ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/273
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ ޤާސިމް، 2017/HC-A/273
Prosecutor General v. Moosa Qasim 2017/HC-A/273 (2017/HC-A/273, High Court of the Maldives, 2 February 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މޫސާ ޤާސިމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާ ވަރަށް ހެކި ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ސޮއި ދުށުމަށް އާދަވެފައިވާ ފަރާތެއް ހެކިންގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައި ނުވާ ކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ ޤާނޫނީ ވަކީލެވެ. ސިވިލް ކޯޓުން ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ދޫކުރަން ފޮނުވި 913,400 ރުފިޔާގެ ޗެކް، ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ ސޮއި ފޯޖުކުރި ސިޓީއަކުން ނަގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހިއްސާވާ ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކޮށް، ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ނުދީ ބެހެއްޓިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ކުށް ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައިވާއިރު ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ސިޓީއަކުން ފައިސާ ނެގުމުގެ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ކަމަށާއި، ސޮއި ދުށުމަށް އާދަވެފައިވާ ހެކިވެރިއެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އޭނާގެ މުވައްކިލަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާގެ ޗެކް، މުވައްކިލުގެ ސޮއި ފޯޖުކޮށްގެން ހޯދައި އަމިއްލަ ކުންފުނީގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކުރުމުގެ މަކަރާއި ޙީލަތުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޞައްޙަތޯ؛ އަދި ކުށް ސާބިތުވާނަމަ ކަނޑައަޅަންވީ އަދަބަކީ ކޮބައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ މަކަރާއި ޙީލަތުގެ ކުށް ސާބިތުވެ 115,200 ރުފިޔާ ޖޫރިމަނާ އަދި 456,700 ރުފިޔާ ދަރަނި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރި
ފުލުހުންގެ ޑޮކިއުމެންޓް އެގްޒަމިނަރަކީ ސޮއި ދުށުމަށް އާދަވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭތީ ސޮއި ފޯޖުކުރިކަން ސާބިތުވާކަމާއި، ސިޓީ ޞައްޙަ ކަމަށް ބެލިޔަސް ފައިސާ އަމިއްލަ ކުންފުނީގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކޮށް ބައެއް ބެހެއްޓުމުން ނުނިޔަތް ސާފުވާތީ ކުށް ސާބިތުވެ، އާ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައަޅައި ޖަލުގެ ބަދަލުގައި ޖޫރިމަނާ ކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަކަރާއި ޙީލަތުގެ ކުށުގައިވެސް ކުށުގެ ނިޔަތުގެ ރުކުނާއި ޢަމަލުގެ ރުކުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ؛ ނިޔަތުގެ ރުކުނަކީ މަކަރު/ޙީލަތް ކަމާއި، ޢަމަލުގެ ރުކުނަކީ އަނެކާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން އަނެކާއަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް ތިމާއަށް ފައިދާއެއް ހޯދުމަށް ކުރާ ކަމެއް (ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81 ގެ 131، 132 އަދި 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)).
- ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައިވާ "ލިޔުން ނުވަތަ ސޮއި ދުށުމަށް އާދަވެފައިވާ މީހަކު" ގެ ތެރޭގައި، ޢިލްމީ ގޮތުން ލިޔުން ނުވަތަ ސޮއި ތަޙްލީލުކުރުމަށް ހޭނިފައިވާ ފަރާތްތައް (ޑޮކިއުމެންޓް އެގްޒަމިނަރުން) ހިމެނޭ؛ ޢިލްމީ އަދި ފޮރެންސިކް އުޞޫލުތަކުގެ މަތިން ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓަކާ ގުޅޭ ހެކިބަސް ބަލައިނުގަތުމަކީ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމު ބިނާވެފައިވާ ފޮރެންސިކް ހެކީގެ ބޭނުން ކެނޑިގެންދާނެ ކަމެއް ކަމުން، އެފަދަ ފަރާތެއް ބަޔާންކުރާ ކަމަކީ ޙަޤީޤަތް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭ.
- ފޯޖުކުރި ސޮއިގެ ތަޙްލީލު ކުރި ފަރާތާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދީފައިވާއިރު، ތަޙްލީލާމެދު އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދޭނެ ކަމެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ހެކި ބަލައިގަނެވޭނެ.
- ސިޓީއެއްގެ ޢިބާރާތުން ހުއްދަ ނުދޭ ގޮތަކަށް ފައިސާ އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކޮށް، އޭގެ އެއްބައި އަމިއްލަ ބާރުގެ ދަށުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ނުނިޔަތް ސާފުކޮށް ދައްކައިދޭ ކަމެއް ކަމުން، ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަނުވެ ކުށް ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ކުރާ ނިންމުމަކީ ޞައްޙަ ނިންމުމެއް ނޫން.
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން، އެ ޤާނޫނު ފެށުމުގެ ކުރިން ކުރި ކުށަކަށް އަދަބު ކަނޑައަޅާއިރު އާ ޤާނޫނުގެ އަދަބު ލުއިނަމަ ނުވަތަ އިޖުރާއަތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ލުއިނަމަ ހިންގަންވާނީ އާ ޤާނޫނު؛ މުދަލުގެ އަގު 500,000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތިވާ މަކަރާއި ޙީލަތަކީ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ގެ ދަށުން ޖިނާޔަތުގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއް؛ އަދި 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ އިސްތިސްނާއެއް، މުދަލުގެ ބޭނުމަށް ވެރިފަރާތް ރުހޭނެ ކަމަށް ނުވަތަ ޙައްޤު އޮތް ކަމަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ޙާލަތެއް ނެތްނަމަ ނުލިބޭނެ.
- އަދަބު ކަނޑައަޅާއިރު، މުވައްކިލާމެދު ފިޑިއުޝަރީ ޒިންމާ އޮތް ޤާނޫނީ ވަކީލަކު ކުރި ކުށަކީ 1102 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަދަބު 1 ދަރަޖަ މަތިކުރާ ސަބަބެއް؛ ކުރީގެ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަކީ 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (3) ގެ ދަށުން 2 ދަރަޖަ ދަށްކުރެވޭ ސަބަބެއް؛ ޖަލަށްލުމުގެ ބަދަލުގައި ޖޫރިމަނާ ކަނޑައަޅަންވާނީ ޖޫރިމަނާ ދެއްކޭނެ ވަސީލަތް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި ކުށްވެރިޔާގެ ޒާތީ ޚާއްޞިއްޔަތުތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ބޭނުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް (1202 ވަނަ މާއްދާ އަދި 1005 ވަނަ މާއްދާގެ ތާވަލު).
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 132 ވަނަ މާއްދާ އަދި 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1102 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1005 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1202 ވަނަ މާއްދާ
- ބެންޗު
- އިސް ފަނޑިޔާރު ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު (ރިޔާސަތު)
- ރިޔާސަތު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް