ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/300
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2018/HC-A/300
Ahmed Faaris Maumoon v. Prosecutor General 2018/HC-A/300 (2018/HC-A/300, High Court of the Maldives, 28 June 2020)
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ސަބަބުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރި.
2018 ފެބުރުއަރީގައި އިޢުލާނުކުރި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގެ ދަށުން ޓެރަރިޒަމްގެ ޢަމަލެއް ހިންގަން އުޅުނުކަމުގެ ތުހުމަތުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހައްޔަރުކުރި؛ ޙާލަތު ދެމިއޮއްވައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް އެދުނު.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން 11 ނުކުތާ ހުށަހެޅި، 24 ގަޑިއިރު ތެރޭ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިއަށް ނުގެނައުމާއި، ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގައި ހުއްޓާލެވިފައިވާ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކޮށް ނެރުނު އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެއް ކަމަށް. ޕީޖީން ބުނީ ތަޙްޤީޤު ނިމި މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމުން ޙައްޤު ހިފެހެއްޓުމުގެ ޟަރޫރަތެއް ނެތް ކަމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރި މީހަކު، އެ ޙާލަތު ދެމިއޮއްވައި، ޤަރާރުގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓިފައިވާ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ؛ އަދި 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުނުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
ހައްޔަރުކުރިއިރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ ހިފެހެއްޓިފައިވާތީ 24 ގަޑިއިރުގެ ނުކުތާ ބަލައެއް ނުގަނެވޭ؛ ޤަރާރުގެ ޞައްޙަކަމާ ބަޙުޘުކުރުމުގެ ހައިޞިއްޔަތެއް ހައިކޯޓަށް ނެތް. ނަމަވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ހުއްޓާލެވިފައިވާއިރު ކޯޓަކަށް އެ ޤާނޫނު ދިރުވައި އޭގެ ދަށުން ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތުމުން އަމުރު ބާޠިލު.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 253 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާނުކުރުމުގެ ބާރާއި، 254 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދެވަނަ ބާބުގެ ބައެއް ޙައްޤުތައް ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓުމާއި ބައެއް ޤާނޫނުތަކަށް ޢަމަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ. ހިފެހެއްޓޭނީ ނުވަތަ ހަނިކުރެވޭނީ ޤަރާރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން އެކަންޏެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2، 3.4)
- ހައްޔަރުކުރިއިރު ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤަރާރު (އިޞްލާޙާއެކު) ގެ ދަށުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ) އަދި (ރ) ހިފެހެއްޓިފައިވާނަމަ، 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުނުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2، 3.5)
- ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤަރާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް، އެ ނިންމުމަކީ ދުސްތޫރީ ގޮތުން ޞައްޙަ ނިންމުމެއްކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ލަފާ ދީފައިވާއިރު، އެ ޤަރާރުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ހައިކޯޓުގައި ބަޙުޘުކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ހައިޞިއްޔަތެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތުގައި ޙައްޤުތައް ހިފަހައްޓާނެ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ހަމައެކަނި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ (255 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)). ޤަރާރު ދެމިއޮތްހާ ހިނދަކު ހިފެހެއްޓިފައިވާ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ހުއްޓާލެވިފައިވާ ޤާނޫނެއް އެހެން މުއައްސަސާއަކުން ނުވަތަ ކޯޓަކުން ދިރުވުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ނޫނެވެ؛ ތަޙްޤީޤު ނިމުމުން ހިފެހެއްޓުމުގެ ޟަރޫރަތެއް ނެތް ކަމަށް ބުނެ ހުއްޓާލެވިފައިވާ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ދުސްތޫރީ ގޮތުން ބަލައިގެނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤަރާރުގެ ދަށުން ހުއްޓާލެވިފައިވާ ހާލަތުގައި، އެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ނެރުނު ކޯޓު އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ އިޖުރާއަތުތަކެއްގެ ދަށުން ނެރުނު ބާޠިލު އަމުރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4، 3.5)
- ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އުވާލި ވަގުތުން ފެށިގެން، އެ ޙާލަތުގެ ދަށުން ނެރުނު ބަންދުގެ އަމުރަކަށް ބިނާކޮށް މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ) އަދި (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 95 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 253 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 254 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 255 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބު އަދި އެގާރަވަނަ ބާބު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކުރުމާގުޅޭ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރު ނަންބަރު 2018/3
- ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރު ނަންބަރު 2018/4
- ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރު ނަންބަރު 2018/5
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 95 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ދިން ލަފާ (2018)
- 2017/HC-A/189
- 2017/SC-C/11
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، އިސް ފަނޑިޔާރު ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް