ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/402
ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. ޙުސައިން ވަޙީދު، 2018/HC-A/402
Bank of Maldives v. Hussain Waheed 2018/HC-A/402 (2018/HC-A/402, High Court of the Maldives, 3 December 2019)
ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. ޙުސައިން ވަޙީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ލ. ފޮނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ރަހުނު ދެމިއޮންނާނެކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ލޯނުގެ 51 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު ހަމަވި ތާރީޚުން ފެށިގެން ދަޢުވާކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށް އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ބާކީ ފައިސާ 6 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
1998 ވަނަ އަހަރު ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްއިން ގޯއްޗެއް ރަހުނުކޮށް 30,000 ރުފިޔާގެ ޑިމާންޑް ލޯނެއް ދޫކުރުމުން، ލޯނު ހޯދި ފަރާތުން 2002 ގެ ފަހުން ފައިސާ ނުދެއްކުމުން، ބޭންކުން 2004 ގައި ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަންގައި ސިޓީ ފޮނުވުމަށްފަހު ދަޢުވާކުރީ 2016 ގައެވެ.
ބޭންކުން ބުނީ ލޯނު ޚަލާޞްވާންދެން އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ އަރާނެކަމަށް ލޯނު އެގްރީމެންޓާއި ރަހުނު އެގްރީމެންޓުގައި އޮތްއިރު، ދަށުކޯޓުން އެ އެއްބަސްވުންތަކަށާއި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބޭންކް ލޯނެއް އަދާނުކުރެވި ލޯނުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭންކުން ދަޢުވާ ނުކޮށް ލަސްކުރިނަމަ، އެ ލަސްވި މުއްދަތަށް އެއްބަސްވުމުގައިވާ އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނެގޭނެތޯ، އަދި ނުނެގޭނަމަ އެ މުއްދަތު ފެށޭނީ ކޮން ތާރީޚަކުންތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭ މުއްދަތު ފެށޭ ތާރީޚު 20 ޖުލައި 2004 އަށް ބަދަލުކޮށް، ބާކީ ބައި ޤާއިމް)
ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ކަންކަން އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނުގައި ކުރަންޖެހޭތީ ބޭންކުން ފިޔަވަޅު ނާޅާ ލަސްކުރި މުއްދަތަށް އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭނެ ނަމަވެސް، 2004 ގެ ސިޓީއާ ހަމައަށް ބޭންކުން ފިޔަވަޅު އަޅަމުން ގޮސްފައިވާތީ ނުނެގޭ މުއްދަތު ފެށޭނީ 20 ޖުލައި 2004 އިން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބޭންކް ލޯނާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާކުރުން ލާޒިމްކުރާ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޝަރުޢީ އުޞޫލެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ނިޒާމުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައި ނުވާއިރު، ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ އެކަމެއް ކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނުގައި، ބޭކާރު ލަސްވުންތަކެއް ނުހިމެނޭ ގޮތެއްގައި ކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 ގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވޭ؛ އަދި ދަޢުވާކުރުން އެކަށީގެންވާ މިނަށްވުރެ ލަސްވުމަކީ ޢަދުލުވެރި ގޮތެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5؛ ހައިކޯޓުގެ <bdi class="salj-latin" dir="ltr">2007/HC-A/28</bdi>).
- ލޯނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ ނުދައްކާނަމަ އެ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި، ބޭކާރު ލަސްވުމެއް ނެތި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ބޭންކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް؛ ފިޔަވަޅު އަޅައިގެންވެސް ފައިސާ ނުލިބޭނަމަ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާކުރަންވާނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5).
- ފައިސާ ނުލިބި ލަސްވުމުން ލޯނު ނެގި ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ އިތުރުވެ އޭނާއަށް ގެއްލުން ލިބޭތީ، ބޭންކުން ފައިސާ ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފިޔަވަޅު އަޅަމުން ގޮސްފައިވާނަމަ ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވިޔަސް އެ މުއްދަތަށް އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުން އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނަގައިދެވެންވާނެ ނަމަވެސް، ފިޔަވަޅެއް ނާޅާ ލަސްކުރި މުއްދަތަށް އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނަގައިނުދެވޭނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5).
- އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭ މުއްދަތު ފެށޭނީ ލޯނުގެ މުއްދަތު ހަމަވި ތާރީޚުން ނޫން، ބޭންކުން ފައިސާ ހޯދުމަށް އެންމެ ފަހުން ފިޔަވަޅު އަޅައި ފައިސާ ދެއްކުމަށް ދިން ފުރުޞަތު ހަމަވި ތާރީޚުން ފެށިގެން، ދަޢުވާކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށް (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5).
- ލޯނު ހޯދި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ ނުދައްކާކަމާއި އެއްބަސްވުމާ ދެމެދު ޚިލާފެއް ނެތްނަމަ، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބޭންކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތަކާއި ރަހުނު ލޯނު ޚަލާޞްވާންދެން ދެމިއޮންނާނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2).
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ހައިކޯޓުގެ 2007/HC-A/28
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު (ރިޔާސަތު)
- ރިޔާސަތު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް