ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/168
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2018/HC-A/168
Ahmed Faaris Maumoon v. Prosecutor General 2018/HC-A/168 (2018/HC-A/168, High Court of the Maldives, 31 March 2021)
އަޙްމަދު ފާރިސް މައުމޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ޤަރީނާ ހުށަހަޅާފައިވާތީ، ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތަކަށްވާތީ، ހެކި ނައްތާލުމާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކުރިމަތިވެދާނެތީ 15 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓަށް މެމްބަރުންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި ރިޝްވަތުގެ ޢަމަލުތައް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު މެމްބަރަކު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސަބަބެއް ނެތި އަޑުއެހުން ސިއްރުކުރި ކަމަށާއި، ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުނު އަލަށް ޢައްޔަންކުރި ފަނޑިޔާރު ބަންދު ބެލުމަކީ މަޞްލަޙަތު ތަޢާރުޟުވުން ކަމަށާއި، މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ހައްޔަރުކުރި ކަމަށާއި، ހެކި ނެތި ބަންދުކުރި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރު ނެރުނީ ޤާނޫނާއި ކޯޓުގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރިޝްވަތުގެ ތުހުމަތުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރަކު 15 ދުވަހަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ނެރެފައިވާ އަމުރެއްތޯ (ސިއްރު އަޑުއެހުން، ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރު ބަންދު ބެލުން، އަލަށް ޢައްޔަންކުރި ޤާޟީ، މަޖިލީހުގެ ޤަވާޢިދު، ހެކި ހުށަހެޅުމާއި ޝަރީޢަތް މެދުކަނޑާލުން ހިމެނޭ ގޮތަށް).
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ބަލައިނުގަނެވި (ފަހު ނިންމުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނެތް)
ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ސިއްރު އަޑުއެހުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ނ) ގެ ދަށުން ހުއްދަ ކަމާއި، ފަނޑިޔާރުގެ ސުލޫކުގެ ޝަކުވާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ނޫންކަމާއި، 2017/HC-A/189 ގެ އުޞޫލު ޢާންމުކޮށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެކަމާއި، ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކޮށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އަމުރު ނެރެފައިވާކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހަކު ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް، 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރަންވާނެއެވެ؛ އެ މަޖިލީހުގައި ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިންތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ދެފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންތައްތަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 30)
- ހާމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތްކުރުމަކީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ އަސާސީ އުޞޫލެކެވެ؛ ނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކުގައި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ގޮތުގެ މަތިން ބަންދުގެ އަޑުއެހުން ސިއްރުކުރެވިދާނެއެވެ؛ ސިއްރުކުރާނަމަ ސިއްރުކުރަން ނިންމި ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 31-33)
- ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތީ މަޞްލަޙަތު ނުވަތަ ސުލޫކާ ގުޅޭ ޝަކުވާއަކީ ޙުކުމްގެ ޤާނޫނީ ކުށެއް ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ވި އޮޅުމެއް ބަޔާންކުރާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ؛ ހައިކޯޓަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކު ވަޒަންކުރުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވާ ތަނެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުނު ފަނޑިޔާރަށް ބަންދު އަމުރު ނުނެރެވޭނެކަމަށް އެއްވެސް ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 34)
- 'ބާޠިލު ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވެގެން އަންނަ ކޮންމެ ކަމަކީ ބާޠިލު ކަމެކެވެ' ކަމަށް 2017/HC-A/189 ގައިވާ ޢިބާރާތް ތަފްޞީލަކާނުލައި ކޮންމެ ކަމަކަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ބާޠިލުކަމަށް ބުނާ ކަމުގެ ޒާތާއި ބާވަތް (އިޖުރާއީ ޚިލާފެއް ނުވަތަ ޣައިރު ޤާނޫނީ ޚިލާފެއް) ސާފުވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 36)
- ޤާޟީކަމަށް ހުވާކުރިތާ ވަކި މުއްދަތެއް ހަމަވުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ވަކި ތަމްރީނެއް ފުރިހަމަކުރުމުގެ ކުރިން ޝަރީޢަތްކުރުން މަނާކުރާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތުމުން، އަލަށް ޢައްޔަންކުރި ޤާޟީއެއް 48 ގަޑިއިރު ނުވަނީސް ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުމަކީ ބާޠިލު އިޖުރާއަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 37)
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ އިމްތިޔާޒު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދުގެ 202 (ރ) ގައިވާ ގޮތަކީ ހައްޔަރު އަމުރު ނެރުމަށް އޮތް މުޠުލަޤު ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 39)
- ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ބަންދުގައި ބެހެއްޓެވޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސަބަބުތަކަށް (ހެކި ފޮރުވުން، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން، ހާޒިރުނުވުން، ފިލުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ) ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ޤަރީނާ ހުށަހަޅައި، މިކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނެރުނު އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ އަމުރެކެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ ކޮން އިޖުރާއަތެއް ފުރިހަމަނުކުރިކަން ބަޔާން ނުކުރާނަމަ، އެ ނުކުތާ ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 40-44)
- ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލިސް މެދުކަނޑާލަންޖެހޭ ޙާލަތް މެދުވެރިވުމަކީ ވެދާނެ ކަމެއް ކަމުން، މަޖިލިސް އެކިފަހަރު މެދުކަނޑާލުމަށްފަހު އަލުން ފެށުމަކުން އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ސިފަ ނުގެއްލޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 45)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)(3)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 45 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68، 69 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16، 20 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ރިފަރ ކުރުމުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 58، 59، 60، 204 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 13
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)(1) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ފަނޑިޔާރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތާ ތަޢާރުޟުވާ ކަންކަމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ 1.4
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2013 (ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި ބާރުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޤަވާޢިދުގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތު) ގެ 520، 521 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- 2017/HC-A/189
- 2013/SC-C/12
- 2010/SC-A/19
- 2013/SC-A/44
- ބެންޗު
- ޙަސަން ޝަފީޢު، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފާޠިމަތު ފަރުހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް