ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-JC/1
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޝަނޫން، 2023/HC-JC/1
2023/HC-JC/1 (2023/HC-JC/1, High Court of the Maldives, 13 August 2026)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޝަނޫން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މައިގަނޑު ސުވާލު
- ދަށު ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިންގުނުއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އިން މުޙައްމަދު ޝަނޫންއަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި އިޖުރާއަތްތައް ފުރިހަމައަށް ލިބިދީފައިވޭތޯ؟
- މުޙައްމަދު ޝަނޫންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ހެކިޤަރީނާއަކީ (ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި، DNA އަދި ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުތައް) ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކަށް ފެތޭ، ކުށް ސާބިތުވާ ފަދަ ހެކިތަކެއްތޯ؟
- މުޙައްމަދު ޝަނޫންގެ ކިބައިގައި ޤަޞްދު މަރުގެ ތިންވަނަ ރުކުން ކަމުގައިވާ "މެރުމުގެ ގަސްދު/ނިޔަތް" (Mens Rea) އޮތްކަން ވަށައިގެންވާ ޙާލަތްތަކުންނާއި ހެކިޤަރީނާއިން ސާބިތުވޭތޯ؟
- ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި 15 އަހަރު ނުފުރޭ ކުޑަކުއްޖަކު ހުރުމާއެކު، މަރަށް މަރުހިފުމުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅިއިރު، މަރުވި ޢަލީ ޒިޔަދަމްގެ ވާރިސުންގެ ބަސް އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި "ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު" ގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާ އެއްގޮތަށް ސާފުކުރެވިފައިވޭތޯ؟
ނިންމި ގޮތް
- ދަށު ކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިންގާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި އިޖުރާއަތްތަކާ އެއްގޮތަށް ކަމަށް. އަދި؛
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 325/Cr-C/2015 މައްސަލައިގައި މުޙައްމަދު ޝަނޫންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އޭނާގެ މައްޗަށް މަރަށްމަރު ހިފުމަށް (ޤިޞާޞް ކުރުމަށް) ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 25 ޖެނުއަރީ 2023 ގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ނިހާއީ ޙުކުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެ ޙުކުމަށް ތާއީދުކޮށް މައްސަލަ ނިންމެވީއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މަރުގެ އަދަބުގެ ނިހާއީކަން ކަށަވަރުކުރުން: މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭ މައްސަލަތަކުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކުރިކަމުގައި ވިޔަސް، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން މައްސަލައިގެ އިޖުރާއަތްތަކާއި، ހެކި ވަޒަންކުރިގޮތާއި، އަދަބުގެ ޞައްޙަކަން އަލުން ބަލައި ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނެ.
- މެރުމުގެ ނިޔަތް (Intent) ވަށައިގެންވާ ޙާލަތްތަކުން ސާބިތުވުން: މެރުމުގެ ގަސްދު ދެނެގަންނާނީ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގި ގޮތާއި، ބޭނުންކުރި ހަތިޔާރާއި (8-10 އިންޗީގެ ވަޅިއެއް)، ޙަމަލާދިން ގުނަވަނުގެ ނާޒުކުކަމާއި (ކަރާއި ބުރަކަށި)، ނުރައްކާތެރި ތަންތަން ކަމަށްވުމާއި، ހަމަލާ ތަކުރާރުކޮށް ދީފައިވުމުން މެރުމުގެ ގަސްދު އޮތްކަން ދޭހަވެއެވެ.
- ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުއްޖަކު ހުންނަ ޙާލަތުގައި ޤިޞާޞް ހިފުން: މަރާލެވިފައިވާ މީހާގެ ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި 15 އަހަރު ނުފުރޭ ކުޑަކުއްޖަކު ހުރިނަމަވެސް، ބާލިޣުވެ ތަސައްރުފު ފުދިފައިވާ އެހެން އެންމެހައި ވާރިސުން މަރަށް މަރުހިފުމަށް (ގިސާސްހިފުމަށް) އެދޭނަމަ، ކުޑަކުއްޖާ ބާލިޣުވަންދެން މަޑުނުކޮށް، ބާލިޣުވެފައިވާ ވާރިސުންގެ ބަހުގެ މައްޗަށް ޤިޞާޞް ތަންފީޒުކުރެވޭނެއެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙުސައިން ޙުމާމް ޤަޟިއްޔާ 2016/SC-JC/06 އާއި މުޙައްމަދު ސަމާޙު ޤަޟިއްޔާ 2021/SC-A/110 ގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް).
- އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ އިޖުރާއަތްތައް ފުރިހަމަވުން: ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ އެންގުންތައް ޖުމްލަގޮތެއްގައި އޮޅުންފިލުވައިދީ، ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ އިޖުރާއީ ޢަދާލަތު ޤާއިމުވީކަމަށް ބެލެވޭނެ.