ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/272
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޝަފީޤު، 2018/HC-A/272
Prosecutor General v. Ali Shafeequ 2018/HC-A/272 (2018/HC-A/272, High Court of the Maldives, 14 November 2018)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޝަފީޤު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 23 ޖުލައި 2018 ގައި ކުރީގެ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި.
ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ތުހުމަތުގައި، 27 ނޮވެމްބަރު 2017 ގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފައިވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ، އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22(ނ)، 59، 60 ވަނަ މާއްދާތަކާއި 143(ރ) ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވުމަށް ރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަން ކަނޑައެޅި
ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން ލާޒިމުވާތީއާއި ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބަލައި އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާތީ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން ކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ކުރެ ސަބަބަކަށްޓަކައި މެނުވީ، ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެކި ނެތްނަމަވެސް، ކުށުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ތަޙްޤީޤުގައިވާ އުނދަގޫތަކާއި، ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދާއި، ކުށުގެ ޠަބީޢަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަބާއި، ފިލުމުގެ ބިރާއި ހެކި ނައްތާލުމުގެ ބިރުގެ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށް ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ނިންމިދާނީ 4 ގޮތަކަށެވެ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުން، ޝަރުޠެއް ނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޝަރުޠަކާއިއެކު ދޫކޮށްލުން. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ، ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެ، ފިލައިފާނެ ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއިން 17 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް ހުރި ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުކުރުމަށް ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދޭ ޙާލަތުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- އެފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވޭތޯ ކަނޑައަޅަންވާނީ، ކުރިން ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ކުރިން ދަޢުވާކުރެވިފައިވޭތޯއާއި، ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތްތަކާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތަށް ބަލައި، ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައި ނެތުމަށްވުރެ އޮތުން ގާތްތޯ ބެލުމުގެ މިންގަނޑުގެ މަތިންނެވެ. (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށްތަކަކީ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަމާއި އަމަން އަމާންކަމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބޭ ކުށްތަކެއް ކަމުން، 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުގައިވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުންނަންޖެހޭނީ ބަންދުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާތަކަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ މަރުޙަލާތަކެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމަށް ޤާނޫނުގައިވާ އުޞޫލާއި އިންތިޒާމާއެކު، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޢާއްމު މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިވާ ގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތް ދަށު ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާއިރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު ކަމުން، ހައިކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަށްފަހު ބަންދަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ހައިކޯޓުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމުގެ އަލީގައި ދަށު ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންވާނެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- 2010/SC-A/19
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު (ރިޔާސަތު)، ޙުސައިން ޝަހީދު، ޢަބްދުއްރައޫފް އިބްރާހީމް
- ރިޔާސަތު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް