ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/41
2015/HC-A/41، 2015/HC-A/41
2015/HC-A/41 (2015/HC-A/41, High Court of the Maldives, 20 July 2016)
2015/HC-A/41
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ގޯތީގެ ބައެއް ވިއްކުމުން ބެލުން ޝަރުޠުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުނުކުރުމަށް ދެފަރާތުން ނިންމިކަމަށް ބަލަންޖެހޭތީ، އެއީ ޢަމަލުކުރެވެން ނެތް ބާޠިލް އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ތަންފީޛުކޮށްދެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ބެލެވުނު ފަރާތުގެ މަރުދުވަހާ ހަމައަށް ބެލުން ޝަރުޠުކޮށް ގޯތީގެ ޢިމާރާތްތަކުގެ 3/2 އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ދިނުމަށް 1995 ގައި އެއްބަސްވެ ރަޖިސްޓްރީކުރިއެވެ. ފަހުން ގޯތި ބަހައި، ޢިމާރާތްތަކުގެ 2/1 އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް 2012 ގައި ވިއްކިއެވެ. ބެލެވުނު ފަރާތް ނިޔާވުމުން، ބެލުން ޝަރުޠުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުން ތަންފީޛުކޮށްދިނުމަށް އެދި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ރަޖިސްޓްރީކޮށް ޢަމަލުކުރެވިފައިވާ ބެލުން ޝަރުޠުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ތަންފީޛުކުރެވޭނެ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށާއި، ސާބިތުނުވާ ވާޤިޢާއެއް އިސްތިޙްލާޞްކޮށްފައިވާކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުކަމަށާއި، ވާރިޘުން ނޫން ފަރާތްތައް ޝަރީޢަތަށް ހާޟިރުކުރިކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބެލުން ޝަރުޠުކޮށް ގޯތީގެ ބައެއް ދިނުމަށް ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ފަހުން، ހަމަ އެ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ގޯތީގެ ބައެއް ވިއްކުމުން، ބެލުން ޝަރުޠުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރެވެން ނެތި ބާޠިލުވޭތޯ؛ އަދި ބެލެވުނު ފަރާތުގެ ގާތް ތިމާގެ މީހުންގެ ބަސް ހޯދުމަކީ އިޖުރާއީ ގޮތުން ކުށެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ބެލުން ޝަރުޠުކުރުމާއި ވިއްކުމަކީ ވަކި ވަކިން ތަންފީޛުކުރެވޭ ދެ މުޢާމަލާތެއް ކަމުންނާއި، ބެލެވުނު ފަރާތުން އެއްބަސްވުން ރޫޅާލަން މަސައްކަތްކޮށްފައިނުވާތީ، އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެފައިވާކަމަށް ބެލޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުމަށް މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި މައްސަލައިގެ ބާވަތުން އެމައްސަލައެއްގައި ސާފުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ސާފުކުރުމާއި، މައްސަލައިގައި ސުވާލުކުރަންޖެހޭކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ފެންނަ ފަރާތްތައް ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުކޮށް ސުވާލުކުރުމުގެ ބާރަކީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ލިބި އޮންނަ ބާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ބެލުން ޝަރުތުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ތަންފީޛުކުރުމުގެ ގޮތުން ހުށަހެޅޭ މައްސަލައެއްގައި، ބެލުން ޝަރުތުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބެލެވުނު ފަރާތުގެ ޢާއިލީ ގޮތުން އެންމެ ގާތް ފަރާތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައި ތިބި ފަރާތްތަކެއްގެ ބަސް ހޯދުމަކީ އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި މަސްލަޙަތު ހުރި ގޮތެއް ކަމުން، މައްސަލަ ނިންމުމުގެ ކުރިން އެފަދަ ފަރާތްތަކެއް ބުނާ ބަސް ޝަރީޢަތުން ދެނެގަތުމަކީ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއާތުތަކާއި ޚިލާފަށް ކުރި ކަމެއްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރެވެން ނެތް ކޮންޓްރެކްޓެއްކަމަށްވާނީ، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކުރާކަމަކީ އެއްބަސްވި ގޮތަށް އެކަން ވެވެން ނެތް ކަމަކަށްވުމުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ބެލުން ޝަރުތުކޮށްދިނުމަށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި، އޭގެ ފަހުން ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތަކީ ދެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ވެފައިވާ ވަކި ދެ މުޢާމަލާތެއް ކަމުން، ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން އެއްކޮށް ވިއްކުމަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވާނަމަ، ބެލުން ޝަރުތުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ މަޙައްލު އެޙާލަތުގައިވެސް ދެމިއޮތް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ބެލުން ޝަރުތުކުރުމުގެ އެގްރީމެންޓުގެ ދަށުން ދިނުމަށް ނިންމާފައިވާ ނިސްބަތަކީ ޢިމާރާތް ހުރި ބިމުން ވަކިތަނެއް ޢައްޔަންކޮށްވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ނޫންނަމަ، ބަލަންޖެހޭނީ ބެލެވުނު ފަރާތް ނިޔާވިއިރު އޭނާގެ މިލްކުގައި އެ ގޯތިން އެއްވެސް ބައެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަމެވެ؛ އަދި އެގްރީމެންޓުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ނިސްބަތް ކަނޑައަޅާނީ ބެލެވުނު ފަރާތް ނިޔާވިއިރު، އޭނާގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ އޮތް ބައިގެ ނިސްބަތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ބެލުން ޝަރުތުކޮށްދިނުމުގެ އެގްރީމެންޓާއި ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތަކީ ވަކި ދެ މުޢާމަލާތެއްކަމަށްވާއިރު، މި ދެ މުޢާމަލާތަކީވެސް ވަކި ވަކިން ތަންފީޛުކުރެވެން އޮތް ދެ މުޢާމަލާތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ބެލުން ޝަރުތުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުން ރޫޅާލަން ބެލެވުނު ފަރާތުގެ ދުނިޔޭގައި އޭނާ އެއްވެސް މަސައްކަތެއްކޮށްފައިވާކަން ނުވަތަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅާފައިވާކަން އެނގެން ނެތްނަމަ، ދެފަރާތުން ފަހުން ޢަމަލުކުރި ގޮތެއްގެ ސަބަބުން ކުރިން ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވެފައިވާ ބެލުން ޝަރުތުކޮށްދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުނުކުރުމަށް ދެފަރާތުން ނިންމީ ކަމުގައި ބެލުމުގެ އަސާސެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ބެލުން ޝަރުތުކޮށްދިނުމުގެ އެގްރީމެންޓްތަކަކީ ޞައްޙަ މަގުން ކުރެވިފައިވާ އަދި އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކެއް ކަމުގައިވާނަމަ، އެފަދަ އެއްބަސްވުމަކީ ތަންފީޛުކުރެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ޅ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ދީދީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް