ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/429
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޝާބިލް އިސްމާޢީލް، 2017/HC-A/429
Prosecutor General v. Mohamed Shaabil Ismail 2017/HC-A/429 (2017/HC-A/429, High Court of the Maldives, 7 November 2018)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޝާބިލް އިސްމާޢީލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރި.
ތޫނު އެއްޗެއް ނުވަތަ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން މީހަކަށް ނުރައްކާތެރި ހާނިއްކައެއްވާގޮތަށް މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ފަރާތެއް، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެތީ ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ، އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާތަކާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 41/2014 ގެ 12 އަދި 16 ވަނަ މާއްދާއާއި، 143(ރ) ގެ ދަށުން 2010/SC-A/19 ގެ 9 ވަނަ ނުކުތާއާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތޫނު އެއްޗެއް ނުވަތަ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ގޭބަންދުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ކަނޑައެޅި
ގޭބަންދަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ދަންނަ މަފްހޫމެއް ނޫންކަމާއި، ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ މާރާމާރީއަކީ ނުރައްކާތެރި ކުށަކަށްވެ 16(ހ) ގެ ދަށުން ބަންދު ލާޒިމުވާތީ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާތީ ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން ކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާއިރު، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ފަނޑިޔާރަށް ކަނޑައެޅޭނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމިދާނީ 4 ގޮތަކަށެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުން، ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއިއެކު ދޫކޮށްލުން. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ލުއިދިނުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކަށްވެސް، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރަންޖެހޭ މީހާ ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ދަންނަ މަފްހޫމެއް ނޫނެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/217 ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ހުރި ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްސަލާގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤު އެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާއިން ހިފެހެއްޓިފައިވާއިރު، 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (އެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- އެފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ ކަނޑައަޅަންވާނީ، ކުރިން ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ކުރިން ދަޢުވާކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތްތަކާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތަށް ބަލައި، ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ އޮތުން ގާތްތޯ ބެލުމުގެ މިންގަނޑުގެ މަތިންނެވެ. (އެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ކުށްތަކަކީ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަމާއި އަމަން އަމާންކަމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބޭ ކުށްތަކެއް ކަމުން، 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުންނަންޖެހޭނީ ބަންދުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާތަކަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ މަރުޙަލާތަކެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމަށް ޤާނޫނުގައިވާ އުޞޫލާއި އިންތިޒާމާއެކުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ދަށު ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާއިރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު ކަމުން، ހައިކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށްފަހު ބަންދަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ހައިކޯޓުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމުގެ އަލީގައި ދަށު ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންވާނެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ އާއި 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 41/2014 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 އަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
- 2010/SC-A/19
- 2018/HC-A/217
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު (ރިޔާސަތު)، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ރިޔާސަތު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް