ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/553
ޢަބްދުﷲ ޖާމިޢު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، 2016/HC-A/553
Abdhuﷲ Jaamiu v. Attorney General's Office 2016/HC-A/553 (2016/HC-A/553, High Court of the Maldives, 14 May 2019)
ޢަބްދުﷲ ޖާމިޢު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޖިނާއީ ބައި ސާބިތު ނުވުމަކީ އަޚްލާޤީ ކުށުގެ އިދާރީ ފިޔަވަޅުގެ މަދަނީ ބައި ނަފީކުރާ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ، ވަޒީފާއާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަންގާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމް ކުރިއެވެ.
ފުލުހުންގެ ވަޒީފާގައި ހުއްޓާ ރޯދަމަހު ދުވާލު ފެންބޮއި ރޯދަ ދޫކޮށްލުމުގެ ކުށް ޖިނާއީ ކޯޓުގައި ސާބިތުވެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށްފަހު، ހައިކޯޓުން 2009/HC-A/261 ގައި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ. ވަޒީފާ އަނބުރާ ދިނުމަށް ފުލުހުންނަށް އެދުމުން ނުދޭން ނިންމުމުން ވަޒީފާއާއި މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތަކަށް އެދި ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ ހަނިކޮށް މާނަކުރި ކަމަށާއި، ތަޙުޤީޤީ ބަޔާންތަކުގެ ފުށުއެރުންތައް ބަލާފައި ނުވާކަމަށާއި، ވަކިކުރި ސަބަބު ނެތިގެން ދިޔަ ކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/24 ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ވާޤިޢާތަކުގެ ތަފާތަށް ބަލާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާއިން އިޚްތިޔާރުކުރާ ވަޒީފާއެއް ލިބިދިނުން ލާޒިމު ނުކުރާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުމާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މުވައްޒަފެއްގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުގައި ބާޠިލުވުމުން، ވަޒީފާ އަނބުރާ ދިނުމާއި އެދުވަސްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ދިނުމަށް ނުއަންގާ ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ ހަނިކޮށް މާނަކުރުމެއް ތޯ؛ އަދި ޖިނާއީ މައްސަލައިން ދޫކޮށްލުމަކީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ އިދާރީ ފިޔަވަޅު ނަފީކުރާ ކަމެއް ތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތެވެ، ވަކި ވަޒީފާއެއް ނޫނެވެ. ވަކިކުރީ ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުމުން ޤަވާޢިދުގެ 24(ހ) ގެ ދަށުންނެވެ. ޝައްކުގެ މަންފާއިން ދޫކޮށްލުމަކީ ތައުދީބީ ފިޔަވަޅަށް ހުރަހެއް ނޫނެވެ، އަދި އެ ދެ އަޑުއެހުމުގެ މިންގަނޑު ތަފާތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައިވާ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ (right to work) ދިރިއުޅުމަށް އާމްދަނީ ހޯދުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ޚިޔާރުކުރާ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސްވެފައި އޮތުމެވެ؛ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން ހުޅުވާލާ ވަޒީފާއަކީ އިޚްތިޔާރުކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ވަޒީފާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1)
- ވަޒީފާ ހަމަޖެހުމަށްފަހު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދުގެ އިމުގެ ތެރެއިން އަޅާ އިދާރީ ފިޔަވަޅެއްގެ ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ވަޒީފާ އަނބުރާ ދިނުމަށް ކޯޓުން ނުއެންގުމަކީ 37 ވަނަ މާއްދާއަށް ދިން ހަނި ތަރުޖަމާއެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1)
- ފުލުހުންގެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)ގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެ ޙުކުމެއް ކުރުމަކީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނެ ޙާލަތެކެވެ؛ އެގޮތުން ކުރާ ވަކިކުރުމަކީ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުގެ ނިންމުމެއްގެ ދަށުން އަޅާ ފިޔަވަޅެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ވަޒީފާ އަލުން ނުދިނުމަށް އިދާރާއިން ނިންމި ނިންމުމަށް އިޢުތިރާޟުކުރާ ފަރާތުން، އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ، ޤާނޫނު ނުވަތަ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފުވާ ގޮތާއި، އޭގައިވާ މައުޟޫޢީ ނުވަތަ އިޖުރާއީ ނުބައިތައް ބަޔާންކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ދަށުކޯޓުގައި ސާބިތުވި ޖިނާއީ ކުށަކުން އިސްތިއުނާފުގައި ޝައްކުގެ މަންފާ ދީގެން ދޫކޮށްލި ނަމަ، އަދި އެ ދޫކޮށްލުމަކީ ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢީ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދޫކޮށްލުމެއް ނޫންނަމަ، ހަމަ އެ ތުހުމަތުގެ މައްޗަށް މުވައްޒަފު ނިސްބަތްވާ އިދާރާއިން ތައުދީބީ އިޖުރާއަތު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ؛ ނަމަވެސް ދޫކޮށްލީ މައުޟޫޢީ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނަމަ، އެ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް ތައުދީބީ އިޖުރާއަތު ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ވަޒީފާގެ އަޚްލާޤާ ގުޅިގެން ބާއްވާ ތައުދީބީ އަޑުއެހުންތަކާއި ޖިނާއީ ޝަރީޢަތްތަކަކީ ތަފާތު ދެ މިންގަނޑަކުން ވަޒަންކުރާ އަޑުއެހުންތަކެވެ؛ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންގަނޑަކީ ޑިސިޕްލިނަރީ ޕްރޮސީޑިންގއެއްގައި ސުލޫކީ މައްސަލައެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ނޫނެވެ؛ މުވައްޒަފަކާމެދު ތައުދީބީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރަކީ ޤާނޫނުން ނުވަތަ ޤަވާޢިދުން އިދާރާއަކަށް ދީފައިވާ އިދާރީ ބާރެކެވެ، ކޯޓަށް ދީފައިވާ ބާރެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޔުނިވަރސަލް ޑިކްލަރޭޝަން އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސްގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
- އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން އިކޮނޮމިކް، ސޯޝަލް އެންޑް ކަލްޗަރަލް ރައިޓްސްގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/261
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/24
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން (އިސް ފަނޑިޔާރު)، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް