ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމް ވ. ކުޅުދުއްފުށި ސިޓި ކައުންސިލް

ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް ތާއީދުކުރައްވައެވެ.

2މިއީ، ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު : 133/B12C/2016 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ، ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން އެމައްސަލަ އިސްތިއުނާފު ކޮށްދިނުމަށް އެދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މިޤަޟިއްޔާގައ އިސްތިއުނާފި ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާއެވެ.

7ހދ.ކުޅުދުއްފުށި "ބުރޮޅިމާގެ" ކިޔާ ގޯއްޗަކީ އެރށަ މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ މަންމަ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގެ އަލްމަރުހޫމާ އައިމިނަތު މުޙައްމަދުގެ ގޯއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އެއީ އިސްތިއުނާފްކުރެވިފައިމިވާ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 133/B12C/2016 ޤަޟިއްޔާއެވެ.

0. މިދައުވާ ބިނާކުރަމުނ ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުއްދުފުށީ އޮފީހނު 60 މާރިޗް 7669 ގައި ޙަސަން މޫސާ އަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމް. ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ސިޓީއަކާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޓޯލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓުން9 ޖަނަވަރީ 7660ގައިދޫކޮށްފައިވ ސިޓީއަކާއ ކުޅުއްދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ސިޓީއެއް ހިމެނެއެވެ.

4ކުޅުއްދުފުށީ އޮފީހުގެ ސިޓީގައި ބުނެފައިވަނީ "ބުރޮޅިމާގެ ގޯއްޗަކީ މިހާރު މިރަށު ދަފްތަރުން އުވާލެވިފައިވާ ގޯއްޗެއްކަމަށެވެ. ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމގް މަންމަގެ ނަމުގައި މިރަށުނ ގޯއްޗެއް ދޫކުރެވިފައިވާކަމެއް މިއޮފީހުގެ ލިޔެކިޔުމުން ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

9އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޓޯލސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ސިޓީގައް ޖަވާބުގައި ބުނެފައިވަނި ބުރޮޅިމާގެ ކިޔާ ގޯއްޗަށް ޝަރުޢީ ޙުކުމެއް ހިންގާފައިވާތީ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމގް ޙައްޤެއް ގެއްލިފައިވާނަމަ ޝަރީޢަތަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށެވެ.

0. 72 މާރިޗު 7620 ގައި ޙަސަން މުސާ އިބްރާހީމގް ފަރާތުން ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުއްދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ފޮނުވި ސިޓީގެ ޖަވާބުގައި އެކޯޓުން ބުނެފައިވަނީ ހދ.ކުޅދުއްފުށު ބުރޮޅިމާގެއާ ބެހޭ ޝަރުޢީ ލިޔުމެއް އެކޯޓުގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން ފެންނަން ނެތް ކަމަށެވެ.

2. މިދަޢުވާއާ ގުޅިގެން ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކައުންސިލް އިދާރާ އިން އޖުރާއި ނުކުތާއެއް ފާހަގަކޮށް، މިމައްސަލައިގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ދައުވާ ކުރާ ފަރާތަށް ލިބިގެންނުވާތީ މައްސަލަ އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދެވެން ނެތް ކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދިފައިވެއެވެ. މިގޮތުން، އެފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ބުރޮޅިމާގޭގ ވެރިފަރާތެއްގެ ގޮތުގައެ ދައުލަތުގެ ކަމާ ބެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކުގައިވަނީ ދުވޭދާރުގެ ޢަލީ މުޙައްމަދކަމަށާއު މިގތޯ އެފަރާތުގެ ނަންމަތީގައި 62 މެއި 7620 ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ދއަ ވ ކުރާ ފަރު ތުގެ މަންމަގެ ގޯއްޗެއްކަން އެނގޭނެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީއާއި ދައުލަތުގެ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުއް ދުއްފުށީ އޮފީހުގެ ނަންބަރު B12D/2005/21 ސިޓީގެ ކޮޕީ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޓޮލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ނަންބަރު 2006/14-E ސިޓީގެ ކޮޕީ. ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12MC/2013/15ސިޓީގެ ކޮޕީ ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ހުރި ލިޔެކިޔުންތަކުން ވެސް އެފަދަ ލިޔުމެއް އޮތް ކަން އެނގެން ނެތަތީ ދައުވާ ކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދޭކަމަށެވެ.

8. ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 133/B12C/2016 ޤަޟިއްޔާ ނިންމާފައިވަނީ، އަންނަނިވި ފަދައިންނެވެ. " ދެންފަހެ،އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ނުކުތާތަކަށާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ރަސްމީލިޔެކިޔުންތަކުގެ މައްޗަށ ޝަރު ޢަތުނ ނަޒަރުކޮށް ބެލުމަން، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގެ، އާމިނަތު މުޙައްމަދު ގޯއްޗެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅައި ދިނުމަށް އެދި ބުރޮޅިމާގެ، އާމިނަތު މުޙައްމަދގު ފިރިހެންދަރި ހދ.ކުޅުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ ހުށަހެޅް މިމައްސަލައިގައި ޙަސަން މޫސާ ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިންގެ ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ހުރިކަމާއި ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގޭގައި ދަނޑިފަނުނ ގެއެއް އަޅާފައިވަނީ ނިހާރު އެގޯތި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދީފައިވާ ފަރާތް ކަމުގައިވާ ހދ.ކުޅްދުއްފުށި / ދޫވޭދާރުގެ، ޢަލ މުޙައްމަދު ކަން މިމައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތް ޙަސަން މޫސާ ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ބަހުން ސާބިތުވާކަމާއި ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަގޯތި އޭރުގެ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ އޮފީހުގެ ދަފްތަރުނ އުނިކޮށްފައިވާކަމުގެ އެއްވެސް ލިޔުމެއް ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލް އިދް ރާގެ ދަފްތަރުނ ފެންނަން ނެތްކަމަށް އެއިދާރާއިން ބުނެފައިވާކަމާއި، އަދި ބުރޮޅިމާގ އެވެ ކިޔާ ގޯތީގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ޝަރީޢަތުން ނިންމާފައިވާކަމުގެ ޝަރުޢީ އެއްވެސް ލިޔުމެއް ފެންނަން ނެތް ކަމާއި،އެފަދަ ލިޔުމެއް އޮތްކަމަށް ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކެ ނ ޙަސަން މޫސާ އަށް އަންގާފައިވާކަން އެނގެން ނެތްކަމާއި، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ވެރިފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ހދ.ކުޅުދުއްފުށި ކައުންސިލް އިދާރާގައި އޮތީ މިހާރުވެސް އެގޯތި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްދީފައިވާ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި /ދޭދާރުގެ، ޢަލީ މުޙީ އްމަދުގެ ނަންކަމުގައި ދައުލަތުން ބުނެފައިވާކަމާއ އަދި އެންމެކުރިނ ފެށިގެންވެސް މީހުންނަށް ގޯތި ދޫކުރަމުން އައިސްފައިވާ އުޞޫލަކީ އެމީހެއްގެ މައިންބަފައިންގެ ނަމުގައިގޯއްޗެއް އޮތްމީހަކަށް ގެއްޗެއް ދޫނުކުރާ އުސޫލުން ކަމަށްވާތީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގަ، ޙަސަން މުސާ އިބްރާހީމްއަށް ބަންޑާރި ގޯއްޗެއް ހދ.ކުޅުދުއްފުށިން ދޫކޮށްފައިވާނ އެއުޞޫލަށ ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކަމުގައް ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލް އިދާރާއިން ދެކޭކަމަށް އެއިދާރާއިން ބުނެފައި އޮތަތީ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ބުރޮޅިމާގ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗާއި އެގޯތީގައިވާ އެންމެހައި ތަންތަނާއި ތަކެތީގެ ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ މައްސަލައިގައި ދައުވާ ކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ޙައިސިއްޔަތެއް ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާއަށް ލިބިގެން ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި މިގޮތުގެ މަތިން ޙުކުމްކޮށް މިމައްސަލަ ނިންމީއެވެ."

5މނިންމުނި ބިނާވެފައިވަނީ އަންނަނިވި ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

5.2. ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލްގެ ރެކޯޑްތަކަށ ބެލުމުން ކައުންސިލގް ގެދޮރާބެހް ރެކޯޑްތަކަށ ބެލުމުން ކައުންސިލްގެ ގެންގުޅޭ "އިމާރާތާއި ގޯތީގެ ރަޖިސްޓަރީ 2 ވަނަ ފޮތް " ގެ 256 ވަނަ ޞަފްހާގެ 2000 ވަނަ ނަންބަރުގައި ހދ.ކުޅުދުއްފުށި ބުރޮޅިމާގޭގެ ވެރި ފަރާތެއްގެ ކަމުގައި ލިޔެފައިވާ ފަރާތަކީ އެރަށު ދުވޭދާރުގެ ޢަލީ މުޙައްމަދު ކަން އެނގކޭ ން؛

5.7. ދުވޭދާރުގެ ޢަލީ މުޙައްމަދު ނަންމަތީގައި ބުނެވިދިޔަ ގޯތީގެ ރަޖިސްޓަރީ ހެދިފައިވާކަނޯ؛

5.0. ބުރޮޅިމާގެ ގޯތި ރަޖިސްޓަރީން އެއްވެސް އިރެއްގައި އުނިވެފައިވާކަނ އެނގެން ނެތްކަމަށް ކައުސިލުން ބުނެފައިވން؛

5.4. އެގޯތީގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ޝަރީޢަތުން ނިންމާފައިވާކަމުގެ އެއްވެސް ޝަރުޢީ ލިޔުމެއް ފެންނަން ނެތުން؛

5.9. ގޯތީގައި ޢިމާރާތްކުރީ ދުވޭދާރުގެ ޢަލީ މުޙައްމަދު ކަން ހެކިންގެ ބަހުން އެނގޭކަން؛

5.0. ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްއަށް އެރަށުން ގޯއްޗެއްދޫކޮށްފައިވަނީ އެފަރާތުގެ މަންމަގެ ނަންމަތީގައި އެރަށުން ގޯއްޗެއް ނެތުމުންކަން؛

5.2. ޙަސަން މޫސާގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ހުރިކަން. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކތާތު އ

26ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 133/B12C/2016 ޤަޟިއްޔާ ގައި ޙުކުމްކުރުމާއި ގުޅިގެން ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމގް ފަރާތުން އެމައްސަލަ ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައ އިސްތިއުނާފި ކުރާމުންއަންނަނިވި ނުކުތތައެފާހަގަކޮށް، އ ނުކުތާތަކާމެދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަދައްކާފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ހުށަހެޅ ނުކުތާތަކަކީ؛

26.2. އިސްތިއުނާފްކުރެވިފައި މިވާ މައްސަލައަކީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގޭ އޭ ކިޔުނު ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ މަންމަ އަލްމަރުހޫމާ އާމިނަތު މުޙައްމަދުގެ ގޯއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާދިނުމަށް އެދި ހދ. ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައެއްކަމަށްވާއިރުގައި މިމައްސަލަ ނިންމަމުން، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ބުރޮޅިމާގެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗާއި، އެގޯތީގެ އެންމެހާ ތަންތަނާއި ތަކެތީގެ މިލްކުވެރި ފަރާތުގެ މައްސަލައިގައި ދައުވާކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ޙައިސިއްޔަތެއް ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމަށް ލިބިގެންނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި މިގޮތުގެ މަތިން ޙުކުމް ކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

26.7. ހދ. ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގ އެ ކިޔުނު ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމް މަންމަ އަލްމަރުޙޫމާ އާމިނަތު މުޙައްމަދުގެ ގޯއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާދިނުމަށްއެދި ހއ.ކުޅުދުއްފުށި / މާބުޅާގެ، ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައިގެ ޤަޟިއްޔާ ނިމުނު ގޮތުގެ ޙުލާސާގެ 0 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ) ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގެއާއި ބެހޭގޮތުން ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތުގައި ހުރި ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރުގައި، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ކައުންސިލްގެ ގޮވެތި ގެދޮރާ ބެހޭ ރެކޯޑްތަކަށް ބަލާއިރު، ކައުންސިލްގައި ގެންގުޅޭ "އިމާރާތާއ ގޯތި ރަޖިސްޓްރީ 2 ވަނަ ފޮތް" ގެ 256 ވަނަ ސަފްހާގައި 2000 ވަނަ ނަންބަރުގައި ހދ.ކުޅުދުއްފު ށ / ބުރޮޅިމާގޭގެ ވެރި ފަރާތްކަމުގައި ލިޔެވިފައިވަނީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ދުވޭދާރުގެ ޢަލީ މުޙައްމަދު ކަމަށް ބުނެ މި ލިޔުން ހުށަހަޅާފައިވާކަން، އަދި ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ކައުންސިލް އިދާރާގެ ނަންބަރު 700/7620/77/ގ (2 މެއި 7620) "ގޯތި ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ރެޖިސްޓްރީ" އަށް ބެލުމުން ހދ.ކ ޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގ ކިޔާ ގޯއްޗަކީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ދުވޭދާރުގ އަލްމަރުޙޫމް ޢަލީ މުޙައްމަދުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ ގޯއްޗެއްކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ދުވޭދާރުގެ އަލްމަރުޙޫމް ޢަލީ މުޙައްމަދުގެ މައްޗަށް ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ބުރޮޅިމު ގ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވަނީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ދުވޭދާރުގެ އަލްމަރްޙޫމް ޢަލީ މުޙައްމަދ ނިޔާވެފައިވަނިކޮށްކަން ހދ.ކުޅުދުއްފުށި / ދުވޭދާރުގެ އަލްމަރުޙޫމް ޢަލީ މުޙައްމަދު ނިޔާވެފައިވަނ 7620 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވ.

26.0. މިމައްސަލައިގެ ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކި ބަހުންވެސް ހދ.ކުޅުއްދުއްފުށި / ބުރޮޅިމާގެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކީ ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދުވޭދާރުގެ އަލްމަހުރޫމް ޢަލީ މުޙައްމަދު ދިރިއުޅުމަށް ދޫކށޮ ފައިވާ ގޯއްޗެއްނޫންކަމަށ އެނގެން އޮތްކަމަށް ބުން ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

22. ދަށު ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުގެ ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އިސްތިއުނާފުކުރަން ހުށަހަޅާ ޙުކުމް ނުވަތަ ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބުތަކެއް ހުރުން ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް 6 5 ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަންކަނޭ ހިމެނޭކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެއެވެ.

27އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަތަކުގައި ދަށު ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމުގައި މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނާބުނުމަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާއިން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރަން ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑު ވާސިލުނުވކަމަށާއާ ޤާނޫނީގޮތުން ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނާނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ނުވަތަ ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހ މިންވަރަށް ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށި ބުނާނަމޭ އެކަމުގައީއުފެދ ޤާނޫނީ ބަހުސަކި ކޮބައިކަނާ އެނުކުތާގައ އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެކަމަށްސުޕެރީމ ކޯޓުގް ޤަޟިއްޔާއިން ކަނޑައަ ޅާފައިވެއެވެ.

20. އެ ހެންކަމުން އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކުގައި ދަށު ކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނިންމަވާފައިވާކަމަށް ބުނާނަމަ އުޞޫލެއް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ނުކުތާތަކަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފީ އެއްވެސް ނުކުތއެއްގައ ޤާނޫނި އަސާސީ ސާފުކޮށާ ބަޔާންކޮ ށްދީފައިވާކަނ އެނގެން ނެތެވެ.

24. މީގެ އިތުރުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ސާފުކޮށްދިނުމަށް މިޝަރީޢަތުން ދެވުނު ފުރުސަތުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާގައި ތަފްސީލްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކީ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުނު މައްސަލައެއް ކަމުގައިވާއިރު މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާކަމުގައިވާތީ ކަންބޮޑުވުންތަކެއ ހުރް ކަމަށެވެ.

24.2. މިމައްސަލައިގައި ހުރި ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު، ދަށު ކޯޓުން މިގޮތަށް ނިންމުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބަކީ އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓުގައި އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއް ނެގުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

24.2.2. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި އަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތެއް ލިޔުމުން ނެތް ކަމުގައިވިޔަސް، އންމާ އުސޫލުން މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އަމަލުކުރެވޭ ގޮތަކީ، އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟްއ މެދާ ޝަރީޢަތުން ފައިސަލާ ކޮށް އެއީ މައްސަލއަށަ ނިމުމެއް އަންނަ ފަދަ އއިތރި ޟެއްނަމާ، އިޖުރާއީ ނިންމުމުގެ ގޮތުގައި މައްސަލައިގެ ފޯމު ބާޠިލްކުރުމެވެ. ނުވަތަ ކުރިއަށް ގެންދެވެންނެތް މައްސަލައެއްކަމުގައި - ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/09 ޤަޟިއްޔާގެ 24 ވަނަ ނުކުތާގައި. ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 ކަނޑައަޅައި ނިންމުމެވެ.އެހެންނަމަވެސް، މިމައްސަލައިގައި ޝަރް އީ ތުން މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންގޮސް މިނިންމުން ނިންމާފައިވަން މައުޟޫއީ މައްސަލަ ސ ބިތ ކުރުމަށު ހުށަހަޅާފައިވެހެކީނ ހާޟިރުކޮށ މައްސަލައިގް ޙުކުމެއްގީގޮތުގައިކަންފާހަގަކުރެވެއެވެ. އިޖުރާއަތު ގެންދެވިފައިވަނީ އާންމު އުސޫލާ އެއްގޮތަށް ނޫންކަމުގައިވިޔަސ، މިއި ޖުރާއަތުގެ ސަބަބުން މައްސަލައިގެ ދަށު ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަށް އަސަރުކޮށް ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިނުވެއެވެ. އަދި އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން މިކޯޓުގައި އެދިފައިވަނީ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ބުރޮޅިމާގެއެވެ ކިޔާ ގޯއްޗަކީ އެފަރާތުގެ މަންމަގެ ގޯއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ކަމުގައިވާއިރު މިއިޖުރާއަތު ގެންގޮސްފައިވާގޮތުންނއާ މިރަޢުޔުގެ ޕެރެގްރާފް 20 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކަށް ބަލާއިރު މިއީ އެނިންމުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދޭ ފަދަ ބަދަލެއް އަންނާނެފަދ އިޖުރާއަ ގޯހެއް ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.

24.7. އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާއާ ގުޅިގެން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ 2586 އިގެ އަހަރުތެރޭގައި ނިޔާވިމީހެއްގެ މައްޗަށް 7620 ވަނަ އަހަރުގައި ގޯއްޗެއް ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވުނީ ކިހިނެތްކަން ސާފު ވާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ދެކޭކަމަށެވެ. މިނުކުތާ ބިނާ ކުރާ ޤާނޫ ނ އަސާސީ ސާފުނުވެއެވެ. މިނުކުތާގައި ޤާނޫނީގޮތުން ސުވާލު އުފެދޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރި ކަމަށް ބެލެވޭ ހާލަތެއްގައިވެސް، މިނުކުތާއާމެދު ކަނޑައެޅިގެންދާ ގޮތަކުން ސުވާލު އުފެދިގެންދަނީ އެގޯއްޗަށް މިހާރު ހަދާދެވިފައިވާ ރަޖިސްޓަރީގެ ސައްހަކަމާމެދު ކަމާއި، ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކީ ބުރޮޅިމާގެ އަކީ ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ މަންމަގެ ގޯއްޗެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅި މައްސަލައެއް ކަމުގައިވާއިރު، މިމައްސަލައިގައި ޙަސަން މޫސާ އިބްރާހީމްގެ ފަރާތުން އެދޭ ފަދައިން އެއީ އެފަރާތުގެ މަންމަގެ ގޯއްޗެއްކަން ކަނޑައެޅިދާނެ ހެކި ޤަރީނާއެކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިނުވުމުން، މިނުކުތާގެ ސަބަބުނު މައްސަލައިގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ގެންނަނޖެހިދާން ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256

29އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ދަށު ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިނގަމުން ދިޔައިރު ހދ. ކުޅުދުއްފުށި ކައުންސިލް އިދާރއިނާ ބުރޮޅިމާގެ ގޯއްޗަކީ ޢަލީ މުޙައްމަދު ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ގޯއްޗެއް ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، ޢަލީ މުޙައްމަދުގެ ނަންމަތީގައި ހދ. ކުޅުއްދުއްފުށީ "ދުވޭދާރގު " އެވެ ކިޔެ ގެއެއް ވެސް ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ކަމަށާއި ބިމާ ބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެއް ރަށަކުން ދެގޯއްޗެއް އެކަކަށް ދޫނުކުރެވޭނެކަމަށާއި އެހެންކަމުން ޢަލީ މުޙައްމަދުގެ ނަމުގައި ދެގޯތި ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ދެކޭ ކަމަށެވެ.

29.2. އެކެއްގެ ނަންމަތީ ( މިހާލަތުގައި ޢަލީ މުޙައްމަދު) އެއްރަށަކުން ދެގޯތި ދޫކުރުން މިއީ ދަށު ކޯޓުގައި ދެކެވިފައިވާ ވާހަކައެއް ކަނަ އެނގެން ނެތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 07 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމަށްބަލައިގެންނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/41 ޤަޟިއްޔާގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާގެ 28.3 ވަނަ ނުކުތާގައި ވެސް މިއުސޫލު ނ ގަހައްޓ ޤާނޫނާ ނިޒާމު މިފަދައިން ފަރުމާކޮށްފައިވާ މަޤްސަދު ފާހަގަކުރުމުގެ އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައަޅާ މަރުޙަލާކަމަށެވެ. ދަށު ކޯޓުން ވަކިކަމެއްގައި ވަކިގޮތަކަށް ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައަޅާނީ ( އައު އެހެންކަމެއް ނުހިމެނޭ ގޮތުން) އެދަށުކޯޓުގައ މައްސަލި ބެލިއިރު ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކުގެ އަލީގައި ކަމުގައިވާތީ އިސްތިއުނާފުގެ އަސާސަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ކަންކަން ކަމުގައި އެކަށައެޅިފައިވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިނުކުތާމައްޗަށ ބިނާކޮށް ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ އަސާސެއް އޮތް ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ. އަދި އިސްވެ ބުނެވުނު ފަދައިން 7626/77 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256 މައްސަލައިގައި އެދޭ ފަރުވާއާއި ހުށަހެޅުނު ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލާއިރު މިއީ މިމައްސަލައިގައި ކުރެވިފައިވާ ޙުކުމަށް އަސަރުކުރުވަނިވި ކަމެއް ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.

20. މައްސަލައިގައި ދަށުކޯޓުން ބެލިއިރު، ޙަޤީޤަތްތައް ކަށަވަރުކޮށްފައިނުވާ ކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ބަލާއިރު، މިމައްސަލަ އެކޯޓަށް ހުށަހެޅުނީ ބުރޮޅިމާގެއަކ މައްސަލީ ހުށަހަޅަ ފަރާތުގާ މަންމަ އާމިނަތު މުޙައްމަދުދީދގެ ގޯއްޗެއްކަމަށީ ކަނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ. މިމައްސަލަ ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު އިރު އެކަން ސާބިތުކޮށދިނުމަށް ހުށަހަޅާފައިވް ޝަފަވީ ހެކިންގެ ބަހުން ބުރޮޅިމާގޭގައި ދިރިއުޅުނީ އާމިނަތު މުޙައްމަދު ކަން އެނގޭއިރު އެގޯއްޗަކީ އާމިނަތު މުޙައްމަދުގެ މިލްކު ގޯއްޗެއްކަން އެފަރާތްތަކަށް އެނގފައިނުވިކަމާއި އަދި ހިބައަކުން ނުވަތަ ތަރިކައިންވެސް އެގޯތި އައިމިނަތު މުޙައްމަދު އަށް ލިބިފައިވާކަން އެފަރާތްތަކަށް އެނގެން ނެތްކަމާއި އަދި އެކަން ސާބިތުކުރެވޭނެ ކިތާބީ ހެއްކެއް ވެސް ހުށަހެޅިފައިނުވާ ކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

22. ބުނެވިދިޔަ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އިސްތއުނާފި ނުކުތާތަކާ މެދު މިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައ ޚިލާފުވި ޤާނޫނާ އުޞޫލު ސާފުނުވާތީއާއ އަދި އެސަބަބުތައ ސާފުކޮށްދިނުމަށް ދެވުނު ފުރުސަތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު މިމައްސަލައިގައި ދަށު ކޯޓުން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމުގައި ފަނޑިޔާރުންނަށް އިއްތިފާޤުވެވުނެވެ.

28. ވީމާ، މިޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލީހަށް އެއްބަސްވެވުނީ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 133/B12C/2016 ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތްކަމުގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގު ހައިކޯޓު/ އުތުރު ގޮފި.ނޮދަނ އޮފީސް ކޮމްޕްލެކްސް،ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ދިވެހިރާއްޖޭގެ، ފޯނު 0978256