ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/139
އިބްރާހީމް ޒަރީރު ވ. އިބްރާހީމް ޔޫސުފް، 2017/HC-A/139
Ibrahim Zareeru v. Ibrahim Yoosuf 2017/HC-A/139 (2017/HC-A/139, High Court of the Maldives, 21 January 2021)
އިބްރާހީމް ޒަރީރު ވ. އިބްރާހީމް ޔޫސުފް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ނުދައްކާ ހުރި ފައިސާއާއި ވަކީލުގެ އުޖޫރައާއި ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން 286,192,032 ރުފިޔާ ގަތް ފަރާތާއި ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތުން ދޭންޖެހޭކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ޓޫރިސްޓް ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރާ ގެސްޓް މުދާ 240,000 ރުފިޔާއަށް ގަތުމަށް ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުދައްކާ ހުރި 227,570 ރުފިޔާއާއި، ފައިސާ ނުލިބޭ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް 80% ގެ ޖޫރިމަނާއާއި ވަކީލުގެ އުޖޫރަ ހޯދުމަށް ވިއްކި ފަރާތުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތްތަކުން ބުނީ ޖަޒާއީ ޝަރުތު މުޠުލަޤަށް ތަންފީޛުކުރުމަކީ ޝަރީޢަތާއި 2013/SC-A/27 އާއި Unfair Contract Terms ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ޖޫރިމަނާ ގެއްލުމާ ނުބައްދަލު ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ އެއްބަސްވުމުގައި ސާފުކޮށް ހުރި ގޮތަށް ފައިސާ ލިބެންވާނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ވިޔަފާރި އެއްބަސްވުމެއްގައިވާ ޖަޒާއީ ޝަރުތު (ދުވާލަކަށް 80% ޖޫރިމަނާ) މުޠުލަޤަށް ތަންފީޛުކޮށް، ނުދައްކާ ހުރި އަޞްލު ޢަދަދަށްވުރެ އެތައް ހާސް ގުނަ ބޮޑު ޖޫރިމަނާއެއް ނަގައިދިނުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން ނަގައިދެވޭ މިންވަރު ކޯޓުން ކުޑަކުރެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (އަޞްލު ފައިސާއާއި ވަކީލުގެ އުޖޫރަ ދޭން ކަނޑައެޅި ބަޔަށް ތާއީދުކޮށް، 286,192,032 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާގެ ބައި ބާޠިލުކޮށް، ޖޫރިމަނާ ނުދައްކާ ހުރި 227,570 ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުވެގެން ނުވާނެކަމަށް)
ޖަޒާއީ ޝަރުތު ހުއްދަ ނަމަވެސް، ބަދަލަކީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމަށް 2015/SC-A/16 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އަޞްލު އިލްތިޒާމަށްވުރެ އެތައް ހާސް ގުނަ ބޮޑު ޖޫރިމަނާއަކީ ތަޢައްސުފު ކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންވަރެކެވެ. ގެއްލުން އެއަށްވުރެ ބޮޑުކަން ސާބިތުނުވާތީ ޖޫރިމަނާ ނުދައްކާ ހުރި ޢަދަދަށް ހަނިކުރެވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16-17) ޖަޒާއީ ޝަރުތު (Penalty Clause) އަކީ ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުން ނުވަތަ ލަސްކުރުމުން އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ޙައްޤުވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރު ކުރިއާލައި ކަނޑައަޅައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ އެއީ އަޞްލީ އިލްތިޒާމާ ގުޅިފައިވާ ތަބަޢީ އިލްތިޒާމެކެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18-19) ޖަޒާއީ ޝަރުތު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ހިމެނެނީ އަޞްލު ކޮންޓްރެކްޓުގައި ނަމަވެސް، ފަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ނުވަތަ އިންވޮއިސްތަކުގައިވެސް ހިމެނިދާނެއެވެ؛ ކުރިއާލައި ތަޞައްވުރުކުރެވޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު (foreseeable damages) އަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނިދާނެ، އަދި ކޯޓުތަކުން ނަގައިދެވިދާނެ ބަދަލެކެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20) މަދަނީ ކޮންޓްރެކްޓުތަކުގައި ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ޖަޒާއީ ޝަރުތުތައް ހިމެނުމަކީ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވާ ހުއްދައެކެވެ؛ މުޠުލަޤަށް މަނާކަމަށް ބެލެވޭނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޞްލަކާ ޚިލާފުވާ ޝަރުތުތަކާއި ކޮންޓްރެކްޓުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ޝަރުތުތަކެވެ (2013/SC-A/27).
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 26) މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންޖެހޭތީ، ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން ނަގައިދެވޭ މިންވަރާ ގުޅޭ ގޮތުން 2015/SC-A/16 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހެއެވެ؛ އެއީ ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ބަދަލަކީ އެކަށީގެންވާ މުނާސިބު ބަދަލަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމާއި، ލިބުނު ގެއްލުމާ ނުބައްދަލު 'ތަޢައްސުފު' ކޮށް ކަނޑައަޅާ މާބޮޑު ބަދަލަކީ ޞައްޙަ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ނަގައިދެވޭ ބަދަލެއް ނޫންކަމެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 28) ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކެޑަމީގެ ޤަރާރަށް ބަލާއިރުވެސް، ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން ނަގައިދެވޭ ބަދަލު އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ މާބޮޑުނަމަ ކޯޓުން އެ މިންވަރު އުނިކުރެވިދާނެއެވެ.
- (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 29-30) ޖަޒާއީ ޝަރުތުގެ ދަށުން ނަގައިދެވޭ ބަދަލުގެ މިންވަރު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން، އަޞްލީ އިލްތިޒާމުގެ ގޮތުގައި އަދާނުކުރެވިވާ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑުކުރެވިގެން ނުވާނެއެވެ؛ އެއަށްވުރެ ބޮޑުކޮށް ނަގައިދެވޭނީ ލިބުނު ގެއްލުން އެއަށްވުރެ ބޮޑުކަން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކޮށްދެވޭ ޙާލަތުގައެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ލިޔުމުގައި '313' ކަމަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - ގެއްލުމުގެ ބަދަލާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) އަދި ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (މާއްދާ ނަންބަރުތައް ލިޔުމުގައި ބަދަލުވެފައި)
- ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކެޑަމީގެ ނަންބަރު 109 (3/12) ޤަރާރު (ލިޔުމުގައި '323 (33/3)' ކަމަށް)
- 2013/SC-A/27
- 2015/SC-A/16
- 2014/SC-A/01
- 2012/HC-A/238
- 2017/HC-A/108
- 2017/HC-A/124
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ · ތާއީދުކުރެއްވީ: މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް