ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/73
ޢަލީ މޫސާ ވ. މުޙައްމަދު އަފީފް، 2018/HC-A/73
Ali Moosa v. Mohamed Afeef 2018/HC-A/73 (2018/HC-A/73, High Court of the Maldives, 27 June 2018)
ޢަލީ މޫސާ ވ. މުޙައްމަދު އަފީފް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް އަޑުއެހުންތަކަށް ޙާޟިރުނުވުމުން ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގައި، 4,000,000 ރުފިޔާ ދައްކަންޖެހި ނުދައްކައިވާކަން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދެއްކުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ދައްކަންޖެހޭ 4,000,000 ރުފިޔާ ނުދައްކާތީ އެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ދަޢުވާކުރިއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނަމުގައިވާ ލޯކަލް އިންވެސްޓެއްގެ އެކައުންޓުން 4 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ޗެކެއް ދޫކޮށްފައިވާއިރު، އެކައުންޓުގައި ފައިސާ ނެތުމުން ޗެކު އަނބުރާ ރައްދުވިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ، ދަށުކޯޓުން ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 (ހ) އާއި 5 (ށ) (1) އާއި (2) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމި ފައިސާ ހޯދުމުގެ މައްސަލައެއްގައި، ދަށުކޯޓުގައި ނުނަގާ ނުކުތާއެއް އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެވޭނެތޯއާއި، ޤާނޫނީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކެއްގެ ބިނާގައި ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭކަން ސާބިތުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ފުރަތަމަ ނުކުތާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި ނުނަގާ، މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ނެތި ޙާޟިރުނުވެ ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލި ނުކުތާއެއް ކަމުން އިސްތިއުނާފުގައި ބަލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކެއް ދޫކޮށްފައިވާއިރު، ޗެކު ނުދިންކަން ސާބިތުނުކުރާތީ ޗެކުގެ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- މަޤްބޫލު އެއްވެސް ސަބަބެއް ބަޔާންކުރުމެއް ނެތި ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ޙާޟިރުނުވާނަމަ، ދަށުކޯޓަށް ޙާޟިރުވެ ދިފާޢުވުމަށް ލިބިއޮތް ފުރުޞަތު އަމިއްލައަށް ދޫކޮށްލީކަމުގައި ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ދަށުކޯޓަށް ހުށަހަޅައި އެކަންކަމާމެދު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވުމާއެކުވެސް، ދަށުކޯޓުގައި އެއްވެސް ވަރަކަށް ފާހަގަކޮށްފައިނުވާ ކަމެއް، އިސްތިއުނާފުގެ މަރުޙަލާގައި ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ އެއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޗެކެއް ދޫކޮށްފިނަމަ، އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ނުލައި އެޗެކުގައި ބަޔާންވެފައިވާ ފައިސާގެ މިންވަރު، އެ ޗެކް ދޫކުރެވުނު ފަރާތަށް ލިބިދިނުމުގެ ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އެޗެކް ދޫކުރި ފަރާތުން އުފުލަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޤާނޫނީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް ދޫކުރެވޭ ޗެކަކީ، އެޗެކުގައިވާ ފައިސާ، އެޗެކް ދޫކުރެވޭ ފަރާތަށް ލިބުމަށްޓަކައި އިތުރު އެހެން ވާޤިޢާއެއް ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމުނުވާ ގޮތުން، އޭގެ ޒާތުގައިވެސް ޗެކުގައިވާ ޢަދަދަށް ފައިސާ އަދާކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޗެކުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަވެފައިވާއިރު، އެއީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތުން ދީފައިނުވާ ޗެކެއްކަން އެފަރާތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައިނުވާނަމަ، ޗެކުގައިވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވާން އޮންނަނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުންތަކާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ 1 އާއި 2 ވަނަ ނަންބަރު (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/SC-A/29
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/267 (ކުރިން ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރި ޤަޟިއްޔާ)
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް