ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-I-SH/06
މައިޝާ ޙުސައިން ވ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން، 2021/HC-I-SH/06
Maishaa Hussain v. Elections Commission 2021/HC-I-SH/06 (2021/HC-I-SH/06, High Court of the Maldives, 16 May 2021)
މައިޝާ ޙުސައިން ވ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ނިންމީ، ބާޠިލު ވޯޓު ކަނޑައެޅުމަކީ ފޮށީގެ ވެރިޔާގެ ބާރެއް ކަމަށާއި، އިތުރު ހެއްކެއް ހުށަނާޅާތީ ފޮށި އަލުން ގުނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ށ. ބިލެތްފަހި ކައުންސިލްގެ އަންހެނުންނަށް ޚާއްޞަ ގޮނޑިއަކަށް ވާދަކުރި ކެނޑިޑޭޓަކު، ވޯޓުފޮށި ގުނިއިރު ފާހަގައިގެ އިތުރުން ރޮނގު/ތިކި ހުރި 3 ބާޠިލު ވޯޓު ކަރުދާސް ޞައްޙަ ވޯޓުގެ ގޮތުގައި ގުނި ކަމަށާއި، އެއް ވޯޓުގެ ތަފާތަކުން ނަތީޖާއަށް ބަދަލު އަންނާނެ ކަމަށް ބުނެ ފޮށި އަލުން ގުނުމަށް 12 އޭޕްރީލް 2021 ގައި ޤައުމީ އިލެކްޝަންސް ކޮމްޕްލެއިންޓްސް ބިއުރޯއަށް ޝަކުވާކުރިއެވެ.
ޝަކުވާކުރި ފަރާތުން ބުނީ ބާޠިލުވާނެ ވޯޓުތައް ޞައްޙަ ކަމަށް ގުނި ކަމަށެވެ. ކޮމިޝަނުން ބުނީ ވޯޓު ގުނާ ވަގުތު މަރުކަޒުގައި އެފަދަ ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާކަމަށާއި، އަލުން ގުނިޔަސް ނަތީޖާއަށް ބަދަލު އައުމުގެ އިޙްތިމާލެއް ނެތްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ވޯޓު ގުނާ ވަގުތު ވޯޓުލާ މަރުކަޒުގެ އިސްމީހާއަށް ޝަކުވާ ނުކޮށް، ފަހުން ޤައުމީ އިލެކްޝަންސް ކޮމްޕްލެއިންޓްސް ބިއުރޯއަށް ބާޠިލު ވޯޓު ޞައްޙަ ވޯޓުގެ ގޮތުގައި ގުނި ކަމަށް ޝަކުވާކުރުމުން، ވޯޓުފޮށި އަލުން ގުނުމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަމުރުކުރަންޖެހޭތޯ؛ އަދި ބާޠިލު ވޯޓެއްކަން ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު އޮތީ ކާކަށްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ވޯޓުފޮށި އަލުން ގުނަން އަންގާނެ ތަނެއް ނެތް؛ ޝަކުވާ ބަލައިނުގަނެވި
ކެނޑިޑޭޓާއި މަންދޫބަށް ގުނުން ބެލުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، މަންދޫބު ކަންހިނގާދިޔަ ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާއިރު، މަރުކަޒުގެ އިސްމީހާއަށް ޝަކުވާ ނުކޮށް ބިއުރޯއަށް ސީދާ ދިއުމަކީ ޤާނޫނު ތަރުތީބުކޮށްފައިވާ ގޮތާ ޚިލާފު ކަމުން، ފޮށި އަލުން ގުނަން އަންގާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- އިންތިޚާބަކާބެހޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާހާ ހިނދަކު އިންތިޚާބުތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ޢާންމު އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅާނީ އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ވޯޓު ކަރުދާހުގައި ކެނޑިޑޭޓެއްގެ ނަމާ ދިމާގައި ރަނގަޅު ފާހަގަ ޖެހުން ފިޔަވައި އިތުރު ފާހަގައެއް، ލިޔުމެއް ނުވަތަ ކުރެހުމެއް ހުރިނަމަ އެއީ ބާޠިލު ވޯޓެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ވޯޓުގުނާ ތަން ގާތުން ބެލުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ބާޠިލު ވޯޓު ކަނޑައެޅުމުގައި ގުނާ މީހުން ނިންމާ ނިންމުމާމެދު ޝަކުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ކެނޑިޑޭޓަށާއި މަންދޫބަށް ލިބިގެންވާއިރު، ބާޠިލު ނުވަތަ ޞައްޙަ ވޯޓެއްކަމާމެދު ޚިލާފު އުފެދިއްޖެނަމަ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ވޯޓުލާ މަރުކަޒަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ޢައްޔަންކޮށްފައިވާ އިސްމީހާ ކަމަށާއި، އެ ނިންމުން ކަންހިނގާދިޔަ ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމަނަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.1-9.4)
- ބާޠިލު ވޯޓެއްގެ ޝަކުވާ ފުރަތަމަ ހުށަހަޅަންވާނީ ވޯޓުލާ މަރުކަޒުގެ އެންމެ އިސްމީހާއަށެވެ؛ އޭނާ ގޮތެއް ނިންމުމުން ދެން ޝަކުވާ ކޮމްޕްލެއިންޓްސް ބިއުރޯއަށް ހުށަހެޅޭނެ ކަމަށާއި، އެ ޝަކުވާގައި އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- ވޯޓުލާ މަރުކަޒުގެ އިސްމީހާއަށް ޝަކުވާ ހުށަނާޅާ އޭނާ ގޮތެއް ނުނިންމަނީސް، ވޯޓު ކަރުދާސްތަކުގައި ބާޠިލު ވޯޓެއް އޮތްކަން ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ޤައުމީ އިލެކްޝަންސް ކޮމްޕްލެއިންޓްސް ބިއުރޯއަށް ލިބިގެން ނުވާނެއެވެ؛ އެގޮތަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުގައި ތަރުތީބުކޮށްފައިވާ ހަމަތައް ގެއްލޭނެކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17، 19)
- އިންތިޚާބީ ޝަކުވާތަކަށް ވަކި އިޖުރާއާތުތަކެއް ތަރުތީބުކޮށްފައިވަނީ ނަތީޖާއަށް މަޑުކުރަންޖެހުން ދުރުކޮށް ކަންކަން އަވަހަށް ނިމުމަށާއި، ނަތީޖާ އިޢުލާނުކުރުމަށްފަހު ވޯޓު ކަރުދާސްތައް ކޮންމެހެން ބަލަންޖެހޭ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ އަލުން ނުގުނުމަށާއި، ސެކިއުރިޓީ އުރަތައް ވަރަށް އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކެއްގައި މެނުވީ ކަނޑައި އަލުން ބެލުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2008 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ، 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 56 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5)، (ށ) އަދި (ނ)، 58 ވަނަ މާއްދާ އަދި 58 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2019 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު R-6/2020 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ގަވާއިދު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ހާތިފް ޙިލްމީ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް