ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/398
ޗަމަން އެންޓަރޕްރައިސަސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ބޭންކް އޮފް ސިލޯން، 2016/HC-A/398
Chaman Enterprises Pvt Ltd v. Bank of Siloan 2016/HC-A/398 (2016/HC-A/398, High Court of the Maldives, 29 January 2019)
ޗަމަން އެންޓަރޕްރައިސަސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ބޭންކް އޮފް ސިލޯން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ބޭންކަށް ފައިސާ ދައްކަން އޮއްވާ އެއްބަސްވުން ބާޠިލު ނުވާނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި އޮތުމާއި، ރަޖިސްޓްރީކުރުމަކީ ލާޒިމު ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބަލައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރާނެ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ބޭންކް އޮފް ސިލޯނުން ކުންފުންޏަކަށް 800,000 ޑޮލަރުގެ އޯވަރޑްރާފްޓެއް ދޫކުރުމަށް ބިމާއި އިމާރާތް ރަހުނުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ހެދިއެވެ. ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ކުންފުނިން ބޭންކަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަނީގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ. ކުންފުނިން ބުނީ އެއްބަސްވުމަކީ ރަޖިސްޓްރީ ނުކުރާ ޑްރާފްޓެއް ކަމަށާއި ބާޠިލުކޮށްދިނުމަށެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޙުކުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 22 (ހ) އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ށ) އާ ޚިލާފު ޙުކުމެއްކަމަށާއި، ސެކިއުރިޓީއާ ނުލައި ދިން ފައިސާ ފިޔަވައި އިތުރު ފައިސާ ނުދޭތީ ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ޞައްޙަކަން ގެއްލިފައިވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބޭންކުން ލޯނު ދޫކުރުމަށް ތައްޔާރުކުރި ރަހުނު އެއްބަސްވުން (ޑްރާފްޓް) ބޭންކުން އެއްބަސްވިގޮތަށް ޢަމަލު ނުކުރުމުން ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 22 (ހ) ގެ ދަށުން ނިމުމަކަށް ގެނެވޭތޯ، އަދި ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ޞައްޙަކަން ގެއްލިފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ބޭންކުން އެއްބަސްވިގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމަކީ ހީނުކުރާ ޙާލަތެއް ނޫންކަމާއި، އަމިއްލައަށް ކުރިމަތިކުރުވާ ފުރަސްޓްރޭޝަނަކީ 22 (ހ) ގެ ދަށުން ފަރުވާ ލިބޭ ކަމެއް ނޫންކަމާއި، ކުރީގެ ހައިކޯޓު ޤަޟިއްޔާތަކުން ލޯނު އެއްބަސްވުމެއް ކުރެވި ރަހުނު ކޮށްފައިވާކަން ސާބިތުވާތީ ޑްރާފްޓެއްކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ ބަލައިނުގަނެވޭނެކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަކީ ކޮންޓްރެކްޓެއް ފުރަސްޓްރޭޓް (frustrate) ވެއްޖެނަމަ ނިމުމަކަށް ދިޔައީ ކަމަށް ބެލެވޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލެވެ؛ އަދާކުރުން ވެވެން ނެތްވަނީ ބައިވެރިން ހީނުކުރާފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެ މާއްދީގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވެން ނެތުމުން، ނުވަތަ ޤާނޫނެއް ހިންގުމުން ކޮންޓްރެކްޓް ޣައިރު ޤާނޫނީ ވުމުންނެވެ. (3.1)
- ފުރަސްޓްރޭޝަނުގެ ސަބަބުން ކޮންޓްރެކްޓް ނިމުމަށް ބަލަންޖެހޭ އަސާސީ ކަމަކީ، ޙާލަތު މެދުވެރިވީ ކޮންޓްރެކްޓް ވުޖޫދުވުމަށްފަހު ބައިވެރިއެއްގެ އިހުމާލުން ނުވަތަ ކުށުން ނޫންކަމެވެ؛ އަމިއްލައަށް ކުރިމަތިކުރުވާ ޙާލަތްތަކަކީ (self-induced frustration) 22 (ހ) ގެ ދަށުން ފަރުވާ ލިބޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ފަރާތަކުން އެއްބަސްވިގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމުގެ ދަޢުވާއަކީ ހީނުކުރާ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (3.1)
- މުޢާމަލާތާ ގުޅޭ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟަކީ، އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުވާހާހިނދު، ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ޤާނޫނީގޮތުން ބަނދެވިގެން ދިއުމުގެ ނިޔަތް އޮތުމެވެ. (3.2)
- ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ލޯނު އެއްބަސްވުމެއް ކުރެވި ރަހުނު ކޮށްފައިވާކަމާއި ދަރަނީގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، އެއްބަސްވުމަކީ ހަމައެކަނި ޑްރާފްޓެއްކަމަށް ބުނާ ވާހަކައަކަށް ޤާނޫނީގޮތުން ބުރަދަނެއް ނުދެވެއެވެ. (3.2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
- 97/HC-A/137 (A/137-97/HC)
- 2004/HC-A/41 (2004/HC-A/41)
- ކޯޓު ނަންބަރު 2 ގެ 621/JC/97 (2/97-621/JC)
- މަދަނީ ކޯޓުގެ 521/MC/2002
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް