ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/241
އާމިނަތު ނަޢީމާ ވ. އަޙްމަދު ޝިހާމް، 2018/HC-A/241
Aminath Naeema v. Ahmed Shihaam 2018/HC-A/241 (2018/HC-A/241, High Court of the Maldives, 24 June 2020)
އާމިނަތު ނަޢީމާ ވ. އަޙްމަދު ޝިހާމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކާވެނީގެ އެއްބަސްވުމެއް ނެތުމުން މިއީ ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގައި ހިމެނޭ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ ރަޖިސްޓްރާރ ދަޢުވާ ފޯމު ބަލައިނުގަތުމުން، އެ ނިންމުން އަލުން ބަލައި ފެމިލީ ކޯޓުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.
ގިނަ އަހަރުތަކެއް ކާވެނީގައި ތިބުމަށްފަހު ވަރިވެ ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށްފަހު، ކާވެނީގެ މުއްދަތުގައި ދެމަފިރިން އެކުގައި ހޯދި މުދާ (ގޯތި ހިމެނޭ) ހަމަހަމައަށް ބަހައިދިނުމަށް އެދި އަނބިމީހާ ފެމިލީ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނާއި 2 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރީ ނުކުރުމަށް ނިންމި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކާވެނީގެ އެއްބަސްވުމެއް ނެތި، ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށްފަހު، ކާވެނީގެ މުއްދަތުގައި ދެމަފިރިން އެކުގައި ޙާޞިލުކުރި މުދާ ޢަދުލުވެރި ބެހުމަކުން ބަހައިދިނުމަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފެމިލީ ކޯޓަށް ލިބޭތޯ، އަދި ރަޖިސްޓްރާރ ދަޢުވާ ފޯމު ބަލައިނުގަތުން ރަނގަޅުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ފެމިލީ ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް
އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ކޯޓަށް މުދާ ބެހުމުގެ ބާރު ލިބެނީ ކާވެނީގެ ލިޔުމުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮތް ޙާލަތުގައި ކަމަށާއި، (ށ) ގައި ބުނަނީ އެހެން ޝަރުޢީ ޙައްޤުތަކެއް ކަމަށާއި، މައްސަލަ ހުށަހަޅަންޖެހޭނީ ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ކުރިން ކަމަށާއި، މިމައްސަލައިގައި އެއްބަސްވުމެއް ނެތުމާއި ވަރި ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށްފަހު ހުށަހެޅުމުން ފެމިލީ ކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކާވެނި ރޫޅޭ ޙާލަތުގައި ދެމަފިރިން އެކުގައި ޙާޞިލުކުރި މުދަލާއި ފައިސާ ކޯޓު މެދުވެރިވެގެން ޢަދުލުވެރި ބެހުމަކުން ބެހުމުގެ ބާރު ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޯޓަށް ލިބެނީ، ކާވެނީގެ ލިޔުމުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެއް ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮވެ، އެ މުދަލާމެދު ޚިލާފު އުފެދިއްޖެ ޙާލަތުގައެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރުގެ ރައުޔު - އަޣްލަބިއްޔަތު)
- ކާވެނީގެ އެއްބަސްވުމެއް ކާވެނިކުރާ ވަގުތު ނުހެދުމަކީ ކާވެންޏަށްފަހު އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކާވެނިކުރި ދެމަފިރިންނަށްވެސް ކާވެނީގައި ތިބިހާ ހިނދަކު އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލެވޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރުގެ ރައުޔު)
- ކާވެނީގެ އެއްބަސްވުން އޮތަސް ނެތަސް އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުން ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދޭންވާނެ ކަމަށް ބުނާ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ ޢިއްދައިގެ ޚަރަދާއި ދަރިންގެ ޚަރަދު ފަދަ އެހެނިހެން ޙައްޤުތަކެވެ. ދެމަފިރިން އެކުގައި ޙާޞިލުކުރި މުދާ ބެހުމުގެ ދަޢުވާއެއް އެ އަކުރުގެ ދަށުން ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރުގެ ރައުޔު)
- ދެމަފިރިން އެކުގައި ޙާޞިލުކުރި މުދަލާ ގުޅޭ މައްސަލަ ނިންމަންޖެހޭނީ ވަރިކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ، ކާވެނި ރޫޅައިދިނުމުގެ ނުވަތަ ވަރި ރަޖިސްޓްރީކޮށްދިނުމުގެ ކުރިން ކަމަށްވާތީ، އޭގެ ފަހުން ހުށަހަޅާ އެފަދަ މައްސަލައެއް ފެމިލީ ކޯޓުން ނުބެލެވޭނެއެވެ. އޭގެ މަޤްޞަދަކީ ކާވެނި ރޫޅުމަށްފަހު އެކަކު އަނެކަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ގޮތުން ދަޢުވާ ހުށަހެޅުން ހުއްޓުވުމެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރާއި ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމުގެ ރައުޔު)
- ޤާނޫނުގައި ކަމެއް ވަކި ގޮތަކަށް ނުވަތަ ވަކި ވަގުތެއް ނުވަތަ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުން އިސްތިސްނާއެއް ލިބިދީފައި ނުވާހާ ހިނދަކު އެކަން ކުރަންޖެހޭނީ އެގޮތަށް އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއަށްވުރެ ލަސްކޮށް ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމުގެ ރައުޔު)
- މަދަނީ ޢާންމު މުޢާމަލާތުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ސިވިލް ކޯޓަށާއި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކަށް ކަމަށްވާއިރު، ދެމަފިރިން ހިއްސާވެގެން ހޯދި މުދަލުގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ފެމިލީ ކޯޓަށް ލިބެނީ ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ވަގުތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާނަމައެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމުގެ ރައުޔު)
- ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބުނާ ޤަވާޢިދު މިނިސްޓްރީން ނުހަދާ އޮތުމުން އެ މާއްދާގެ ބައެއް އަކުރުތައް ޢަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޛުނުކުރެވޭތީ، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެ ޤަވާޢިދު ހަދައި ޝާއިޢުކުރުމަކީ މިނިސްޓްރީން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރުގެ ރައުޔު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ކާވެނީގެ އެއްބަސްވުމާ ބެހޭ މާއްދާ [ޕީޑީއެފްގައި '33 ވަނަ މާއްދާ']
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ދެމަފިރިން އެކުގައި ޙާޞިލުކުރި މުދާ ބެހުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)، (މ)، (ވ)، (ތ) [ޕީޑީއެފްގައި '33 ވަނަ މާއްދާ']
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޚަރަދާ ބެހޭ މާއްދާ [ޕީޑީއެފްގައި '35 ވަނަ މާއްދާ']
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2016 (ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) [ޕީޑީއެފްގައި '3236/3']
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ބަޔާންކުރާ ޖަދުވަލު
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 12، 63 އަދި 65 ވަނަ މާއްދާ [ޕީޑީއެފްގެ ނަންބަރުތަކަށް ބަރޯސާނުވެވޭ]
- ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ އާޔަތްތައް (ވަރިކުރުމާއި މުތުޢާ)
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް