ޙުސައިން އަފީފް ވ. މުޙައްމަދު ޢާމިރު

5މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު ގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައވަނި ޝަރު ޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ، އެ ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އެދި ޙުސައިން ޢަފީފގެ ފަރާތުން 05 (ފަހެއް) ނުކުތާ ހުށަހަޅައި، އެ ނުކުތާ ތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހެޅާފައިވާ ނުކުތާތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

5.1. ފުރަތަމަ ނުކުތާ އަކީ: މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 1 ގައި، މިއީ ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއި އޭނާގެ ފިރިހެންދަރިފުޅު ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ހޯދާފައިވާ މުދާ ކަމަށްވާތީ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި މިމުދާ ބަހައި ވަކިކުރަން އެދި މުޙައްމަދު ޢާމިރު ބެލުމުން ހުށަހެޅި މ އްސަލައެކެވެ.މ ދަޢުވި ރައްދުވަނީ ރ.މީދޫ / ބަހާރުގެ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފަށްކަނ އެނގެން އޮތްއިރު، އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް 16 ރަޖަބް 1434 / 26 މެއި 2013 ގައި ނިޔާވެފައިވާކަމާއި، އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ނިޔާވިތާ (1) އަހަރަށްވުރެ ފަހުން މި ދަޢުވާ ކޮށްފައިވާތީ، މިއީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢވާގު ޤަނޫނު) އަށް ރިޢާޔަތް ކުރެވިގެން ނިންމާފައިވާ މައްސަލައެއްކަމުގައި ނުވާތީކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

5.2. ދެވަނަ ނުކުތާ އަކީ: ރ.މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ހ) ގައި ވަނީ ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ އަލްމަރުޙޫމް އިބްރާހިމް ޢަފީފްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވާ އެންމެހާ މުދަލެއްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އޭނާގެ ފިރިހެންދަރިފުޅު ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރއަށު ހަމަޖައްސައި ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއި މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސައި ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކޮށް އެލިޔުމުގައި އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ސޮއިކުރީ ރ.މީދޫ ފެހިގެ މުޙައްމަދު ޒަކީ އާއި ރ.މީދޫ ކުކުންގެ (ދެވިނަ) އަޙްމަދު އިބްރާހީމް އާއި ދެމީހުންގެ ޙާޟިރުގައި އަމިއްލަ އ ޚުތިޔާރުގައި ކަމަށްބުނެ މިދެފަރާތުން ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސްދީފައިވާތ އެލިޔުމަކީ މުދަލުގެ މައްޗަށް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ވެފައިވާ އިޢުތިރާފެއްކަމަށް ބެލެވޭކަމަށް ޝަރީޢަތުން ފާހަގަ ކުރައްވާފައިވާއިރު، އެލިޔުމަކީ ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައި ނުވާ، އަދި އެޓެސްޓް ކުރެވިފައިވާ ލިޔުމަކަށް ނުވުމާއި އެލިޔުމުގައި އިބް ރާހީމ ޢަފީފް ގެ އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައި ނުވާއިރު، އަލްމަރުޙޫމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ ކޮންމެ ވާރި ޘަކާއ ސުވާލުކުރެވި އެލިޔުމާއި މެދު އެވާރިޘުން ގެ ބަޔާނެއް ޝަރީޢަތުގައި ހިމެނިފައި ނެތުމަކީ އިންޞާފުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއެކު ޤާނޫނު އަސާސީގައިވާ ގޮތަށް މައްސަލަ ބިނާކުރުން ނޫންކަމަށް ފެންނާތީ މިނުކުތާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފާހަގަ ކުރެވެން އޮންނަ ކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

5.3. ތިންވަނަ ނުކުތާ އަކީ: ރ.މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ) ގައިވަނީ ބަހާރީ ސްޓޯރ އިތުރަށް ފުޅާކުރުމަށްޓަކާ މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ނަމުގައި ތިންފަހަރެއްގެ މަތިން ލޯނު ނަގާފައިވާކަމަށ މުޙައްމަދް ޢާމިރު ބުނާ ބުނުމަށް އަލްމަރުޙޫމ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ އެއްވެސް ވާރިޘަކު އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާކަމާއި އެލޯނު ނެގުމަށްޓަކައި ރަހުނު ކޮށްފައިވަނީ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ މުދައު ކަމަށްވެފައި ލޯނަށް ގެރެންޓީދީފައިވަނީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ކަމަށްވާތީ އެލޯނުތަކުގެ ފައިސާއަކީ މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ފައިސާކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރާކަމަށް އިބްރާހީމް ޢފީފްގަ ވާރިޘުން ބުނިނަމަވެސް މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ނަމުގައި ނަގާފައިވާ ލޯނެއްގެ ފައިސާ ޤަވާއިދުން ދައްކަމުންދާހާ ހިނދަކު، އަދި ރަހުނު ވިއްކާލުން ނުވަތަ ގެރެންޓަރ ޒިންމާވާންޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުންފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިނުވާހާ ހިނދަކު، ލޯނުގެ ގޮތުގައި ނަގާފައިވާ ފައިސާ އެލޯނު ނެގިފަރާތުގެ މިލްކެއްކަނ ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަ ކުރެވޭކަމާއި، މުޙައްމަދު ޢާމިރު މިފައިސާ ހޭދަކޮށްފައިވަނީ ބަހާރީ ސްޓޯރ ފުޅާކޮށް ތަރައްޤީ ކުރުމަށްކަން މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ބަހުންނާއި އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވ ލޔުމުނި ޝަރީޢަތަށް ސބިތާ ވާކަނު ޝަރީޢަތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާގައި ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ، 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ) ގައި، ރ.މީދޫ/ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައ ހުރި މުދަލަކީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ދުނިޔޭގައި ހުރި ޙާލަތުގައި ފިހާރާގައި ހުރި މުދާ ރަހުނުކޮށްގެނ ބޭންކަށް ގެރެންޓީ ދީގެން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކެއްގެ ފައިސާއަކަށް ހޯދާފައިވާ މުދައު ކަމަށް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ ހުރިހާ ވާރިޘުން ވެސް އެއްބަސްވެފައިވާކަމާއި، އެފިހާރާގައ ހުރި މުދަލަކީ މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ މުދައު ކަމަށް ޤަބޫލު ނުކުރާ ކަމަށް ހުރިހާ ވާރިޘުން ޝަރީޢަތުގައި ބަޔާންދީފައިވާކަމަށާއި، މުޙައްމަދު ޢާމިރު ޤަވާއިދުން ލޯނަށް ފައިސާ ދައްކަމުން ދާހިނދު ރަހުނު ވިއްކާލުން ނުވަތަ ގެރެންޓަރ ޒިންމާވާން ޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުންފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިނުވާހާހިނދަކު ލޯނުގެ ގޮތުގައި ނަގާފައިވާ ފައިސާއަކީ އެލޯނު ނެގި ފަރާތުގެ މިލްކެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ބޭންކު ލޯން ނެގުމުގެ ކަންކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތެއް ނުވަތަ މިހާރު ލޯނުގެ ޙާލަތު އޮތްގޮތެއ ބޭންކުން ބެއްލެވުމެއްނެތި ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވުމުން، އެއީ ޤާނޫނު ނަންބަރު: 93/9 (ރަހުނާއި ބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ އާއި 7 ވަނަ މާއްދާ އާއި 8 ވަނަ މާއްދާއަށް ބެއްލެވުމެއްނެތި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމެއް ކަމަށް ބެލެވެން އޮތުމާއި މިގޮތަށް ޙުކުމް ކުރައްވާފައި އޮންނާތީ، ޤާނޫނު އަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ދަށުން ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

5.4. ހަތަރުވަނަ ނުކުތާ އަކީ: ރ.މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގައި ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ރ) ގައިވަނީ ބަހާރީ ސްޓޯރުނ އެކް ދުވަސްތަކުގެ މަތިން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ގެންގޮސްފައިވާ ތަކެތީގެ އަގަށްވާ 22/349204 (ތިންލައްކަ ސާޅީސް ނުވަހާސް ދުއިސައްތަ ހަތަރު ރުފިޔާ ބާވީސް ލާރި) ލިބެންޖެހި ނުލިބިވާކަން ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކާއިރު މީގެތެރޭގައި އެތައް ދުވަހެއްގެ ކުރީގެ މުޢާމަލާތްތަކާއި އޭގެ ތަފްޞީލް ފެންނަން ނެތުމުން އަނބުރާ ހޯދޭނެ ގޮތެއް ނެތްކަމަށް ފެންނަ މުޢާމަލާތްތައް ހުރުމާއި އެފައިސާ ވަކިފަރާތަކާއި ޖާމިނުކުރުމަކީ އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރިގޮތްކަމަށް ނުފެނުނު ނަމަވެސް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ނިޔައުވިފަހުން ބަހާރީ ސްޓޯރުގެ އެންމެހާ މުޢާމަލާތުތަކެއް ބަލަހައްޓަމުންދަނީ މުޙައްމަދު ޢާމިރު ކަން ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ ވާހަކަތަކުން ފާހަގަކުރެވޭތީ، މިފައިސާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ވެސް މުޙައްމދަ ޢާމިރުގެ ޒިންމާއެއް ކަމާއި މިފައިސާގެ ތެރެއިން ލިބުނު މިނަވަރަކާއ އަދި ނުލިބިވާ މިންވަރަކާއި މެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރި ގޮތަކީ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާގެ ތެރެއިން އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ބަޔާއިމެދ ގޮތެއު ކަނޑައެޅުމަށް ހިންގޭ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގ ތަރިކައިގެ މައްސަލާގެ ތެރޭގައި ކަމާއި، ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަނޑައެޅުނު ކަމުގައި ވިޔަސް މިފައިސާއަކީވެސް އޭގެ ގެއްލުމާއި ފައިދާ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއް މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިން ހަމަހަމައަށް ޙިއްޞާވާ އެއްޗެއްކަން ޝަރީޢަތުން ފާހަގަ ކޮށްފައި ވާއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު: 75/25 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިނު 60 ދުވަހުގެ ކަމާބެހޭ ކޯޓަކަށް ހުށަހަޅަން ވާނެކަމާއި މިމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަނާޅައި ފިނަމަ ބެލެވޭނީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް އެފަދަ ކަމެއްގެ ދަޢުވާއެއް ކުރާ މީހަކު ނެތީކަމަށެވެ. މިގޮތަށް ބަޔާންވެފައި އޮތްއިރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު: 75/25 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) އަށް ރިޢާޔަތް ކުރެއްވުމެއްނެތި މައްސަލަ ނިންމަވާފައި އޮތުމުން، މިޤާނނާއި ޚިލާފްވާކަމަށ ބެލެވެން އޮތް ކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

5.5. ފަސްވަނަ ނުކުތާ އަކީ: ރ.މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމްގައި ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއް މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްކަން ޝަރީޢަތަށް ސބިތާ ވ އްޖެ ކަމަށެ ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މިގޮތަށް ކަނޑައެޅުމަށް އެންމެ ބުރަދަންހުރި ސަބަބެއްކަމަށް ޝަރީޢަތުން ބުރަވެފައިވަނީ މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ފަރާތުން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔުމެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، އެލިޔުން އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ވާރިޘުން ކުރެ ކޮންމެ މީހަކަށް ދައްކައި އެ ވާރިޘުން މިލިޔުމާއި މެދު ބުނަނީ ކީކޭތޯ ބެއްލެވުމެއްނެތި، އަދި ވާރިޘުން ކޮށްފައިވާ ސޮޔެއް ފިންގަރޕްރިންޓެއް، ލިޔުމެއްނެތި އެއްމެދު މުދަލެއް ކަމަށް ޙުކުމް ކޮށްފައިވާއިރު، ރ.މީދޫ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައި މަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ނިޔައުވިއިރު ހުރި މުދަލަކީ މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެމީހުންގެ އެއްމެދު މުދާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ ޝަރީޢަތް ކުރުމާއި ބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދުގެ 120 ވަނަ ނަންބަރުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއާއި ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

6ޕްރިސިޑެންސް 1ޙުސައިން ޢަފީފްގެ ފަރާތުން މުޙައްމަދު ޢާމިރު އަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާގޮތަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލާގައި ދަށުކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާގައި ކުރެވުނު ދަޢުވާއަކީ، ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ބަހާރީސްޓޯރ ކިޔާ ފިހާރައިގައިވާ އެންމެހައި މުދަލާއި ފައިސާއަކީ ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފާއި އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެ ބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލުގެ ގޮތުގައި ހޯދާފައިވާ މުދާކަމަށްބުނެ އެމުދާ ބަހައި ވަކިކުރުން އެދި މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއްކަމާއި، އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އެއިރު ނިޔާވެފައިވާ ހިނދު، މައްސަލަ ރައްދުވާފަރާތްތަކުގެ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ބައްޕަ ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ، އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ވާރިޘުންކުރެ ފިރިހެންދަރި ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ، ޙުސައިން ޢަފީފް އާއި ހަތަރު އަންހެން ދަރިން ކަމަށްވާ ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ، ޒުލްފާ ޢަފީފް އާއި، ޙަފްޞާ ޢަފީފް އާއި، ޢާމިރާ ޢަފީފް އާއި، ނިޢުމާ ޢަފީފް އާއި، އެ މަރުޙޫމުގެ ހުވަފަތް އަނބި ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ، އާމިނަތު އަޙްމަދުގެ ނަން ހިމަނާފައިވާކަން މައްސަލަ ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުން އެނގެން އޮވެއެވެ. މި މައްސަލަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވަނީ އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ވާރިޘުނކުރް ހަމައެކަނި ޙުސައިން ޢަފީފް ކަމަށްވެފައި މި މައްސަލާގައި އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ ދެންތިބި ވާރިޘުންގެ މަޞްލަޙަތު އޮތަތީވެ އެފަރާތްތަކަށް މި މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްކަނު ލިއުމުން މި ކޯޓުން އެންގުނުކަމާއި، ނަމަވެސް އެފަރާތްތަކުން މި މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލުވެފައިނުވތާ އެ ފަރާތްތަކުގެ ބަހެއް މިކޯޓަށް ލިބިފައިނުވެއެވެ. މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން ޙުސައިން ޢަފީފް އާއި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ބަސް އެކަނި ލިބިގެންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ ސިފަތަކަށް ބަލާއިރު އަންނަނިވިކަންކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

6.1. ދަށުކޯޓުން ނިންމާ މައްސަލައެއް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކުން ނިންމާ މައްސަލައެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނެ ހާލަތްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ދިވެހިރައްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައެވެ. އެ މާއްދާ ބުނާގޮތުން ދަށުކޯޓުން ނިންމާ މައްސަލަތައް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލަކުން ނިންމާ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ މައިގަނޑު ދެހާލަތެއް މެދުވެރިވެފައި އޮތްނަމައެވެ. އގޮތުނެ ފުރަތަމަ ޙާލަތަކީ، އިސްތިއުނާފުކުރަން ހުށަހަޅާ ޙުކުމް ނުވަތަ ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤަނނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ޤަބ ލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރުން ނުވަތަ ޤަނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަ ބ ލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރުމެވެ. ދެވަނަ ޙާލަތަކީ ޙުކުމް ނުވަތަ ނިންމުމުގެ ކުރިއަށް އައި އިޖުރާއަތެއްގައި ހިމނުނެ ޤަނނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އައިބެއްގެ ސަބަބުން ޙުކުމަށް ނުވަތަ ނިންމުމަށް އަސަރުފޯރުވި އިޖުރާއަތަކީ ބާޠިލު އިޖުރާއަތެއް ކަމުގައިވުމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލތައަ ބިނާވާންޖެހެނީ އެފަދަ ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ކަނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު ގެ 43 އަދި 45 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާއިދުގެ 27 ވަނަ މާއްދާއަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ.

6.2. ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާ ކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނާ ބުނުމުގެ ނުވަތަ ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާ ބުނުމުގެ ނުވަތަ ތިމަންނަގެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާ ބުނުމަށްވުރެ ނުވަތަ ޙައްޤުތައް ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ބުނާބުނުމުގެ ނުވަތަ އިންސާފަށް ހުރަސް އެޅިފައިވާ ކަމަށް ބުނާބުނުމުގެ އިތުރުކަމެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށްދޭންޖެހޭނެކަމަށާއި، ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާ ކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ ތިމަންނަގެ . ޤާނ ނ ނަންބަރު 22/2010 ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ ހައްޤުތައް ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ބުނާނަމަ ނުވަތަ އިންސާފަށް ހުރަސް އެޅިފައިވާ ކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤް ނނ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އެ ނުކުތާގައި އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނެދޭންވާނެކަމަށ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2019/SC-L/91 'މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓް' ގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

7ޕްރިސިޑެންސް 2އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާގއަ ޙުސައިން ޢަފީފް ގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، މި މައްސަލާގައި އަލްމަ ރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފުގެ ވަރިޘުންނަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުން ލިބިދީފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. މި މައްސަލާގައި ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކީ އެއްމެދު މުދަލެއް ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައެކެވެ. މި މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ އެތަށް އަހަރެއް ކުރިން އަލްމަރްޙމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ނިޔާވެފައިވީކަމުގައި ވިއަސް، އެ މައްސަލައަކީ އަލްމަރްޙޫމް އިބްރާހީމް ޢަފީފްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތެއް ފަދަ ކަމެއް އޮވެގެން ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާއަކަށް ނުވާތީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢްވާގެ ޤަނޫނު) މި މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ.

8ޕްރިސިޑެންސް 3އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާގައި ޙުސައިން ޢަފީފްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ "ބަހާރީ ސްޓޯރ" ގައިވާ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއި މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައިވާ ލިޔުމުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެކެވެ. އެގޮތުން އެލިޔުމަކީ ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައި ނުވާ، އަދި އެޓެސްޓް ކުރެވިފައިވާ ލިޔުމަކަށް ނުވުމާއި އެލިއު މުގައި އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައި ނުވާއިރު، އަލްމަރުޙޫމް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ ކޮންމެ ވާރިޘަކާއ ސުވާލުކުރެވި އެލިޔުމއި މެދާ އެވާރިޘުނގެ ބަޔާނެއް ޝަރީޢަތުގައި ހިމެނިފައް ނެތުމަކީ އިންޞާފުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއެކު ޤާނޫނު އަސާސީގައިވ ގޮތަށާ މައްސަލް ބިނާކުރުން ނޫންކަމަށް ބުނެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސގ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ހަވާލާދީ މި ނުކުތާ ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ. އފުލު މުދަލާގުޅޭ އެފަދަ ލިޔުމެއް ޞައްޙަވުމަށްޓަކައި ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގައި އެ ލ ޔި ން ރަޖިސްޓްރީކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި އެފަދަ ލިއުމެއް ޞައްޙަވުމަށްޓަކައި އެޓެސްޓްކުރާކަށްވެސް ނުޖެހެއެވެ. އަދި އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާކަށްވެސް ނުޖެހެއެވެ. އެ ލިޔުމުގައި އެއިންކަމެއް ކުރަންޖެހޭކަމަކަށް ނެތެވެ. އަދި އެ ލިއުން ޞައްޙަވުމަށްޓަކައި އަލްމަރުޙޫމ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ގެ ކޮންމެ ވާރިޘކާއަ ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގައި ސުވާލުކުރެވި އެލިޔުމާއި މެދު އެވާރިޘުން ގެ ބަޔާނެއް ޝަރީޢަތުގައި ހިމެނިފައި އޮންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ވާރިސުންނަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވިފައިވާކަން ދަށުކޯޓުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ. އިންކާތުކުރަން ބޭނުންނަމަ އެފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުގައި ލިބިދީފައިވާކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބެލިއިރު، އެރިޕޯޓުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރ ގ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ "ރ. މީދޫ، ބަހާރުގެ، އަލްމަރުޙ މ އިބްރާހިމް ޢަފީފްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލެއްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އޭނާގެ ފިރިހެންދަރިފުޅު ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރުއަށް ހަމަޖައްސައި ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއި މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސައި ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކޮށް އެލިޔުމުގައި އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް ސޮއިކުރީ ރ.މީދޫ ފެހިގެ މުޙައްމަދު ޒަކީ އާއި ރ.މީދޫ ކުކުންގެ (ދެވިނަ) އަޙްމަދު އިބްރާހީމް އާއި ދެމީހުންގެ ޙާޟިރުގައި އަމިއްލަ އިޙްތިޔާރުގައި ކަމަށްބުނެ މިދެފަރާތުން ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސްދީފައިވާތ އެލިޔުމަކީ މުދަލުގެ މައްޗަށް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ވެފައިވާ އިޢުތިރާފެއްކަމަށް ބެލެވޭކަން." މިފަދައިން ކަމުން "ބަހާރީ ސްޓޯރ" ގައިވާ އެންމެދު މުދަލާއި ފައިސާއާ ބެހޭގޮތުން ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމުގައި ދެކެމެވެ.

9ޕްރިސިޑެންސް 4މިދަޢުވާގައި ބަޔާން ކުރާ ލިޔުމަކީ އެދަޢުވާ ސާބިތު ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެއްކެކެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު: 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ކިތާބީ ހެއްކާބެހޭ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ އިޖުރާއަތު ބަޔާން ކޮށްފައވި އެވެ. އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ކިތާބީ ހެކި ބަލައި ގަތުމުގައި ޢަމަލު ކުރަން ޤާނނުގައ ބަޔާނި ކުރް އެއްވެސް އިޖުރާއަތެއް ފުރިހަމަކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ބުނެ ނުކުތާއެއް ހުށަހަޅާފައެއްނެތެވެ. އެހެ ންކަމުން އެލިޔުމުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު މިހާރު އިތުރު ސުވާލެއް އުފަންދަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

10ޕްރިސިޑެންސް 5ޤާނޫނު ނަންބަރު: 68/9 ( މިލްކުވެރިކަން ބަދަލު ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގައި ދިނުމަކުން، ހިބައަކުން، ވިއްކުމަކުން މިލްކެއް އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލު ކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ބަޔާން ކޮށްފައިވެއެވެ. މި ޤާނޫނަށް ބަލާއިރު، މީސްމީހުންގެ އަމިއްލަ ބިމާއި އެބިމުގައި ހުންނަ އިމާރާތްތައް ފިޔަވައި، ރަޖިސްޓަރީއެއް ކުރެވިފައިވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ ތަނެއްގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކުރަނީ ނަމަ ރަޖިސްޓަރީ ދިން ފަރާތުގެ އިޢްތިރާޟް އެކަމަށް ނެތްކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް އޮންނަންޖެހެއެވެ. ޤާނޫނުނަންބަރު 2002/1 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެދަށުން ބަންޑާރަ ބިން ހިމެނިގެން ކުރެވޭ މުޢާމަލާތްތަކުން ބަޔާންވެދިޔަ ޤާނޫނުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އިސްތިސްނާކޮށްފައިވެއެވެ. މިލްކުވެރިކަން ބަދަލު ކުރުމުގެ ޤާނޫނު ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައި އޮންނަނީ؛ " ދިނުމަކުން، ހިބައަކުން، ވިއްކުމަކުން މިލްކެއް ބަދަލު ކުރުމަށްފަހު އެކަންކުރި ދެފަރާތުންކުރެ ފަރާތަކުން އެކަން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅައިގެން ސާބިތުކުރަންވެއްޖެނަމަ އެކަމުގެ މައްޗަށް އެދެފަރތުން އެއްބަސްވެ ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމެއް އެލިޔުމުގައި ސޮއިކުރިއިރު ޙާޟިރުވެތިބި ހެކީންގެ ސޮޔާއެކު ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ." މިފަދައިންނެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްތިއުނާފް ކުރެވިފައިވާ ދަޢުވާގައި ބަޔާން ކުރާ ލިޔުމަކީ މިފަދަ ލިޔުމެއްކަން ދަށު ކޯޓަށް ވަނީ ސ ބިތުވެއެވެ. މިފަދަ ލިޔުމެއް، ކޯޓުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމާއި، ތަޞްދީޤު ކުރުމާއި ފިންގަރ ޕްރިންޓް ޖެހުމާއެމިކަންކަމަކީ ކުރުން ޤާނނ ލާޒިމު ކުރު ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. ޤާނނ ބަޔާނު ކުރަން އެއީ މިމައްސަލައިގައި ވާ ފަދައިން ދިނުމެއްނަމަ، ދެފަރާތުން އެއްބަސްވި ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަކާއ ޤާނ ނ ނަންބަރު: 68/9 ( މިލްކުވެރިކަން ބަދަލު ކުރުމުގެ ޤާނޫނު) 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ). ޤާނ ނ ނަންބަރު: 2002/1 (ބިމާބެހޭ ޤާނ ނ)ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ. (ނޯޓް: ބިމާބެހޭ ޤާނ ނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙުތަކާއ ގުޅިގެނި މާއްދާގެ ސުމާރު ނަންބަރު ބަދަލުވެފައި އޮވެދާނެތީ، އަޞްލު ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއާއި މިހާތަނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙުތަކާއ އެކި މާއްދު ތަރުތީބާ ކޮށްގެން ކިޔުން މުހިންމެވެ. ހުރިހާ އިޞްލާޙުތަކެއ ހިމަނައިގެން އަލުން ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ނައްޞެއް ފެންނާކަށްނެތެވެ.) އެލިޔުމުގައި ސޮއިކުރިއިރު ޙާޟިރުވެތިބި ހެކީންގެ ސޮޔާއެކު ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމެވެ. މިނޫން އިތުރު ކަމެއް ކުރާކަށް ނެތެވެ. މިމައްސަލައިގައި ހިމެނިފައިވަނީ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައި ހުރިނަމަ ހުރިމުދަލަކާއި ހުރިނަމަ ހުރި ނަގުދު ފައިސާއެކެވެ. އެއީ ވިޔަފާރީގައި ހިމެނޭ ދައުރުވަމުންދ އުފުލާ މުދަލެވެ. އެމުދަލަކ ރަޖިސްޓްރީ އެއީ ކުރެވިފައިވާ މުދަލުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުދަލެއްނނެވެ. ބަޔާންވެދިޔަ ލިމުގައި އޮންނަނީ؛ c މިވިޔަފާރިއަކީ، އަޅުގަޑު (ބަހާރުގެ އިބްރާހިމް ޢަފީފު)ގ މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ލިބުނު ބާ، ޢިމާރާތަކާއި، ކުޑަމުދާކޮޅަކާއި، އެކިއެކިފަރާތ ތަކުން އަންނަން އޮތް ދަރަނިތަކާއ އެކި ޖުމްލަ =/000،14(ސާދަހާސް ރުފިޔާ) ގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކުޑަވިޔަފާރިއެވެ. މިފަދަ ބާއިމާރާތެއްގައި ކުޑަމުދާކޮޅެއްގައި އަޅުގަޑު އަމިއްލައަށް މިޒަމާނުގައި ވިޔަފާރި ކުރެވިދާނެކަމަށް ނުފެންނާތީ، އަޅުގަނޑުއެދުމުގެމަތީން އަޅުގަޑުގެ ދަރިފުޅު (ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު)ގެ އަމިއްލަނަމުގައ ލޯނުނަގާ، އެއަދާކުރުމުނ އަނެއްކާވެސް ބޮޑެތިލޯނު ނަގާ މިހާރު މިވަނީ މިޒަމާނުގެ ފެންވަރަށް އިމާރާތް ހދ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ވިޔަފާރިފުޅ ކުރެވިފައެވެ. މިހެންވެ، މިފިހާރައާއި، ހުރިހާމުދަލަކާއި، ހުރިނަމަހުރި ނަގްދު ފައިސާއަކީ އަޅުގަޑު (ބަހާރުގެ އިބްރާހިމް ޢަފީފު) އާއި އަޅުގަޑުގެ ދަރިފުޅު (ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު)ގެ އެއްމެދު (ދެމީހުންގެ ހަމަހަމަ) ތަކެތިކަމުގައި މިރަށު ފެހިގެ މުޙައްމަދު ޒަކީ އާއި، މިރަށު ކުކުންގެ އަޙްމަދު އިބްރާޙިމް، ހެކިކޮށް ހަމަޖައްސައިފީމެވެ. (ސޮއިކޮށްފައި) އިބްރާހިމް ޢަފީފު ބަހާރުގެ މަޖުބ ރ ކުރުވީ އ ޅުގަޑުގެ އެހެންކުދިން ކުރާމަސައްކަތާއި، ލިބޭ ފައިސާއަކީ އެކުދިންގެ އަމިއްލަ ތަކެތި ކަމުގައި ބަލައިގެން ވަކިދިރިއުޅުމެއްގ ގޮތުގައެ ދިރިއުޅެމުންދާތީ ޢާމިރު ކުރާ މަސައްކަތްވެސް ޢާމިރުއަށ ލިބޭގޮތަށް އޮތުމަކީ އެންމެ އިންސާފުވެރިގޮތްކަމުގައި ފެންނާތީއެވެ.  ރ.މ ދ ބަހާރުގެ އިބްރާހިމް ޢަފީފުއާއި، އޭނާގެދަރިފުޅު ރ.މީދު ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު ކުރާ ވިޔަފާރީގެ އެގްރިމެންޓް ލިޔެ އެދެބަފައިންގ ވިޔަފާރިއެއްގެ ގޮތުގައެ ހަމަޖެއްސި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެމީހުންގެ ޙާޟިރުގައި އަޅުގަޑުމެނ ދެމީހުން ހެކިކޮށެވެ. (ސޮއިކޮށްފައި) (ސޮއިކޮށްފައި) މުޙައްމަދު ޒަކީ ފެހިގެ. އަޙްމަދު އިބްރާހިމް ކުކުންގެ.  އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ (ބަހަރުގެ އިބްރާހިމް ޢަފީފު) އަޅުގަޑު (ބަހާރުގެ މުޙައްމަދު ޢާމިރު) ކުރާ މަސައްކަތް ވަޒަންކުރައްވާ އަޅުގަޑުމެންކުރާ ވިޔަފާރީގެ ދެބައިކުޅައެއްބައ ލިބި ގޮތަށް ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވި ކަމަށްޓަކާ، ޝުކުރުވެރިކަމާއެކު އެދެއްވި ދެއްވުން ޤަބ ލ ކުރަމެވެ. (ސޮއިކޮށްފައި) މުޙައްމަދ ޢާމިރު ބަހާރުގެ 27/6/2006 މިލިޔުމަށް ބަލާއިރު، ޤާނޫނީ ގޮތުން އިތުރު ސުވާލެއް އުފައްދާނެ ޖާގައެއް ނެތެވެ. މިލިޔުން ލިޔުނު ސަބަބުވެސް މިލިޔުމުގައި ބަޔާން ކޮށްފައި އެއޮތީއެވެ. އަދި ޤާނނުގައ ބަޔާނި ކުރް އުންސުރުތައް މިލިޔުމުގައި ފުރިހަމަވެއެވެ.

11އިސްތިއުނާފީ ތިންވަނަ ނުކުތާގައި ޙުސައިން ޢަފީފްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައވަނި މުޙައްމަދު ޢާމިރު ބޭންކުން ލޯނު ނަގާފައިވާކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެކެވެ. މުޙައްމަދު ޢާމިރު ނެގި ލޯނުގެ ފައިސާ އާމެދު ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ) ގައި ރިޢަޔަތްކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު: 93/9 (ރަހުނާއި ބެހި ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ އާއި 7 ވަނަ މާއްދާ އާއި 8 ވަނަ މާއްދާޤާނ ނ އަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށް ކަމުގައި ބެލެވެން ނެތްކަމެވެ.

12ޕްރިސިޑެންސް 6އިސްތިއުނާފީ ހަތަރުވަނަ ނުކުތާގެ ގޮތާ ގައި ޙުސައިން ޢަފީފްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއަކީ އެކި ދުވަސްތަކުގެ މަތިން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި އެކިފަރާތްތަކުން "ބަހާރީ ސްޓޯރ" އިން ގެންގޮސްފައިވާ ތަކެތީގެ އަގަށްވާ 22/349204 (ތިންލައްކަ ސާޅީސް ނުވަހާސް ދުއިސައްތަ ހަތަރު ރުފިޔާ ބާވީސް ލާރި) "ބަހާރީ ސްޓޯރ" އަށް ލިބެންޖެހި ނުލިބިވާކަން ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކާއިރު މި ފައިސާއާމެދު ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު: 75/25 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) އަށް ރިޢާޔަތް ކުރެއްވުމެއްނެތި ކަމަށެވެ. އެކިފަރާތްތަކުން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި އެފިހާރައިން ގެންގޮސްފައި ހުންނަ މުދަލަކޮ ފިހާރައަށް ލިބެންހުރި އަރަނ ފައިސި ނުވަތާ މުދަލެވެ. އެއީ ފިހާރައިން އެހެންފަރާތްތަކަށް ދޭންހުރި ދަރަންޏެއް ނޫންކަމުން އެއީ ޤާނޫނު ނަންބަރު: 75/25 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) ގައިވާ ދަރަންޏެއް ނުވަތް ވަޞި އްޔަތެއްފަދަ ކަމެއްގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި މާނަކުވިދާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މި ނުކުތާއާ ގުޅިގެނ ދަށުކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާގައި ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 14 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ރ) ގައިވަނީ "ބަހާރީ ސްޓޯރުން އެކި ދުވަސްތަކުގެ މަތިން ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ގެންގޮސްފައިވާ ތަކެތީގެ އަގަށްވ 22/349204 (ތިންލައްކަ ސާޅީސް ނުވަހާސް ދުއިސައްތަ ހަތަރު ރުފިޔާ ބާވީސް ލާރި) ލިބެންޖެހި ނުލިބިވާކަން ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކާއިރު މީގެތެރޭގައި އެތައް ދުވަހެއްގެ ކުރީގެ މުޢާމަލާތްތަކާއި އޭގެ ތަފްޞީލް ފެންނަން ނެތުމުން އަނބުރާ ހޯދޭނެ ގޮތެއް ނެތަކަމަށް ފެންނަ މުޢާމަލާތްތައް ހުރުމާއި އެފައިސާ ވަކިފަރާތަކާއި ޖާމިނުކުރުމަކީ އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރިގޮތްކަމަށް ނުފެނުނު ނަމަވެސް އިބްރާހީމް ޢަފީފް ނިޔައުވިފަހުން ބަހާރީ ސްޓޯރުގެ އެންމެހާ މުޢާމަލާތުތަކެއް ބަލަހައްޓަމުންދަނީ މުޙައްމަދު ޢާމިރު ކަން ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ ވާހަކަތަކުން ފާހަގަކުރެވޭތީ، މިފައިސާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ވެސް މުޙައްމަދު ޢާމިރުގެ ޒިންމާއެއް ކަމާއި މިފައިސާގެ ތެރެއިން ލިބުނު މިނަވަރަކާއ އަދި ނުލިބިވާ މިންވަރަކާއި މެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި އެންމެ މަޞްލަޙަތު ހުރި ގޮތަކީ ބަހާރީ ސްޓޯރުގައިވ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާގެ ތެރެއިން އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އަށު ކަނޑައެޅީފައިވާ ބަޔާއިމެދ ގޮތެއު ކަނޑައެޅުމަށް ހިންގޭ އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފްގ ތަރިކައިގެ މައްސަލާގެ ތެރޭގައި ކަމާއި، ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަނޑައެޅުނު ކަމުގައި ވިޔަސް މިފައިސާއަކީވެސް އޭގެ ގެއްލުމާއި ފައިދާ އަލްމަރްޙ މ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއް މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިނ ހަމަހަމައަށް ޙިއްޞާވާ އެއްޗެއްކަން ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަ ކުރެވޭކަން." މިފަދައިނނެވެ. އެހެންކަމުން އެނުކުތާއާމެދު ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށްކަމުގައި ދެކެމެވެ.

13އިސްތިއުނާފީ ފަސްވަނަ ނުކުތާގެ ގޮތުގައި ޙުސައިން ޢަފީފްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއަކީ "ބަހާރީ ސްޓޯރ" ގައިވާ އެންމެހާ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އިބްރާހީމް ޢަފީފް އާއި މުޙައްމަދު ޢާމިރު އާއި ދެބަފައިންގެ އެއްމެދު މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައިވާ ލިޔުމުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެކެވެ. މިނުކުތާއަކީ ތަކުރާރުވާގޮތަށް އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާއެވެ. އަދި މި ނުކުތާއަށް ޝަރީޢަތުން ރިޢަޔަތްކުރެވުނުގޮތް މަތީގައި ބަޔާންކުރެވިފައި އެވަނީއެވެ. ވީމާ، މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ މީދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ C/2014-30/E16 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ރ.މީދޫ ބަހާރުގެ، ޙުސައިން ޢަފީފް (އައިޑީ ގެ