަމާއި، އެއްބަސްވުމުގެ އެއް ބައިވެރިއަކަށް އެ މާއްދާއެއް އަމިއްލައަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރެއް ނުލިބެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ނ)، (ރ))
- ކޮންޓްރެކްޓެއް ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ތަންފީޛުކުރުމަކީ 'ޢަހުދަށް ވަފާތެރިވުމުގެ ޤާޢިދާ' އާއި 'ޕެކްޓާ ސަންޓް ސަރވެންޑާ' ގެ މަބްދައުގެ މަތިން ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ކަމެކެވެ. އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ ނިޔަތް ދެނެގަތުމަށް އެމީހުންގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާފައިވާ ގޮތަށް ބަލަން ޖެހެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ބ))
- އެއްބަސްވުން ތަންފީޛުކުރުމަށް އޮތް ހުރަހަކަށް އަމިއްލައަށް ވެހުރެ، ހެޔޮ ނިޔަތެއްނެތި، ލިޔުމުގެ ކުށެއް އޮތް ސާފު ނޫން މާއްދާއަކާ ޙަވާލާދީ ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކަށް އެއްބަސްވުން އުވާލާކަށް ނުނިންމޭނެއެވެ؛ ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމަށް ރުހުންދީ، މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވުމަކީ ހެޔޮ ނިޔަތެއް ނެތްކަން ދައްކާ ކަމެކެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ބ))
- ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ރަސްމީ ލިޔުމެއްގައިވާ މަޢުލޫމާތަކީ ރަނގަޅު ނޫން މަޢުލޫމާތެއް ކަމަށްވާނަމަ އެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ؛ ލިޔުމުން ދެނެގަނެވެން ހުރި ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހެކިން ޙާޟިރުކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ބ)، (ޅ))
- ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢާމެދު ފައިޞަލާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްނަމަ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވުމުގެ މަޞްލަޙަތެއް ނެތެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (ކ))
- ވަކީލުގެ ޚަރަދު ދައްކަން އެއްބަސްވުމުގައި މާއްދާއެއް އޮތަސް، ނަގައިދެވޭނީ ވަކީލަށް ޚަރަދުކުރެވުނު އެކަށީގެންވާ އުޖޫރަ ދެނެގަނެވޭނެ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމައެވެ. (ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާ 03 (މ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ނ)
- މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނާއި މާލޭ އިންގްލިޝް ސްކޫލުގެ މަސްއޫލުވެރިންނާ ދެމެދު 28 ޑިސެމްބަރ 2008 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 10.1، 23.1، 27.1 (ބ)، 29.2 ވަނަ މާއްދާތައް
- 06 އެޕްރީލް 2010 ގެ ޑީޑް އޮފް އެސައިންމަންޓްގެ 4 ވަނަ މާއްދާ އާއި 5 ވަނަ މާއްދާގެ (a) އާއި (b)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/32 (ޑަބްލިއު.އެލް.ޓީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ ދިވެހި ދައުލަތް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/17
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/HC-A/192
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/89
- Chartbrook Ltd v Persimmon Homes Ltd [2009] UKHL 38
- FSHC Group Holdings Ltd v Glas Trust Corporation Ltd [2019] EWCA Civ 1361
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް