ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2015/HC-A/124
2015/HC-A/124، 2015/HC-A/124
2015/HC-A/124 (2015/HC-A/124, High Court of the Maldives, 3 April 2016)
2015/HC-A/124
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތަކެތީގެ ޒިންމާ ނަގަންޖެހޭ އެހެން ފަރާތެއް ނުދެއްކޭތީ ޒިންމާ ނަގަންޖެހޭނީ އޭނާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކެނަބިހުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް 15 އަހަރު ޖަލަށްލުމާއިއެކު 25,000 ރުފިޔާ ޖޫރިމަނާކުރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން މުޙައްމަދު ބައްސާމު ދިރިއުޅޭ އެޕާޓްމަންޓް ފުލުހުން ބަލައި ފާސްކުރިއިރު، އެތަނުގެ ކޮޓަރިއެއްގައި ހުރި ޓީވީ ރެކެއްގެ ތެރެއިން ކެނަބިސް ހުރި 50 ސެލޯފިންކޮޅާއި ކަޓަރަކާއި ފިލްމު ހުސްކުރި ދަޅެއް ފެނުނެވެ. ބަލައި ފާސްކުރިއިރު އެތަނުގައި ހުރީ ހަމައެކަނި އޭނާ ކަމަށާއި، އެ ތަކެތި އޭނާގެ ނޫން ކަމަށާއި އެ ކޮޓަރީގައި އެހެން މީހަކު ދިރިއުޅޭ ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް އެމީހަކީ ކާކުކަން ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށް ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، ހިޔާޒަތު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ 2010/SC-A/24 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ރަނގަޅުނޫން ކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ބްރޭކްވެފައިވާ ކަމަށާއި، ފުރިހަމަނުވާ ތަޙްޤީޤެއްގެ މައްޗަށް ޙުކުމްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުގެ ވާހަކަ ޙުކުމުގައި ވަކިން ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ތަނުގެ ކޮޓަރިއެއްގެ ތެރެއިން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ (ހިޔާޒަތު) އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅައި، ވާޤިޢާ ހިނގިއިރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 ގެ ބަދަލުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކެނަބިހުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް އަދަބު ދިނުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކުރެވިފައިވާ ކަމެއްތޯ؛ އަދި ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިހުރި، އޭނާ ދިރިއުޅޭ އެޕާޓްމަންޓަކުން ކަމަށާއި، އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލާނެ އެހެން ފަރާތެއް ދައްކާފައި ނުވާތީ، ހިޔާޒަތާ ބެހޭ ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ އެއްގޮތަށް ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ފަރާތް ކަމަށް ކޯޓު ކަނޑައެޅިއެވެ. ވާޤިޢާއަށްފަހު ފާސްވި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 ގެ ދަށުން ދީފައިވަނީ ލުއި އަދަބުކަމަށް ބަލައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމްކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިނުވާ މީހެއްގެ އަތުގައި 05 ގްރާމަށްވުރެ ގިނައިން، އެހެންނަމަވެސް 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ނޫން ޢަދަދަކަށް ކެނަބިސް ހުރެފައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް އެމީހަކު ކުރިކަން ސާބިތުކޮށް ނުދެވޭނަމަ، އެ އެއްޗެއް އެމީހެއްގެ އަތުގައި ހުރީ އެތަކެތިން މުޢާމަލާތްކުރުމަށްކަމުގައި ބެލޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ކުށެއް ކުރިއިރު އެ ކުށަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބަށް ވުރެ ބޮޑު އަދަބެއް އެ ކުށް ކުރި މީހަކަށް ދީގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ކުށެއް ކުރުމާ، އެކުށެއް ކުރި މީހާއަށް ޙުކުމްކުރުމާ ދެމެދު އެކުރި ކުށެއްގެ އަދަބަށް ޤާނޫނަށް ގެންނަ ބަދަލަކުން ލުޔެއް ދީފައިވާނަމަ، އެ މީހަކަށް ދޭންވާނީ ފަހުން ހެދުނު ޤާނޫނުގައިވާ އަދަބެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެންނަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެމީހަކު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތީން އެފަދަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތެއް ނުދެއްކޭނަމަ އެތަކެއްޗާމެދު ޖަވާބުދާރީވެ، އެތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ އެތަކެތި އެމީހެއްގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ ފެނުނު މީހާއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ޅ))
- މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރުމަކީ، އިސްތިސްނާއެއްނެތި [މުޠްލަޤު މަސްއޫލިއްޔަތު] ޤާނޫނީގޮތުން އުފުލަންޖެހޭ ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރުމަކީ ކުށުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް ފުދޭ ކާފީ [ޤާނޫނީ ޤަރީނާ] އެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- މީހަކު ދިރިއުޅޭ ތަނެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެތަނުން ފެނުނު މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެއްޗާމެދު ޝަރުޢީ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެތަކެތީގެ ޒިންމާ އުފުލާނެ އެހެން ފަރާތެއް ދެއްކިފައިނުވާނަމަ، އެތަކެތީގެ ޒިންމާ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ އެ ތަނުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެމީހާ ކަމަށް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ކ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 77/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ތާވަލު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/07
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/212
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2008/SC-A/08
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް