ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/640
އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ކާސްޓް އަވޭސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ، 2019/HC-A/640
Ismail Shuja v. Kaast Aveys Maldives Pvt Ltd 2019/HC-A/640 (2019/HC-A/640, High Court of the Maldives, 15 June 2020)
އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ކާސްޓް އަވޭސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ޗެކުތަކުގެ ފައިސާ ދަރަންޏަށް ދިންކަން ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޙުސައިން ޙިލްމީ އިޢުތިރާފުވި 7,250,000.00ރ. ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކޮށް، ކުންފުނީގެ މައްޗަށް މަދަނީ ޒިންމާއެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅި.
އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢުގެ އަތުން ޙުސައިން ޙިލްމީ ނަގުދު ފައިސާ ނަގައި، އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ކާސްޓްއަވޭ މޯލްޑިވްސް ކުންފުނީގެ އެކައުންޓުތަކުން 17 ޗެކް ދޫކުރި؛ އެ ޗެކްތައް ރިޓާންވުމުން ބަދަލުގައި ދޫކުރި ޖުމްލަ US$3,726,977.00 ގެ 3 ޗެކު ވެސް ފައިސާ ނެތިގެން ރިޓާންވި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމާއި ޗެކުތަކުގެ ޤާނޫނީ ނަތީޖާއަށް ނުބަލާ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަވާބިޤަށް ޚިލާފަށް، ޖިނާއީ މިންގަނޑަށް ބަލައި، 16/95 ގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ބިރުދައްކައިގެން ސޮއިކުރުވިކަމަށާއި ދަރަންޏަށް ނެގީ 7,250,000.00ރ. އެކަނިކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓުން އެ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ސޮއިކޮށް ދޫކޮށް ރިޓާންވި 3 ޗެކުގައިވާ ފައިސާ، ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތާއި ކުންފުނިން ދައްކަންޖެހޭތޯއާއި، ޗެކާއި އެއްބަސްވުންތަކަށް ބިރުދައްކައިގެން ސޮއިކުރުވިކަމަށް ބުނާ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކާކުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ޙުސައިން ޙިލްމީއާއި ކުންފުނިން US$3,726,977.00 ދައްކަން އަޣްލަބިއްޔަތުން ޙުކުމްކުރި
ބިރުދެއްކިކަމުގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ރައްދުވާ ފަރާތަށް، އަދި އެކަމުގެ ހެއްކެއް ނުހުށަހަޅައި ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅީ ސިވިލް މައްސަލައަށް ފަހުގައެވެ؛ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކަކީ ޢަދަދު އަދާކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ؛ 7,250,000.00ރ. ގެ މުޢާމަލާތަކީ ނިމިފައިވާ ތަފާތު މުޢާމަލާތެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަދަނީ ޚުޞޫމާތުގައި ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ؛ ނަމަވެސް ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރިމަތިކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ (ދަފްޢު) ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތެވެ. ވަކި ޙަޤީޤަތެއް އޮތްކަމަށް ނުވަތަ ނެތްކަމަށް ބުނާ ފަރާތަކުން އެކަމުގެ ހެކި ހުށަނާޅައިފިނަމަ އެ ސުވާލު ކުރިމަތިނުކުރެވޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ނ))
- އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރީ ބިރުދައްކައިގެން ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެންކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އޭނާ ބުނާ ބުނުމުގެ އިތުރަށް ހެއްކެއް ހުށަނާޅައި، ސިވިލް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ފުލުހުންނަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، އެ ދިފާޢު ޘާބިތުނުވާނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ނ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 ގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާއި 19 އާއި 22 ވަނަ މާއްދާއަށް ބިނާކޮށް، ފަރާތެއްގެ ރުހުމާއި ޤަބޫލުގައި ޤާނޫނީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް ދޫކުރާ ޗެކެއްގައިވާ ފައިސާ އެއްވެސް ޝަރުޠަކާނުލައި ލިބިދިނުމުގެ ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އުފުލަންޖެހެނީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތެވެ؛ އަދި ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކަކީ އިތުރު ވާޤިޢާއެއް ޘާބިތުވުން ލާޒިމުނުވާގޮތުން އޭގެ ޒާތުގައި ޗެކުގައިވާ ޢަދަދު އަދާކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ބ))
- ކުރީގައި ދިން ޗެކުތައް ރިޓާންވުމުން ބަދަލުގައި ދޫކުރި ޗެކުތަކާއި، ނަގުދު ފައިސާ ލިބުނުކަން ބަޔާންކޮށް ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިންކާރުނުކުރާނަމަ، ރިޓާންވި ޗެކުތަކުގައިވާ ފައިސާއަކީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތާއި ޗެކު ދޫކުރި އެކައުންޓުގެ ވެރިފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ޘާބިތުވެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ބ))
- ދަޢުވާގައި ހިމެނޭ މުޢާމަލާތާއި ތަފާތު، ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް ނިމިފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުރީގެ ދަރަނީގެ މުޢާމަލާތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ދަޢުވާއާ ގުޅުމެއްނެތް ފައިސާއެއް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، 21 ވަނަ މާއްދާ، 22 ވަނަ މާއްދާ، 39 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ޚިލާފު ރައުޔުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2011 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޚާއްޞަ ޙާލަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތްތައް ދުރުން ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/29
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/22
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/57
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް (ރިޔާސަތު)، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ހާތިފް ޙިލްމީ
- ރިޔާސަތު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް