ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/159
2016/HC-A/159، 2016/HC-A/159
2016/HC-A/159 (2016/HC-A/159, High Court of the Maldives, 7 June 2017)
2016/HC-A/159
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން (C/2015-2017/Cv) މުދަލުގެ އަގު ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކޮށް، އަގު އަދާކުރާނެ މުއްދަތަކާމެދު ދެފަރާތް އެއްބަސްވެފައިވާކަން ނޭނގޭތީ 2013/SC-A/27 ޤަޟިއްޔާއާ މި މައްސަލައިގެ ޙާލަތު ތަފާތުކަމަށް ބުނެ، ޖޫރިމަނާ ނަގައިދެވޭނެ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ޓިމްބަރ ހައުސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުން ލޯމާ މާމިގިލި ރިސޯޓް އެންޑް ސްޕާ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ޕާޗޭސް އޯޑަރތަކާ އެއްގޮތަށް 6 ފަހަރެއްގެ މަތިން މުދާ ވިއްކާ، އިންވޮއިސްތައް ފޮނުވިއެވެ. އިންވޮއިސްތަކުގައި 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ލަސްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް 0.5% ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ ކަމަށް ލިޔެފައިވިއެވެ. މުދަލުގެ އަގާއި ޖޫރިމަނާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، އިންވޮއިސްތަކުގައި ޖަޒާއީ ޝަރުޠެއް ހިމެނުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ކަމެއްކަމަށް 2013/SC-A/27 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ޖޫރިމަނާ ނަގައި ނުދިނުމަކީ އެ ޤަޟިއްޔާގައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ، ޖޫރިމަނާގެ ޝަރުޠަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މުދާ ޙަވާލުކުރުމަށްފަހު ފޮނުވާ އިންވޮއިސްގައި ހިމަނާފައިވާ ޖޫރިމަނާގެ ޝަރުޠު (ޝަރުޠު ޖަޒާއީ)، ގަތް ފަރާތުން އެއަށް އެއްބަސްވެފައިނުވާ ޙާލަތުގައި އެ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކުރެވޭނެތޯ؛ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/27 ޤަޟިއްޔާ މި މައްސަލައަށް ތަޠްބީޤުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ގަނެވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުން އުފެދުނީ މުދަލާ ޙަވާލުވި ވަގުތުގައި ކަމާއި، އޭރު އަގު ދައްކާނެ ގޮތަކާމެދު އެއްބަސްވުމެއް ނެތުމުން، ފަހުން ފޮނުވި އިންވޮއިސްގެ ޖޫރިމަނާ ޝަރުޠު ލާޒިމްކުރުމަކީ ރުހުމުގެ ބޭރުން ކުރެވޭ ކަމެކެވެ. ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ މައުޟޫޢުގައި ފަހުން ނިންމި 2015/SC-A/16 ޤަޟިއްޔާއަށް ހައިކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭއިރު، 2013/SC-A/27 ގައި ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް އޮތުމުން އެ ޤަޟިއްޔާ މިއާ ތަފާތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ގަންނަ ފަރާތުން ފޮނުވާ ޕާޗޭސް އޯޑަރއަކީ ހުށަހެޅުމަށްޓަކައި ދެވޭ ދަޢުވަތެއް ކަމާއި، އެ ޕާޗޭސް އޯޑަރގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މުދާ ފޮނުވުމަކީ އެ މުދާ ވިއްކުމަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ކަމާއި، މުދާ ފޮނުވުމުން އެމުދަލާ ޙަވާލުވުމަކީ އެކޮންޓްރެކްޓުގެ ޤަބޫލުކުރުން ކަމުން، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ގަނެވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުން އުފެދިގެންދަނީ ފޮނުވާ މުދަލާ ގަންނަ ފަރާތުން ޙަވާލުވާ ވަގުތުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ށ))
- މުދާ ހަވާލުކުރުމަށްފަހު ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަންގައި ފޮނުވާ އިންވޮއިސްގައި ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަރުޠަށް އިންވޮއިސް ލިބުނު ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، އެނޫން ގޮތަކަށް ދެފަރާތުން އެކަމާގުޅޭ ގޮތުން ޢަމަލުކޮށްފައިވާކަން ސާބިތުވާން ނެތް ހިނދު، އެޝަރުޠަށް ޢަމަލުކުރުން ޝަރީޢަތުން ލާޒިމްކޮށްފިނަމަ، އެކަން ވެގެން ދާނީ އެފަރާތުން ކޮންޓްރެކްޓް ވީއިރު އެއްބަސްވެފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި ކަންތައްތަކުގެ ބޭރުން އަދި އެފަރާތުގެ ރުހުމާއި އިޚްތިޔާރުގެ ބޭރުން ކުރެވޭ ކަމަކަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ނ))
- ޝަރުޠު ޖަޒާއީ އަކީ، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން އެކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް އަދާކުރުން ލާޒިމްވެގެންވާ އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެ އިލްތިޒާމެއް އަދާކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި އަދާނުކޮށް ލަސްކުރުމުގެ ސަބަބުން ކޮންޓްރެކްޓުގެ އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ޙައްޤުވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރު ކުރިއާލައި ކަނޑައަޅައި، ބަދަލު ޙައްޤުވާ ފަރާތަށް އެ ބަދަލު ދިނުމަށް ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމަށް ނުވަތަ ކުރެވޭ ޝަރުޠަށް ބޭނުންކުރެވޭ އިސްތިލާޙެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން އުފެދޭ އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އަދާކުރުން ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރު ވަޒަންކޮށް އެ ބަދަލު ނެގުމާމެދު އެއްބަސްވުމުގެ ބާރާއި އިޚްތިޔާރު ކޮންޓްރެކްޓްގެ ބައިވެރިންނަށް ލިބިގެންވީ ނަމަވެސް، އެބާރާއި އިޚްތިޔާރަކީ އެއްވެސް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ޤައިދެއް ނެތި މުތުލަޤު ގޮތަކަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ބާރަކާއި އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގައި ކޮންޓްރެކްޓުގައި ހިމެނުން ހުއްދަކުރާ ޝަރުތުތައް ވާންޖެހޭނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގަޔާއި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެންވާ ޤަޠުޢީ އަޙްކާމްތަކާއި ޚިލާފުނުވާ ޝަރުތުތަކަކަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއަކު އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުން ނުވަތަ އަދާނުކޮށް ލަސްކުރުމުން އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ޙައްޤުވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެގެން އޮންނަ ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. އެގޮތުން ކޮންޓްރެކްޓާއި ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ސީދާ ނުވަތަ ޙަޤީޤީ ގެއްލުމާއި، ލިބިދާނެކަމަށް ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިންނަށް ފެންނަ ނުވަތަ އިންތިޒާރުކުރެވޭ ގެއްލުން ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ، ޝަރުތު ޖަޒާއީއެއްގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ބަދަލުގެ މިންވަރަކީ އެފަދަ ގެއްލުމަކާއި އެކަށީގެންވާ މުނާސިބު ބަދަލަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ޝަރުތު ޖަޒާއީގެ ދަށުން ނެގޭ ބަދަލަކީ ތަޢައްސުފުކޮށް ނެގޭ، ލިބިދާނެކަމަށް ބެލެވޭ ޙަޤީޤީ ގެއްލުމަކާ ނުވަތަ ފާއިތުވެދާނެ މަސްލަޙަތަކާ ނުވަތަ ފާއިދާއަކާ ނުބައްދަލު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ މާބޮޑު ބަދަލަކަށްވާނަމަ، އެއީ ސައްޙަ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނެގޭ ބަދަލެއްކަމުގައި އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ނުބެލެވޭނެއެވެ. އެފަދަ ބަދަލުތައް ނެގުމަށް ޝަރުތު ކުރުމަކީ މީހުންގެ މުދާ އެބައި މީހުންގެ ރުހުމަކާއި ނުލައި ނުޙައްޤުން އަތުލުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ މައުޟޫޢުގައި މައްސަލަތައް ނިންމުމުގައި ހައިކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އެމައުޟޫޢުގައި ފަހުން ނިންމަވާފައިވާ ނިންމުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ރ))
- ފޮނުވާ ބިލްތަކަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭނެ މުއްދަތާއި އެމުއްދަތުގައި ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ޖޫރިމަނާ ނެގޭނެކަމަށް ދެފަރާތުން ލިޔުމުން އެއްބަސްވެފައިވާ ޙާލަތާ ޚިލާފަށް، އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް ލިޔުމުން ވެވިފައިނުވާ އަދި ޝަރުޠު ޖަޒާއީއާ ބެހޭ ގޮތުން ދެފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާކަން އެނގެން ނެތް ޙާލަތެއްގައި، އިންވޮއިސްގައިވާ ޝަރުޠު ޖަޒާއީ ގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް އެދޭ ފައިސާ ދެއްކުމަށް ޝަރީޢަތުން އަންގަންޖެހޭ ފަދަ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3 (ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2013/SC-A/27
- 2015/SC-A/16
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް