ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/11
މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ވ. ޢަލީ ޝާހް، 2020/HC-A/11
Maldives Customs Service v. Ali Shaah 2020/HC-A/11 (2020/HC-A/11, High Court of the Maldives, 14 September 2021)
މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ވ. ޢަލީ ޝާހް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން، ޢަމަލަކީ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރަން އެކަށީގެންވާ ޢަމަލެއް ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކޮށް މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ކަސްޓަމްސްގެ ސީނިއަރ ކަސްޓަމްސް އޮފިސަރަކު، އެހެން އޮފިސަރަކު ފްލައިޓަކުން ސިއްރުން ދޫނި އެތެރެކުރުމުގައި އެހީތެރިވިކަން ކަސްޓަމްސްގެ ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވެގެން، ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން މިނިސްޓަރު އޭނާ ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.
ކަސްޓަމްސްއިން ބުނީ ވަކިކުރުމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށާއި، އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ ވަޒީފާއަކަށް ރުޖޫޢަކުރުން ޢަދުލުވެރި ނޫންކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ މަނާ އެއްޗެއް އެތެރެކުރިކަން ސާބިތުނުވާކަމަށާއި އިޖުރާއަތު ރަނގަޅެއް ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދޫނި ސިއްރުން އެތެރެކުރުމަށް އެހީތެރިވިކަން ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވެގެން ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނު ކަސްޓަމްސް މުވައްޒަފެއްގެ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ، އަދި ވަކިކުރުމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކުރުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން އަމުރުކުރުން ރަނގަޅުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ރަނގަޅެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅި (ޙުކުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނެތް)
ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވި ޢަމަލަކީ ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓާ ޚިލާފު ކަމެއްކަމާއި، ސަބަބުވެރި އިންސާނެއްގެ ވިސްނުމުން އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމާއި، ފުރުޞަތުތައް ދިނުމުން އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމާއި، އެހެންކަމުން ވަޒީފާ ރުޖޫޢަކުރުމަށް ކުރި އަމުރު ރަނގަޅެއް ނޫންކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހެއެވެ؛ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުން ޢަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވުމާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތު ޢަދުލުވެރިވުމެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަންލޭންޑް ޓްރެވެލް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު މައްސަލައަށް ތަބާވެ؛ އައި.އެލް.އޯ ގެ ކޮންވެންޝަން ނަންބަރު 158 އަދި ރެކޮމެންޑޭޝަން ނަންބަރު 166).
- ކަސްޓަމްސް މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވާ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ވަކިކުރުމަށް (1) ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާއި އަދަބާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކުރިކަން ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވުމާއި (2) އެ މީހަކު ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމުން މުއައްސަސާއަށް ޢާންމުންގެ އިތުބާރު ކުޑަވެދާނެ ނުވަތަ ބުރޫއަރާފާނެ ކަމަކަށް ވުން ފުރިހަމަވާންޖެހެއެވެ؛ މިކަން ދެނެގަނެވެނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި މުވައްޒަފު ކުޅަ ޢަމަލަށް ބަލައިގެންނެވެ.
- ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅިފައިވާ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު އޮތުން ވަޒީފާގެ ބާވަތުން މުހިންމެވެ؛ އެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހެނީ އެވަގުތަކު ވެރިން ކުރާ އިތުބާރަށް ނޫން، ސަބަބުވެރި އިންސާނެއްގެ (reasonable man) ވިސްނުމުންނެވެ (ހައިކޯޓުގެ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. ޙުސައިން ރަމީޒް މައްސަލައަށް ތަބާވެ).
- މުވައްޒަފެއްގެ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވެ، ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމަކީ ކުރެވޭނެކަމެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުފެންނަ ޙާލަތުގައި ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ؛ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ދޫނި އެތެރެކުރުމަށް އެހީތެރިވުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ޙާލަތެކެވެ.
- ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުން ލިޔެކިޔުން ބެލުމުގެ، ޖަވާބުދިނުމުގެ އަދި ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދިން ނަމަވެސް މުވައްޒަފު އެ ފުރުޞަތުތަކުގެ ބޭނުން ނުހިފާނަމަ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.
- ހާދިސާއަށްފަހު ފިޔަވަޅެއް ނޭޅި ގިނަ ދުވަސްވުމަކީ، ހަމަޖެހިފައިވާ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވާނަމަ، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބަލައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައި ނެތްކަމަށް ބެލެވޭނެ ހަމައެއް ނޫނެވެ.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ހ)، (ށ) (ޢިބާރާތުގައި '32' ލިޔެވިފައި، 21 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް ބެލެވޭ) އަދި ޓްރައިބިއުނަލުގެ އަމުރުތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2012/R-35 (މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދު 2012) ގެ 133 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، ކޯޑް އޮފް އެތިކްސް އަދި ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓްގެ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުން ދޭންޖެހޭ ފުރުޞަތުތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ބ)، ވަކިކުރުމުގެ އިޖުރާއަތާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2011 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސްގެ ޤާނޫނު) ގެ ކަސްޓަމްސްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ޅ)
- ILO Termination of Employment Convention, 1982 (No. 158) އަދި Termination of Employment Recommendation, 1982 (No. 166)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވެލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/62 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. ޙުސައިން ރަމީޒް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/HC-A/128
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް